Máy ảnh SLR dùng cùng một ống kính để ngắm và chụp thế nào?
Cùng một ống kính để ngắm và chụp: gương phải nhường đường, khẩu khép, hai rèm chạy rồi phim mới được kéo sang khung khác.
How Things WorkCơ chế của những điều quen thuộc
01 · Một ống kính, hai đường đi
Ngắm thấy cảnh nhưng phim vẫn nằm trong tối
Nhìn qua kính ngắm Pentax K1000, ta thấy cảnh qua chính ống kính sẽ chụp ảnh. Thế nhưng phim sau lưng máy chưa được nhận sáng. Một gương phản xạ và màn trập chia hai việc ấy ra: lúc ngắm, ánh sáng đi lên mắt; lúc chụp, nó đi thẳng tới phim. Không có cảm biến truyền hình trực tiếp sang màn hình.
Bài theo một SLR cơ dùng phim 35 mm, gương hồi tức thì và hai rèm vải chạy ngang. Preset giáo dục giữ f/8, 1/30 s, ISO 100, không flash. Các giá trị này không bảo đảm đúng sáng mọi cảnh. Cuộn bài chỉ chọn phần cần chú ý, không làm gương nâng, rèm chạy hay phim nhận thêm sáng.
02 · Đường ngắm
Gương 45° đưa ánh sáng lên màn lấy nét
Khi ngắm, ánh sáng từ cảnh đi qua ống kính, gặp gương hạ nghiêng khoảng 45° rồi phản xạ lên màn lấy nét. Lăng kính ngũ giác phía trên đưa hình tới thị kính để người chụp quan sát. Màn lấy nét nhận ảnh quang học; nó không phải màn hình điện tử. Rèm phía sau buồng gương vẫn chắn mặt phim.
Khẩu tự động giữ ống kính mở lớn khi ngắm, dù người chụp đã chọn f/8 để chụp. Vì vậy vòng khẩu không đồng nghĩa với một lỗ nhỏ luôn giữ nguyên trong suốt quá trình. Mô hình dùng khẩu ngắm f/4 để phân biệt hai trạng thái; đó là giả thiết của bài học, không phải xác nhận khẩu lớn nhất của một ống kính K1000 cụ thể.
03 · Chuẩn bị đường phơi
Gương phải ra khỏi đường sáng trước rèm đầu
Bấm nhả giải phóng cơ cấu nâng gương. Trong khi gương đi lên, liên kết điều khiển cho lá khẩu khép tới f/8 đã chọn. Gương tới vị trí chụp thì cơ cấu mới nhả chốt rèm mở. Nếu rèm chạy trong khi gương còn chắn đường, một phần phim sẽ bị mất sáng dù đồng hồ báo đúng thời gian.
Kính ngắm tối đi vì gương không còn đưa ánh sáng lên màn lấy nét. Đây là đổi đường quang bằng cơ cấu, không phải tắt một màn hình. Các đòn, chốt, lò xo và trục làm chuỗi thao tác có thứ tự; góc chuyển động tương đối của gương trong mô hình không được hiểu thành góc quay bản lề đã đo trên máy thật.
04 · Mở cửa phim
Nhìn từ sau: rèm mở chạy từ phải sang trái
Quy ước ở đây là nhìn từ lưng máy về phía ống kính. Rèm thứ nhất chạy từ phải sang trái, lần lượt bỏ che các vùng phim. Mép phải nhận sáng trước, rồi vùng mở lan sang trái. Phim nằm yên trên cửa phơi; hình ảnh không được kéo qua khe như một băng giấy.
Ánh sáng từ ống kính nay đi thẳng tới phim thay vì rẽ lên kính ngắm. Vùng nào còn bị rèm che thì chưa nhận liều. Bảng màu trên phim chỉ diễn tả lượng sáng tương đối đã tới vật liệu. Nó không chứng minh phim đã tráng, cũng không phải bức ảnh số xuất ra từ camera.
05 · Thời gian ở từng điểm
1/30 giây không phải một lần chờ sau khi mở hết
Một điểm trên phim bắt đầu phơi khi mép rèm đầu đi qua và kết thúc khi mép rèm sau tới nó. Ở preset 1/30 s, hai hành trình được bố trí để mỗi điểm nhận khoảng thời gian ấy. Vì rèm cần thời gian đi qua cửa, đoạn toàn cửa cùng mở ngắn hơn 1/30 s; không cộng thêm một lần chờ đủ 1/30 s sau lúc rèm đầu đã chạy xong.
Manual ghi đồng bộ flash X ở 1/60 s. Đó là thông số đồng bộ, không phải thời gian hành trình rèm đã đo. Bài dùng giả thiết 0,015 s cho rèm đi qua bề rộng cửa và kéo chậm phần màn trập 100 lần để đọc chuyển động. Cả số ấy lẫn nhịp trình diễn đều không phải phép đo tốc độ K1000.
06 · Kết thúc phơi
Rèm sau đi cùng chiều, không đuổi ngược lại
Rèm thứ hai cũng đi từ phải sang trái trong cùng quy ước nhìn từ sau. Nó che lại các điểm theo thứ tự đã mở. Hai rèm không xuất phát từ hai bên để lao vào nhau. Với tốc độ nhanh hơn, rèm sau có thể chạy khi rèm đầu chưa mở hết, tạo một khe quét; bài này chỉ vận hành preset chậm đã khóa.
Mô hình cộng phơi theo phần diện tích thật sự mở và khoảng thời gian đã đi qua. Đi thẳng hết một bước vẫn phải tính phần phim từng được khe mở, không chỉ nhìn tư thế cuối. Khẩu f/8 giới hạn chùm sáng, còn hai rèm xác định lúc nào vùng phim được nhận sáng. Khẩu không đóng vai màn trập thay cho rèm.
07 · Trở lại ngắm
Phim đã kín sáng thì gương mới hạ
Khi rèm thứ hai đã đóng cửa phim, liên kết hồi gương cho gương trở về và khẩu mở lớn lại. Kính ngắm sáng trở lại để người chụp bố cục tiếp. Từ “hồi tức thì” nói tới việc gương trở lại sau phơi, không có nghĩa nó phải chờ người chụp kéo phim mới hạ.
Mở lại khẩu và đường ngắm không làm phim nhận thêm sáng, vì rèm vẫn che phía sau. Trên lớp nhạy sáng đã có ảnh tiềm ẩn: một biến đổi do phơi chưa nhìn thành ảnh hoàn chỉnh. K1000 không hiện ảnh, định hình, scan hay tạo JPEG. Quy trình xử lý tiếp theo phải phù hợp với loại phim đã nạp, không mặc định mọi phim 35 mm đều tráng C‑41.
08 · Chuẩn bị khung kế
Lên phim sau khi đóng, lên cò trong lúc vẫn che kín
Ở máy thật, cần lên phim truyền động tới bánh răng kéo ăn lỗ phim và lõi cuốn, đưa phần chưa phơi vào cửa; đồng thời chuẩn bị lại cơ cấu chụp. Trong hình, vị trí phim và cần gạt theo cùng trạng thái vận hành; đường truyền mô-men đầy đủ chưa được tái tạo. Trong hành trình lên cò, hai rèm trở từ trái sang phải, nhìn từ sau, với hai mép chồng kín để ánh sáng không lọt tới phim. Không nhầm chiều hồi này với chiều chạy lúc chụp.
Bản đồ phơi vẫn thuộc khung vừa chụp dù cửa đã nhận khung mới. Mô hình dùng bước kéo 38 mm và bán kính lõi cuốn cố định 10 mm như số minh họa, không mô phỏng cuộn lớn dần hay chứng nhận lực kéo. Sau hoàn tất, Từng bước giữ nguyên kết quả; chỉ lệnh chạy lại rõ ràng mới bắt đầu phơi khung mới, không xóa ảnh tiềm ẩn của khung cũ.
Sau bài đọc
Lần theo cửa sáng, không chỉ nhìn số bước
Mở Tự thử sẽ đưa cùng cảnh từ ô bài đọc xuống ô khám phá, giữ nguyên trạng thái. Đổi chế độ và cuộn trang không tự chạy đồng hồ. Dừng giữ nguyên cả cơ cấu lẫn lượng phơi; chuyển tab hoặc đưa cả hình và bảng kết quả ra ngoài màn hình cũng không cộng bù thời gian đã vắng mặt.
- Trước khi phơi. Dùng Từng bước qua pha nâng gương. So đường ngắm với đường tới phim: gương và khẩu đổi trước, rèm chưa được phép phơi trong lúc gương đang lên.
- Giữa hai rèm. Dùng Chạy chu kỳ rồi Dừng giữa hành trình để so phần cửa hở với phần phim đã nhận sáng. Nhớ quy ước nhìn từ sau, cả hai rèm đều chạy phải sang trái khi chụp.
- Kín sáng khi lên phim. Theo tới lúc rèm đóng, gương hồi rồi cần lên phim hoạt động. Bản đồ khung cũ không được biến thành liều của khung mới ở cửa.
- Giữ và chạy lại. Quay về bài đọc phải dừng mà không xóa liều. Tới cuối, Từng bước không làm gì thêm; Lên khung mới và chụp lại sau hoàn tất bắt đầu lượt chụp khung mới và được thông báo rõ.
Chỉ có Chạy chu kỳ, Dừng và Từng bước trong console dùng chung; không có điều khiển đổi ISO, tốc độ, khẩu hay flash. Chế độ giảm chuyển động giữ những tư thế có ý nghĩa ở cuối từng pha và vẫn tính toàn bộ phần phơi đã đi qua. Dừng ở đây là dừng bài học, không phải nút dừng trên máy ảnh thật.
Tự thử cần JavaScript và gói mô hình của trang. Nếu nút vẫn khóa hoặc mô hình gặp lỗi, bạn vẫn xem được hình tĩnh và đọc bài cùng nguồn.
- Gương lật lên, khẩu khép Gương phản xạ lật lên quanh bản lề; chốt khép khẩu đưa các lá khẩu khép từ f/4 tới f/8. Cửa phim vẫn đóng.
- Rèm đầu chạy Rèm vải thứ nhất cuộn đi; phần phim đã lộ bắt đầu nhận sáng theo mép rèm.
- Cửa phim mở hoàn toàn Cả khung 36 × 24 mm mở; phơi sáng của từng cột tăng theo thời gian của mô hình (đã làm chậm để dễ xem).
- Rèm thứ hai đóng Rèm thứ hai đi cùng chiều, kết thúc phơi từng cột; tổng phơi mỗi cột gần bằng nhau.
- Gương hạ, khẩu mở lại Cửa phim đã đóng; gương trở lại vị trí ngắm và các lá khẩu mở về f/4.
- Lên phim và lên cò Cần gạt quay, phim dịch đúng một bước 38 mm mang theo ảnh tiềm ẩn; hai rèm hồi về có chồng mép kín sáng.
- Sẵn sàng khung mới Khung mới ở cửa phim; khung vừa chụp được giữ lại dưới dạng ảnh tiềm ẩn chưa tráng.
Dừng, rời tab hoặc quay lại bài đọc đều giữ nguyên trạng thái. Chỉ nút “Lên khung mới và chụp lại” mới bắt đầu một chu kỳ mới.
Nguồn, giả định và giới hạn
Tài liệu tham khảo
- Asahi Pentax K1000, hướng dẫn sử dụng: trang in 4–5 (PDF 7–8): phim 35 mm, rèm vải, gương hồi tức thì, khẩu tự động và X-sync 1/60 s; trang in 10–11, 13 về nạp và lên phim.
- Giáo trình sửa chữa K1000 bổ trợ: Section 1, PDF 6–9, hình 8, 11–12: khẩu, chiều rèm và chồng kín khi lên cò; Section 2, PDF 47 hình 87 về nhả rèm sau khi gương tới vị trí chụp. Đây không phải factory manual đã xác minh xuất xứ.
Mặt cắt giáo dục, không phải hồ sơ chế tạo
Kích thước nội thất, trục, tốc độ, bước kéo, độ chồng rèm và góc chuyển động là minh họa. Đường sáng ngắm qua gương, màn lấy nét, lăng kính và thị kính giải thích nguyên lý SLR; bố trí tia, quang sai và toàn đường quang chưa được hiệu chuẩn. Không có chứng nhận CAD nhà máy, lực lò xo, tải hay dung sai.
Lưới 32 × 20 dùng cảnh sáng tự tạo và liều tương đối. Ảnh quang học được quy ước đảo 180° trên phim; đó không phải đảo màu RGB để “hiện” ảnh. Không có xử lý phim hoặc ảnh dương hoàn thành.