Chương 123 — Mùa sập mạng
Xe loa chạy dọc đường Trần Phú lúc tám giờ sáng.
Giọng nam thu sẵn vang ra từ cái thùng loa buộc sau xe bán tải, méo đi vì âm lượng mở quá lớn:
“Sổ Vàng — ứng dụng quản lý nợ và bán hàng thông minh cho tiểu thương miền Trung. Đăng ký hôm nay, nhận ngay năm trăm nghìn đồng hỗ trợ chuyển đổi số. Kinh Nam đồng hành cùng hộ kinh doanh Việt!”
Chiếc xe chạy qua chợ Hàn, rẽ về phía chợ Cồn, rồi vòng xuống tuyến đường ven sông. Hai bên đường, băng rôn màu vàng cam treo trên cột điện, trên lan can cầu, trước cửa vài đại lý lớn của Kinh Nam. Màu vàng ấy nổi bật dưới nắng Đà Nẵng, chói đến mức Trâm phải nheo mắt khi kéo thùng tài liệu vào quán cà phê tầng hai gần chợ.
Khoa đứng bên cửa sổ nhìn chiếc xe loa đi qua lần thứ ba trong buổi sáng.
“Họ chơi lớn thiệt,” Trâm đặt thùng giấy xuống sàn, thở ra. “Tối qua em lướt Facebook, quảng cáo Sổ Vàng hiện đầy newsfeed. Có cả video quay nghệ sĩ hài nói dùng app này khỏi cãi nợ.”
Khoa không rời mắt khỏi đường.
“Rải tiền, rải loa, rải banner. Đủ bộ.”
“Mình có cần chạy ads phản lại không anh?”
“Không.” Khoa quay vào trong, cầm ly cà phê đã nguội trên bàn. “Mình gọi từng người.”
Trâm nhìn danh sách khách hàng mở trên laptop. Ba cột màu khác nhau: khách đang dùng NỢ SỔ ổn định, khách đang thử Sổ Vàng, khách có nguy cơ chuyển. Đêm qua, cô và đội chăm sóc khách hàng ở Sài Gòn ngồi đến gần một giờ sáng để phân loại từng số điện thoại.
“Gọi hết gần hai trăm người đó hả?”
“Gọi hết. Không thuyết phục. Chỉ hỏi họ có cần hỗ trợ dữ liệu không.” Khoa nhấp một ngụm cà phê, mặt nhăn lại vì vị chua nguội. “Tiền của Kinh Nam sẽ làm người ta tò mò. Mình không cấm được. Nhưng nếu họ thử mà gặp lỗi, họ phải biết gọi ai.”
Trâm gật đầu. Cô mở headset, kiểm tra pin điện thoại dự phòng, rồi kéo ghế ngồi xuống.
Dưới đường, một nhóm nhân viên mặc áo vàng của Kinh Nam đứng trước cổng chợ phát tờ rơi. Mỗi người đeo một túi chéo, trên túi in logo Sổ Vàng mới tinh. Họ cười rất tươi. Tờ rơi có hình giao diện app bóng bẩy hơn NỢ SỔ nhiều: màu sắc sáng, icon tròn, phần thưởng đăng ký, tích điểm đổi quà, vay vốn kinh doanh.
Khoa nhìn tấm tờ rơi một nhân viên đưa cho chủ quán nước dưới lầu. Anh nhận ra ngay vài dòng chữ được copy gần như nguyên ý từ tài liệu onboarding NỢ SỔ, chỉ thay màu và thêm khẩu hiệu.
Anh không tức.
Sự tức giận đã qua từ ngày thứ hai. Đến ngày thứ sáu, thứ còn lại là một cảm giác lạnh hơn: người ta có thể copy giao diện, copy câu chuyện, copy cả cách nói “thay quyển vở”. Nhưng người ta không thể copy những lần Trâm ngồi nghe một cô chủ tiệm khóc vì mất dữ liệu, không thể copy Khoa thức đến nửa đêm để giải thích cho chú Đông vì sao phiếu nguồn gốc cần tên vùng trà, không thể copy việc Minh từng phá đi cả phần code cũ để giữ cho hệ thống không chết khi người dùng tăng.
Những thứ đó không in được lên tờ rơi.
Điện thoại Trâm rung.
“Dạ, NỢ SỔ em Trâm nghe ạ… Dạ chị Hạnh ở Thanh Khê phải không? Dạ, em nhớ chị. Không sao đâu chị, chị cứ hỏi.”
Khoa nhìn sang. Trâm cầm bút, ghi nhanh vào sổ.
“Dạ, bên đó tặng tiền thì chị nhận hay không là quyền của chị. Em chỉ nhắc chị một việc: trước khi thử app mới, chị xuất file dữ liệu từ NỢ SỔ ra giúp em. Em gửi hướng dẫn ngay. Dữ liệu nợ là của chị, đừng để ai cầm một bản duy nhất.”
Khoa đặt ly cà phê xuống.
Câu đó không có trong script ban đầu. Trâm tự nói ra.
Anh kéo điện thoại, nhắn vào group chung:
Trâm vừa thêm câu hay: Dữ liệu nợ là của chị, đừng để ai cầm một bản duy nhất. Đưa vào script toàn đội.
Phương Anh trả lời sau mười giây:
Đúng. Tôi sẽ thêm vào cẩm nang pháp lý dữ liệu.
Minh gửi một icon dấu tick.
Hoàng không trả lời ngay. Anh đang ở văn phòng Tô Hiến Thành, trước màn hình dashboard.
Ở Sài Gòn, văn phòng NỢ SỔ sáng thứ Hai mở sớm hơn thường lệ.
Minh đến lúc bảy giờ mười lăm. Anh đặt balo xuống, bật ba màn hình trong phòng kỹ thuật: một màn hình hiển thị log request theo thời gian thực, một màn hình là biểu đồ CPU, memory, queue đồng bộ, một màn hình mở kênh chat incident. Trên tường, sơ đồ kiến trúc Node.js/TypeScript mà anh dán từ nhiều tháng trước đã cũ ở mép giấy, nhưng các đường mũi tên vẫn rõ.
Hoàng bước vào sau đó mười phút, tay cầm hai ly cà phê đen.
“Uống không?”
Minh nhìn ly cà phê, nhận lấy.
“Cảm ơn anh.”
“Tình hình?”
“Traffic miền Trung tăng nhẹ từ sáu giờ sáng. Chủ yếu là người mở app xem dữ liệu, chưa có chuyển đổi lớn.” Minh kéo ghế ngồi xuống. “Sổ Vàng bắt đầu campaign chính lúc tám giờ. Nếu họ tặng tiền theo batch, spike đầu tiên sẽ khoảng chín rưỡi đến mười một giờ.”
Hoàng nhìn biểu đồ màu xanh chạy đều.
“Mình chịu được bao nhiêu?”
“Nếu chỉ tăng gấp ba, không cần can thiệp. Gấp năm, autoscale sẽ mở thêm instance. Gấp tám, queue đồng bộ sẽ chậm nhưng không mất dữ liệu. Gấp mười hai trở lên thì bật chế độ read-heavy, ưu tiên xem và ghi nợ trước, báo cáo sau.”
Minh nói như đọc danh sách mua đồ. Không hưng phấn, không căng. Hoàng nghe giọng đó và nhớ lại đêm rollback năm xưa: Minh đứng giữa văn phòng, mắt đỏ vì thức trắng, nói nếu anh tin em từ đầu. Để đi từ câu đó đến buổi sáng này, họ đã mất nhiều hơn vài tháng code.
“Rollback plan?” Hoàng hỏi.
Minh nhướng mắt.
“Có. Nhưng hôm nay hy vọng không dùng.”
“Tao cũng vậy.”
Minh uống một ngụm cà phê, quay lại màn hình.
Phòng ngoài bắt đầu đông. Phương Anh ngồi ở bàn họp với laptop mở, kiểm tra thông báo pháp lý và các mẫu phản hồi nếu báo chí hỏi về việc khách chuyển dữ liệu. Một bạn chăm sóc khách hàng mới, tên Ngân, đang đọc script lần thứ ba. Trên bảng trắng, Trâm từ Đà Nẵng gửi về danh sách câu hỏi thường gặp, Khoa thêm bằng bút đỏ: “Không chê Sổ Vàng. Chỉ nói rõ cách bảo vệ dữ liệu của mình.”
Hoàng nhìn dòng chữ ấy.
Không chê đối thủ.
Nhiều năm trước, anh sẽ thấy câu đó quá mềm. Nhưng giờ anh hiểu: người dùng đang hoảng không cần nghe một startup hả hê. Họ cần một nơi không làm họ thấy mình ngu vì đã nhận năm trăm nghìn.
Điện thoại Hoàng sáng lên. Tin nhắn từ Khoa:
Xe loa chạy từ sáng. Họ dựng booth trước chợ Cồn. Có đại lý phát điện thoại cài sẵn app. Mười giờ họ bắt đầu livestream quay cảnh tiểu thương đăng ký nhận tiền.
Hoàng trả lời:
Theo sát. Đừng đối đầu trước booth. Giữ đội ở điểm hỗ trợ.
Khoa:
Biết rồi. Tao đâu còn lớp chín nữa.
Hoàng đọc câu đó, khóe miệng nhích lên.
Chín giờ năm mươi sáu.
Chợ Cồn đang ở đoạn đông nhất buổi sáng.
Tiếng người trả giá, tiếng xe đẩy, tiếng dao chặt thịt, tiếng máy ép nước mía cuốn vào nhau dưới mái tôn nóng. Booth Sổ Vàng dựng sát lối vào tầng trệt, có hai standee, một màn hình tivi nhỏ đang phát video quảng cáo, và bốn nhân viên áo vàng ngồi cài app cho chủ tiệm. Trên bàn đặt một xấp phong bì, mỗi phong bì ghi “Hỗ trợ chuyển đổi số — 500.000đ”.
Một cô chủ sạp đồ khô tên Như vừa nhận phong bì xong, cười nửa vui nửa ngại. Cô mở app Sổ Vàng trên điện thoại, nhập thử danh sách mười mấy người nợ tiền mực rim, cá bò, bánh dừa. Nhân viên hướng dẫn đứng bên cạnh, nói liên tục:
“Chị cứ nhập đi. Dữ liệu lên hệ thống bên em hết. Mất điện thoại cũng không sao. Bên em là tập đoàn lớn, server mạnh lắm chị.”
Cô Như gõ tên khách thứ mười hai.
Màn hình quay vòng.
Cô chờ.
Vòng tròn loading vẫn quay.
“Ủa em?”
Nhân viên cúi xuống. “Chắc mạng yếu chị. Chị chờ chút.”
Cách đó ba sạp, một ông bán gia vị cũng giơ điện thoại lên.
“Sao của tôi trắng màn hình rồi?”
Ở booth, một nhân viên khác mở máy của mình kiểm tra. Mồ hôi chảy xuống thái dương.
Chín giờ năm mươi chín.
Mười giờ đúng.
Trên màn hình điện thoại của cô Như, danh sách vừa nhập biến mất. App tự văng ra màn hình đăng nhập.
Cô bấm lại.
Sai mật khẩu.
Cô nhập số điện thoại.
“Không tìm thấy tài khoản.”
“Ủa?” Cô Như nói lớn hơn. “Nãy giờ tôi nhập dữ liệu đâu rồi?”
Nhân viên áo vàng giật điện thoại, bấm liên tục. Những người đứng chờ nhận phong bì bắt đầu nhốn nháo. Một chị bán hàng bên cạnh kéo điện thoại lại, mở app của mình. Màn hình cũng trắng.
Trong vòng bảy phút, booth Sổ Vàng biến từ điểm phát tiền thành chỗ bị vây.
“Dữ liệu nợ của tao đâu?”
“Sáng giờ tao bán bao nhiêu ghi trong đó hết rồi!”
“Hotline đâu? Gọi hotline đi!”
Một nhân viên run tay bấm số tổng đài. Loa điện thoại vang ra câu tự động:
“Tất cả tư vấn viên hiện đang bận. Quý khách vui lòng gọi lại sau.”
Cô Như nhìn phong bì năm trăm nghìn trên bàn, rồi nhìn cái điện thoại trắng màn hình. Mặt cô đỏ lên.
“Tiền này mua được dữ liệu của tôi hả?”
Không ai trả lời.
Tin đầu tiên về sự cố đến NỢ SỔ lúc 10 giờ 12.
Không phải từ báo chí. Không phải từ social listening. Từ một cuộc gọi của chị bán tạp hóa Thanh Khê cho Trâm.
“Trâm ơi, app vàng nó mất dữ liệu rồi! Hàng xóm tao đang la bên chợ. Nó hỏi qua bên em được không, mà dữ liệu nó nằm bên kia, giờ sao?”
Trâm ngồi thẳng dậy.
“Chị bình tĩnh. Chị hỏi giúp em: trước khi nhập bên đó, chị ấy có còn sổ giấy hoặc file xuất từ NỢ SỔ không?”
“Có sổ giấy cũ, nhưng sáng giờ nhập bán hàng mới trong app đó. Mất hết.”
Trâm cắn đầu bút, mắt nhìn bảng script.
“Dạ. Những giao dịch sáng nay nếu không có bản backup thì mình phải đối chiếu lại thủ công. Em sẽ gửi form khôi phục. Chị bảo chị ấy đừng gỡ app vội, chụp màn hình lỗi lại, giữ điện thoại đó. Nếu chuyển qua NỢ SỔ, bên em hỗ trợ nhập lại miễn phí.”
Cô gõ vào group:
Sổ Vàng lỗi nghiêm trọng tại chợ Cồn. Mất tài khoản/dữ liệu mới nhập. Cần kích hoạt kịch bản hỗ trợ chuyển đổi khẩn.
Minh nhìn thông báo nhảy lên màn hình. Biểu đồ traffic của NỢ SỔ bắt đầu nhích.
10:14 — request từ Đà Nẵng tăng 38%.
10:17 — số lượt tạo tài khoản mới gấp đôi bình thường.
10:21 — queue nhập dữ liệu thủ công bắt đầu có hơn năm mươi ticket.
Hoàng bước vào phòng chăm sóc khách hàng. Tiếng điện thoại chồng lên nhau.
Ngân đọc script hơi nhanh, giọng run:
“Dạ, bên em không lấy dữ liệu trực tiếp từ Sổ Vàng được nếu chị không xuất file, nhưng bên em có thể giúp chị nhập lại từ sổ giấy hoặc ảnh chụp màn hình… Dạ, em hiểu chị đang gấp…”
Một bạn khác che mic, quay sang Trâm qua màn hình video call từ Đà Nẵng:
“Chị Trâm, khách chửi quá, em nói sao?”
Trâm đang ở quán cà phê gần chợ Cồn, trước mặt là laptop, điện thoại, sổ ghi chép. Tiếng chợ lọt vào micro, ồn đến mức thỉnh thoảng cô phải áp sát tai nghe.
“Đừng cãi. Đừng nói tại họ dùng app kia. Nói câu này: dữ liệu nợ là tiền của chị, tụi em sẽ giúp chị dựng lại từng dòng nếu chị còn bằng chứng. Rồi hỏi họ có sổ giấy, ảnh chụp, tin nhắn khách hàng không. Ghi từng trường hợp vào sheet khôi phục.”
Hoàng đứng sau lưng Ngân, nghe Trâm nói. Cách cô điều phối không giống Khoa. Khoa dùng sự thân, kéo người ta ngồi xuống uống cà phê. Trâm dùng sự chắc, từng câu rõ như bậc thang cho người đang hoảng bước xuống.
Phương Anh đi tới, đặt một tờ giấy lên bàn.
“Mẫu cam kết dữ liệu,” cô nói. “Ai chuyển từ Sổ Vàng sang NỢ SỔ phải ký xác nhận dữ liệu do họ cung cấp, mình chỉ hỗ trợ nhập lại, không chịu trách nhiệm về số liệu không có bằng chứng. Nhưng viết bằng tiếng người rồi.”
Hoàng cầm lên đọc. Không có câu pháp lý dài. Dòng đầu tiên ghi:
Dữ liệu nợ là tài sản của hộ kinh doanh. NỢ SỔ chỉ hỗ trợ nhập, lưu và bảo vệ theo yêu cầu của chủ tiệm.
“Đưa cho Trâm,” Hoàng nói.
Phương Anh đã gửi trước khi anh nói xong.
Mười một giờ ba mươi, Khoa có mặt tại chợ Cồn.
Anh không mặc áo NỢ SỔ. Chỉ áo thun xám, quần jean, balo cũ. Trâm đứng cạnh booth hỗ trợ tạm dựng ở quán nước đối diện chợ, trên bàn có giấy hướng dẫn, ba cục sạc dự phòng, hai điện thoại test và một xấp bánh mì mua vội.
Từ bên kia đường, booth Sổ Vàng vẫn bị vây. Nhân viên Kinh Nam chuyển sang phát số thứ tự cho người khiếu nại. Một người đàn ông mặc sơ mi trắng, có lẽ quản lý khu vực, liên tục nói “hệ thống đang bảo trì” vào micro nhỏ. Câu ấy làm đám đông khó chịu hơn.
Khoa đi qua một vòng, không vào sát. Anh quay lại bàn của Trâm.
“Bao nhiêu ca?”
“Bảy mươi ba yêu cầu khôi phục. Hai mươi mốt người muốn chuyển ngay. Mười hai người chưa từng dùng NỢ SỔ, chỉ nghe người quen chỉ qua đây.” Trâm đưa anh chai nước. “Có ba ca dữ liệu sáng nay mất sạch, không có sổ giấy. Em đang hướng dẫn họ gọi khách xác nhận từng khoản.”
Khoa uống một ngụm nước, lau miệng bằng mu bàn tay.
“Đừng nhận quá khả năng. Mình giúp được gì nói đó. Không hứa khôi phục dữ liệu không tồn tại.”
“Em biết.”
Một cô chủ sạp đồ khô chạy tới, mặt còn giận. Cô cầm điện thoại và cuốn sổ giấy mỏng.
“Ai là Khoa?”
Khoa quay lại. “Dạ con.”
“Tao là Như. Hồi nãy app kia mất dữ liệu của tao. Chị Hạnh Thanh Khê kêu tao qua đây. Mày nói thiệt đi, app mày có mất không?”
Khoa kéo ghế.
“Chị ngồi đi. Em nói thiệt. App nào cũng có thể lỗi. Nhưng bên em có backup, có log, có người chịu trách nhiệm khi lỗi. Và dữ liệu của chị không dùng để lấy danh bạ hay mời vay vốn.”
Cô Như vẫn đứng.
“Mất thì sao?”
“Nếu do lỗi hệ thống bên em, tụi em có log để khôi phục. Nếu chị nhập sai, tụi em có lịch sử sửa để dò lại. Nếu mạng yếu, app lưu tạm rồi đồng bộ sau. Nhưng có một việc em không làm được: em không khôi phục dữ liệu chị đã đưa cho hệ thống khác mà họ không cho xuất ra.”
Cô Như nhìn anh, hơi thở còn gấp.
“Vậy sáng giờ của tao mất rồi?”
“Phần nào có người mua xác nhận được thì nhập lại. Phần nào không có gì đối chiếu thì phải ghi chú rủi ro. Em không nói dối chị được.”
Cô siết cuốn sổ giấy.
Đám đông phía booth Sổ Vàng lại ồn lên. Một người hét: “Tổng đài vẫn bận!”
Cô Như kéo ghế ngồi xuống.
“Làm đi. Nhưng mày đừng có hứa bậy. Tao ghét nhất hứa bậy.”
Khoa gật đầu với Trâm.
“Trâm, case ưu tiên một. Có sổ giấy nền, mất dữ liệu giao dịch trong ngày. Gọi thêm bạn ở Sài Gòn hỗ trợ nhập.”
Trâm mở ticket, giọng trở lại nhịp đều:
“Dạ chị Như, mình bắt đầu từ danh sách khách nợ cũ trước. Chị đọc tên, em nhập. Chỗ nào chưa chắc mình đánh dấu. Không cần vội, làm đúng trước.”
Cô Như nhìn cô gái trẻ trước mặt. Sau vài giây, cô mở sổ.
“Nguyễn Thị Lành, nợ một trăm hai chục tiền mực rim…”
Trâm gõ.
Bên kia đường, xe loa Sổ Vàng vẫn chạy ngang, nhưng giọng quảng cáo bị tiếng cãi vã nuốt mất.
Tin tức lan nhanh hơn bất kỳ kế hoạch nào.
Đến một giờ chiều, trên các group tiểu thương Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi bắt đầu xuất hiện ảnh chụp màn hình lỗi Sổ Vàng. Caption không còn lịch sự:
Nhận 500k mất luôn sổ nợ, ai chịu?
App tập đoàn lớn mà hotline gọi không ai nghe.
Có ai biết chuyển qua NỢ SỔ sao không? Nghe nói bên đó không lấy danh bạ.
Phương Anh không ăn trưa. Cô ngồi trước laptop, vừa theo dõi social, vừa trả lời tin nhắn của luật sư. Khi một trang tin địa phương nhắn hỏi “NỢ SỔ có đứng sau chiến dịch bôi xấu Sổ Vàng không”, cô gửi một câu trả lời ngắn:
NỢ SỔ không bình luận về sự cố kỹ thuật của đơn vị khác. Hiện tại chúng tôi ưu tiên hỗ trợ hộ kinh doanh bảo vệ và khôi phục dữ liệu bán hàng của chính họ.
Hoàng đọc câu ấy, gật.
“Tốt.”
“Đừng tốt vội,” Phương Anh nói. “Nếu báo chí kéo mình vào, bên kia sẽ nói mình thừa nước đục thả câu. Mọi thông điệp phải xoay quanh dữ liệu của tiểu thương, không xoay quanh việc đối thủ sập.”
“Ừ.”
Cô nhìn anh. “Anh muốn đăng gì không?”
Hoàng suy nghĩ vài giây.
Ngày trước, anh có thể viết một bài sắc lạnh về kiến trúc, về legacy, về chuyện không thể lấy tiền thay nền móng. Bài đó chắc chắn được cộng đồng dev chia sẻ. Nó cũng chắc chắn làm những tiểu thương vừa mất dữ liệu thấy mình bị biến thành ví dụ.
“Không,” anh nói. “Để Minh viết note kỹ thuật nếu cần. Còn kênh chính chỉ đăng hướng dẫn backup dữ liệu.”
Phương Anh nhìn anh thêm một nhịp rồi quay về màn hình.
“Được.”
Ở phòng kỹ thuật, Minh đang xem biểu đồ.
Traffic từ miền Trung đã tăng gấp bốn phẩy bảy lần. Autoscale mở thêm instance thứ ba. CPU trung bình 41%. Memory ổn định. Queue đồng bộ có lúc dâng lên, rồi hạ xuống sau mỗi batch.
Minh không cười. Anh ghét những hệ thống sập, kể cả hệ thống của đối thủ. Với anh, một app mất dữ liệu người dùng không phải câu chuyện vui. Đó là bằng chứng có người đã xem nhẹ thứ không được phép xem nhẹ.
Hoàng bước vào.
“Sao rồi?”
“Ổn.”
“Ổn là sao?”
Minh chỉ màn hình.
“Request tăng nhưng pattern sạch. Chủ yếu tạo account, import dữ liệu, đọc danh sách nợ. Write load cao hơn bình thường nhưng trong giới hạn. Queue import thủ công mới đáng chú ý, nhưng cái đó nằm ở operations, không phải infra.”
“Có cần chuyển sang chế độ read-heavy?”
“Chưa. Nếu gấp đôi nữa thì tính.”
Hoàng đứng sau lưng Minh, nhìn các đường biểu đồ chạy mượt. Những đường xanh ấy không tự nhiên mà có. Chúng đến từ những cuộc cãi nhau về PHP và Node.js, từ đêm migration lỗi, từ commit “Paused — waiting for trust”, từ việc Hoàng học cách không veto mọi thứ mình chưa hoàn toàn hiểu.
Tấm gương bạc hiện trong góc nhìn của anh, không âm thanh.
ĐỘ BỀN TỔ CHỨC: Lv.3 — 92%
TIN CẬY NỘI BỘ: 86%
RỦI RO ĐẠO ĐỨC: 27%
Bên dưới có một dòng nhỏ:
DÒNG NGƯỜI DÙNG MỚI: TĂNG TỰ NHIÊN — NGUYÊN NHÂN CHÍNH: TÍN NHIỆM THỰC ĐỊA + ĐỘ ỔN ĐỊNH HẠ TẦNG
Không có nhiệm vụ. Không có phần thưởng. Không có bản đồ.
Chỉ có gương.
Hoàng tắt giao diện.
“Minh,” anh nói.
“Dạ?”
“Hôm nay nếu cần quyết định kỹ thuật, em quyết. Không cần hỏi tao trước. Chỉ log lại sau.”
Minh quay đầu nhìn anh. Không phải ngạc nhiên. Có lẽ là kiểm tra xem anh nói thật đến đâu.
“Anh chắc?”
“Chắc.”
Minh gật, quay lại màn hình.
“Vậy em sẽ tăng giới hạn import batch cho miền Trung thêm 30%, nhưng giữ rate limit theo tài khoản để tránh lỗi người dùng bấm quá nhanh.”
“Làm đi.”
Không khí giữa hai người không nặng như trước. Một câu ngắn. Một quyết định nhỏ. Nhưng Hoàng biết đó là thứ Hệ thống trước kia không bao giờ thưởng đúng: bớt quyền đúng lúc.
Chiều xuống, cuộc khủng hoảng của Sổ Vàng lan sang Quảng Nam.
Một đại lý Kinh Nam ở Tam Kỳ tổ chức đăng ký tập trung cho hơn một trăm hộ kinh doanh. Khi hệ thống lỗi, dữ liệu nhập buổi sáng bị nhân đôi ở một số tài khoản, biến khoản nợ một triệu thành hai triệu. Người bán hoảng. Người mua bị nhắn đòi tiền sai, gọi lại mắng. Chợ nhỏ vốn quen biết nhau, lỗi số nợ không chỉ là lỗi phần mềm — nó đụng vào mặt mũi và niềm tin giữa người làng với nhau.
Khoa nhận cuộc gọi từ chú bán bánh tráng Hội An.
“Chú không dùng app kia,” chú nói ngay khi Khoa bắt máy. “Nhưng thằng em chú dùng. Giờ khách nó chửi vì nợ nhảy gấp đôi. Nó muốn qua bên con. Con giúp được không?”
Khoa đứng ở góc quán nước, sau lưng là Trâm và ba bạn tình nguyện đang nhập dữ liệu cho cô Như.
“Được. Nhưng chú nói em chú đừng xóa dữ liệu lỗi. Chụp lại hết. Mình phải biết cái nào sai mới sửa được.”
“Nó nóng quá, nó muốn đập điện thoại.”
“Chú giữ điện thoại giùm con. Con qua Tam Kỳ tối nay.”
Trâm ngẩng lên.
“Anh đi Tam Kỳ?”
“Ừ. Ở đây em giữ được không?”
Trâm nhìn quanh: cô Như đang đọc sổ, hai chủ tiệm khác ngồi chờ, điện thoại bàn rung liên tục, laptop còn 23% pin, ngoài đường booth Sổ Vàng đã tháo bớt standee nhưng đám đông chưa tan.
“Giữ được,” cô nói. “Nhưng anh mang theo hai cục sạc.”
Khoa cười, lôi trong balo ra một cục sạc để lại cho cô.
“Anh lấy một cái thôi.”
Trâm chỉ tay vào thùng bánh mì.
“Mang theo bánh mì nữa. Anh chưa ăn gì.”
Khoa cầm ổ bánh mì, nhét vào balo. Trước khi đi, anh quay lại nhìn bàn hỗ trợ: những cuốn sổ giấy cũ mở ra, điện thoại mới đặt cạnh, người trẻ gõ dữ liệu cho người lớn tuổi, từng dòng nợ được dựng lại từ trí nhớ, hóa đơn, tin nhắn Zalo, tiếng xác nhận qua điện thoại.
Đây không phải cảnh chiến thắng đẹp đẽ. Nó lộn xộn, mệt, đầy mồ hôi và lỗi chính tả trong file nhập liệu. Nhưng nó thật.
Khoa gửi cho Hoàng một tin nhắn thoại:
“Tao đi Tam Kỳ. Ở đây Trâm giữ. Nếu có báo chí hỏi, nói tụi mình không nhận khôi phục thần kỳ. Tụi mình chỉ ngồi với người ta tới khi dữ liệu quay lại được chừng nào hay chừng đó.”
Hoàng nghe tin nhắn hai lần.
Rồi anh chuyển tiếp cho toàn bộ nhóm điều hành.
Đây là nguyên tắc hôm nay.
Đêm đó, văn phòng Tô Hiến Thành sáng đèn đến quá nửa khuya.
Hộp cơm đặt trên bàn nguội đi. Ly cà phê đặc thành vệt nâu dưới đáy. Phòng chăm sóc khách hàng có thêm hai bạn từ đội triển khai Sài Gòn đến hỗ trợ gọi điện. Ngân hết run từ sau ca thứ ba mươi, giọng đã khàn nhưng đều. Phương Anh nằm gục trên bàn mười phút rồi bật dậy đọc tiếp email. Minh tháo kính, dụi mắt, rồi đeo lại.
Hoàng đi qua từng phòng, không can thiệp nhiều.
Ở phòng CSKH, anh nghe Ngân nói với một chủ tiệm ở Quảng Nam:
“Dạ, cô cứ đọc chậm. Không sao đâu cô, tụi con còn ở đây. Dạ, khoản nào cô chưa chắc mình đánh dấu hỏi, không tự đoán.”
Ở bàn pháp lý, Phương Anh đang sửa bản hướng dẫn “5 bước bảo vệ dữ liệu nợ”. Cô bỏ chữ “khuyến nghị” vì thấy nó xa, đổi thành “nên làm”.
Ở phòng kỹ thuật, Minh mở thêm dashboard riêng cho import miền Trung. Anh đặt tên bảng là “central_recovery”. Không hoa mỹ. Nhưng mỗi dòng import thành công nhảy lên là một chủ tiệm lấy lại được vài khoản nợ.
Hoàng trở về phòng mình lúc 1 giờ 20.
Anh mở dashboard tổng.
Người dùng mới trong ngày: 1.842.
Yêu cầu khôi phục dữ liệu: 416.
Tài khoản chuyển từ Sổ Vàng sang NỢ SỔ: 637.
Tỷ lệ lỗi hệ thống NỢ SỔ trong ngày: 0,07%.
Không phải toàn thắng. Có những ca không cứu được dữ liệu vì người dùng không có sổ giấy, không có ảnh chụp, không có gì ngoài ký ức rối. Có người vẫn giận lây NỢ SỔ vì “app nào cũng vậy thôi”. Có người nhận tiền Sổ Vàng rồi quyết định chờ Kinh Nam sửa. Thị trường không chuyển màu chỉ sau một ngày.
Nhưng có một thứ đã đổi.
Điện thoại Hoàng sáng lên. Tin nhắn từ Khoa gửi từ Tam Kỳ, kèm ảnh chụp một quán nước sáng đèn. Trên bàn, ba cuốn sổ mở ra, một chủ tiệm lớn tuổi đang chỉ vào màn hình điện thoại, Khoa ngồi bên cạnh cầm bút, ổ bánh mì ăn dở đặt cạnh ly trà đá.
Dựng lại được 70% dữ liệu cho em chú bánh tráng. Nó nói mai gỡ Sổ Vàng. Không vì mình nói hay. Vì tụi kia không bắt máy.
Hoàng đặt điện thoại xuống.
Anh mở Tấm gương.
Giao diện bạc hiện ra, phản chiếu ánh đèn phòng làm việc.
ĐỘ BỀN TỔ CHỨC: Lv.3 — 96%
TIN CẬY NỘI BỘ: 88%
RỦI RO ĐẠO ĐỨC: 26%
LỆ THUỘC VÀO FOUNDER: THẤP DẦN
Dòng cuối khiến anh ngồi yên.
Thấp dần.
Ngày trước, nếu một sự cố lớn xảy ra, mọi đường dây sẽ chạy về anh: code, khách hàng, pháp lý, truyền thông, quyết định cuối. Hôm nay, anh vẫn ở đó. Nhưng Minh quyết định kỹ thuật. Trâm giữ tuyến đầu. Khoa chạy ra Tam Kỳ. Phương Anh khóa thông điệp pháp lý. Chị Linh từ Nhật nhắn hỏi có cần cô gọi anh Tuệ để chuẩn bị xử lý nếu hàng miền Trung tăng đột biến không.
Tổ chức không còn là cái bóng kéo dài của Hoàng.
Nó có nhịp tim riêng.
Anh tắt Tấm gương, kéo rèm cửa sổ. Ngoài Tô Hiến Thành, đường đã vắng. Một chiếc xe máy giao hàng chạy qua, tiếng pô nhỏ dần về phía Cách Mạng Tháng Tám.
Phòng kỹ thuật vẫn sáng.
Hoàng bước tới cửa. Minh đang ngồi trước màn hình, lưng hơi cong, tóc rối. Biểu đồ traffic miền Trung vừa tăng thêm một đợt mới sau khi vài bài đăng tẩy chay Sổ Vàng lan rộng. Đường request nhảy lên gần gấp sáu lần bình thường.
CPU vẫn nằm dưới 50%.
Queue đồng bộ dâng lên, rồi hạ xuống.
Autoscale mở instance thứ tư, chạy mượt.
Minh nhìn màn hình log hệ thống NỢ SỔ hiển thị lượng traffic tăng đột biến từ miền Trung nhưng biểu đồ CPU vẫn xanh đều. Anh không quay lại, chỉ nói:
“Kiến trúc sạch luôn lên tiếng đúng lúc.”
Hoàng đứng ở cửa, nhìn những đường xanh chạy qua màn hình.
Anh không cần thêm gì để biết mùa sập mạng này không thuộc về họ.