Một pixel CMOS biến ánh sáng thành điện áp thế nào?

Một pixel tích electron trong photodiode, rồi chuyển cả gói sang nút đọc. Theo dõi hai lần lấy mẫu để thấy vì sao nhiều ánh sáng hơn lại làm điện áp ở nút đọc thấp hơn.

How Things WorkCơ chế của những điều quen thuộc

Một pixel CMOS biến ánh sáng thành điện áp thế nào?

Một pixel CMOS: từ photodiode đến nút đọc FD Ánh sáng đi vào photodiode ghim ở bên trái. Khi cổng TG mở, electron đi ngang trong silicon sang nút FD ở bên phải. Vạch đứt đánh dấu điện áp dự kiến trong cấu hình đang chọn; mỗi vạch chuyển sang nét liền khi mạch đã lấy mẫu tương ứng. Các chấm chỉ minh họa mật độ, không đếm từng electron. 01 · Bản cắt pixel 4T · SƠ ĐỒ Ánh sáng TG Cổng chuyển PPD Photodiode ghim FD Nút đọc nổi p+ n Nền silicon loại p Sẵn sàng TG đóng Chấm minh họa, không đếm electron 02 · Điện áp ở FD FD 1,200 V Reset 1,200 V Tín hiệu 1,040 V Vạch đứt: mức dự kiến 0,85 V 1,00 V 1,20 V
Phần tương tác chưa chạy; hình đang ở dạng tĩnh.

01 · Bản cắt

Nơi nhận ánh sáng không phải nơi đo điện áp

Cho cùng một pixel thu 10.000 electron. Trong lúc phơi, nút đọc vẫn ở 1,200 V theo mô hình. Chỉ sau khi mở cổng chuyển, điện áp nút đọc mới tụt xuống khoảng 1,040 V. Hai việc xảy ra ở hai nơi khác nhau trên cùng miếng silicon.

Bản cắt đi từ trái sang phải: PPD (pinned photodiode, photodiode ghim) chứa giếng electron; TG (transfer gate) điều khiển đường chuyển; FD (floating diffusion, nút khuếch tán nổi) đổi điện tích thành điện áp. Đây là sơ đồ phần thu và chuyển của pixel 4T. Bốn transistor là transistor chuyển, reset, đệm đọc kiểu source follower và chọn hàng. Hình chỉ vẽ chi tiết vùng dưới cổng chuyển, không vẽ ba transistor còn lại. [S1]

02 · Phơi sáng

Electron tích trong giếng, chưa tới nút đọc

Photon được hấp thụ trong silicon có thể sinh một cặp electron–lỗ trống. Điện trường trong vùng thu tách chúng; electron được thu vào vùng n chôn bên dưới lớp p+ ghim điện thế bề mặt. Lớp này cũng giúp giảm dòng tối phát sinh ở bề mặt. Khi TG đóng, hàng rào điện thế giữ gói electron trong PPD. Điện tích quang chưa đến FD. [S1]

Thanh độ sáng đặt tốc độ thu electron, không đặt số photon tới. Không phải photon nào tới pixel cũng đóng góp một electron vào giếng. Với tốc độ thu không đổi, 2.000 e⁻/ms trong 5 ms cho 10.000 electron kỳ vọng. Gấp đôi thời gian thì thu gấp đôi, trừ khi đã chạm sức chứa. Giếng minh họa giữ tối đa 20.000 electron; phơi thêm không làm tăng số đọc trong bài.

03 · Mẫu reset và xung chuyển

Đo FD trước khi đưa electron sang

Trước khi mở TG, transistor reset đưa FD về một điện áp tham chiếu. Sau khi ngắt transistor reset, FD không còn bị nguồn reset giữ chặt; mạch đọc lấy mẫu reset. Lúc này PPD vẫn giữ nguyên gói electron và vạch reset trên hình đổi từ nét đứt sang nét liền. Mô hình lấy 1,2 V làm mức reset cố định và dùng cùng mức danh định trong lúc phơi; không dùng giá trị đó như mẫu trước khi thật sự lấy mẫu.

Xung điện áp ở TG hạ hàng rào dưới cổng. Electron đi dọc trong silicon từ PPD sang FD, không đi xuyên lớp oxide vào cổng. Tại mốc Đã chuyển, bài chuyển trọn gói trong một bước; hình còn vẽ TG mở để chỉ đường vừa đi qua. FD đã hạ điện áp nhưng mạch chưa chốt mẫu tín hiệu. [S1]

04 · Mẫu tín hiệu

Thêm điện tích âm làm FD hạ điện áp

FD có điện dung. Đưa thêm electron vào làm điện tích trên nút thay đổi theo chiều âm, nên điện áp FD giảm. TG đóng lại, mẫu tín hiệu được lấy và vạch thứ hai chuyển sang nét liền. Ta lấy điện áp reset trừ điện áp tín hiệu, vì vậy độ chênh đọc ra là số dương khi có ánh sáng. Trong đối chứng tối lý tưởng, TG vẫn mở rồi đóng, nhưng không có electron để chuyển; hai vạch ứng với cùng một điện áp và hiệu bằng 0.

Đọc hai lần trên cùng một lần reset là cơ sở của correlated double sampling (lấy mẫu kép tương quan): phần nhiễu reset chung trong cả hai mẫu có thể được khử khi lấy hiệu. Bài không mô phỏng nhiễu hay mạch lấy mẫu thật. Hình chỉ cho thấy thứ tự và dấu của phép trừ. [S1]

Sau bài đọc

Giữ mắt ở FD, đổi lượng điện tích

Mở chế độ tự thử để giữ bản cắt cạnh bảng điều khiển. Hai vạch đứt ban đầu là dự kiến cho lượt phơi đang chọn, không phải hai phép đo đã thực hiện.

  1. Đủ sáng. Chọn 2.000 e⁻/ms trong 5 ms. Bấm Từng bước ba lần: lấy mẫu reset khi gói còn ở PPD, chuyển gói sang FD, rồi lấy mẫu tín hiệu. Dừng ở mỗi mốc để xem chấm và vạch nào đổi.
  2. Tối. Chạy lại với tốc độ thu 0 e⁻/ms. TG vẫn mở ở mốc chuyển, nhưng không có gói electron. Hai vạch ở 1,200 V và hiệu là 0,000 V.
  3. Đầy giếng. Chọn 4.000 e⁻/ms trong 8 ms rồi bấm Chạy. Giếng đầy từ 5 ms. Dùng Dừng để xem điện áp FD vẫn là 1,200 V khi PPD đã đầy nhưng TG chưa mở. Đổi thời gian phơi từ 8 lên 10 ms và lấy lại hai mẫu: hiệu vẫn là 0,320 V.

Chỉnh một thanh trượt hoặc chọn cấu hình mẫu sẽ tạo lượt phơi mới. Chạy tiếp tục sau khi dừng; bấm sau mẫu tín hiệu sẽ phơi lại với điều kiện hiện tại. Từng bước sau mẫu tín hiệu đưa về mốc sẵn sàng của lượt mới. Đặt lại khôi phục cấu hình Đủ sáng. Khi chạy, mỗi 1 ms phơi được kéo thành 0,4 giây để quan sát; các mốc reset và chuyển được giữ thêm 0,8 giây mỗi mốc. Đó là nhịp trình diễn, không phải tốc độ đọc của cảm biến.

Nếu nút vẫn khóa, đọc bảng đối chiếu và phép tính.

Bảng đối chiếu không cần JavaScript

Trong hình tĩnh, lần theo PPD → TG → FD từ trái sang phải. Hai vạch đứt dự báo hai mức điện áp của hàng Đủ sáng. Bảng ghi kết quả sau khi lấy cả hai mẫu; mẫu reset là 1,200 V trong cả bốn trường hợp.

Điện tích thu và điện áp ở FD sau khi chuyển
Điều kiệnThu × phơiGói electronMẫu tín hiệuReset − tín hiệu
Tối0 e⁻/ms × 5 ms0 e⁻1,200 V0,000 V
Đủ sáng2.000 e⁻/ms × 5 ms10.000 e⁻1,040 V0,160 V
Đầy giếng4.000 e⁻/ms × 8 ms20.000 e⁻0,880 V0,320 V
Phơi thêm4.000 e⁻/ms × 10 ms20.000 e⁻0,880 V0,320 V

Hai hàng cuối không đạt cùng tín hiệu vì ánh sáng bằng nhau, mà vì cả hai lượt đều kéo dài quá lúc PPD đã đầy. Đây là bão hòa điện tích ở giếng, chưa phải vượt trần của bộ số hóa.

Nguồn và phép tính

Tài liệu tham khảo

Tự tính điện áp rơi ở FD

Với tốc độ thu r tính bằng e⁻/ms và thời gian t tính bằng ms, số electron kỳ vọng là N = min(rt, 20.000). Gọi q = 1,602176634 × 10−19 C là độ lớn điện tích của một electron. Thay đổi điện tích ở FD là −qN. Với điện dung cố định CFD = 10 fF, ta có Vtín hiệu = Vreset − qN/CFD.

Mỗi electron làm FD hạ khoảng 16,02 µV. Với 20.000 electron, độ chênh là 0,320435 V trước khi làm tròn và mẫu tín hiệu còn khoảng 0,880 V. Cùng gói điện tích đặt vào FD có điện dung lớn hơn sẽ làm điện áp đổi ít hơn.