Chương 21 — Hội chợ và chỗ đứng
Sáng thứ Bảy, Hoàng thức dậy lúc sáu giờ kém mười lăm.
Không phải vì chuông báo thức — anh không đặt. Chỉ là mắt tự mở, và đầu tiên anh nghĩ đến là hội chợ bắt đầu lúc bảy giờ.
Anh nằm im một lúc, nhìn lên trần nhà. Bên ngoài đã có tiếng xe đầu tiên. Ba đi từ tối hôm qua, chạy ca đêm về Vũng Tàu, chưa kịp về. Mẹ đang nấu gì đó trong bếp — mùi cháo trắng thoảng lên cầu thang.
Anh lấy điện thoại. Không có tin nhắn mới từ Khoa.
Lúc bảy giờ chín phút, điện thoại rung lần đầu.
Hoàng đang ngồi ăn cháo với mẹ, điện thoại úp mặt trên bàn. Anh lật lên đọc.
“Tới rồi. Đang dựng. Bàn ở vị trí ngay cổng hay trong trong?”
Anh trả lời ngay: “Trong hơn một chút — người ta hay dừng lại ở giữa. Cổng người đi qua nhanh lắm.”
Ba mươi giây sau Khoa gửi lại: “Ok.”
Mẹ nhìn qua: “Con nhắn ai vậy?”
“Bạn học.” Hoàng đặt điện thoại xuống. “Hỏi bài.”
Mẹ không hỏi thêm, tiếp tục ăn. Hoàng cầm muỗng khuấy cháo, mắt nhìn xuống tô nhưng đầu ở sân vận động quận Bình Thạnh, hình dung Khoa đang kéo cái banner A0 ra khỏi túi, đang cố tìm góc nào cắm cho đứng.
Tin nhắn thứ hai tới lúc tám giờ mười bảy.
“Dựng xong. Banner oke. Laptop pin còn 63%. Có wifi của ban tổ chức nhưng chậm lắm.”
Hoàng đọc và đặt máy xuống. Wifi chậm thì sẽ chậm — app NỢ SỔ đã được anh tối ưu để chạy được trên 3G yếu, demo cơ bản không cần tải nặng. Không phải vấn đề lớn.
Anh ngồi trên ghế học trong phòng, mở laptop. Hôm nay không có trường, không có lịch học thêm. Tám tiếng trước mặt. Anh không biết làm gì với tám tiếng này ngoài ngồi đây và chờ điện thoại rung.
Anh mở file code — đang còn một đoạn refactor chưa xong từ tuần trước — nhìn vào màn hình mười lăm phút mà không gõ được dòng nào.
Đóng lại.
Mở tab tin tức, đọc xong một bài không nhớ nói gì. Mở lại file code. Nhìn vào màn hình.
Lần đầu tiên từ khi bắt đầu cung này, anh không có gì để làm mà vẫn bị ràng buộc ở một chỗ.
Tin nhắn thứ ba tới lúc chín giờ bốn mươi mốt.
“Người đi qua không ai nhìn mình. Tao đứng ở bàn mười lăm phút, chưa ai lại.”
Hoàng nhìn tin nhắn đó lâu hơn mấy tin trước.
Anh đã dự báo điều này trong tài liệu — phần KHI NGƯỜI TA KHÔNG DỪNG LẠI — nhưng đọc lại câu đó bây giờ, viết bởi chính tay mình, cảm giác khác với lúc viết. Lúc viết là tính toán. Bây giờ là chín giờ bốn mươi mốt sáng, Khoa đang đứng một mình ở hội chợ, và mười lăm phút trôi qua không ai lại.
Anh gõ: “Bình thường. Đừng nhìn ra ngoài, cứ làm việc gì đó với máy tính. Người ta hay tò mò hơn khi thấy mình đang làm gì.”
Rồi ngồi chờ. Ba phút. Năm phút.
“Oke thử coi.”
Không có tin nhắn tiếp theo cho đến mười giờ kém hai mươi.
Hai mươi phút. Rồi ba mươi. Rồi bốn mươi.
Hoàng không nhìn điện thoại liên tục — anh không cho phép mình làm vậy. Anh đặt máy xuống góc bàn, quay mặt về phía laptop, cố gõ được vài dòng code. Được một đoạn ngắn. Đọc lại thấy logic sai ở chỗ khai báo biến. Sửa. Gõ tiếp.
Nhưng anh biết chính xác lúc nào đã được bao nhiêu phút từ tin nhắn cuối.
Mười giờ kém mười, điện thoại rung. Anh lật lên đọc.
“Có một chị hỏi. Chị bán đồ gia dụng. Tao đang demo.”
Một câu. Không kết quả, không số liệu — chỉ đang demo.
Hoàng đặt điện thoại xuống. Không gõ gì. Không có gì để gõ — Khoa đang demo, cần không gian để demo, không cần ai nhắn vào lúc này.
Anh ngồi với cái cảm giác kỳ lạ: muốn biết chuyện gì xảy ra tiếp, nhưng không có cách nào biết trừ ngồi đây và đợi.
Kết quả demo đó tới lúc mười giờ mười ba phút.
“Chị không đăng ký. Nói để coi thêm. Nhưng có người khác đứng nhìn lúc tao demo nên tao quay sang người đó luôn.”
Hoàng đọc câu đó hai lần.
Anh không dạy Khoa điều đó trong tài liệu — không có phần nào về việc dùng demo đang diễn ra để kéo người đứng nhìn. Đó là thứ Khoa tự nghĩ ra tại chỗ, trong vài giây, khi người đầu tiên không đăng ký nhưng đã tạo được đám đông nhỏ.
Anh gõ: “Làm vậy là đúng.”
Ba chữ. Không giải thích thêm vì không cần.
Tin nhắn thứ hai trong buổi sáng bắt đầu đến dày hơn, nhưng không phải hỏi kỹ thuật.
Mười giờ hai mươi tám: “Có anh hỏi app này dùng được trên điện thoại Lumia không.”
Hoàng tra nhanh: NỢ SỔ chạy trên trình duyệt, Lumia có trình duyệt IE Mobile, từ phiên bản 11 trở lên chạy được nhưng hơi lag. Anh gõ lại: “Được, hơi chậm hơn. Nói anh thử trên máy của mình thay vì dùng máy demo.”
Mười một giờ lẻ ba: “Có người hỏi nếu điện thoại cũ quá không có internet thì sao.”
“Nói họ dùng máy tính bảng hoặc máy tính ở nhà cũng được. App chạy trên trình duyệt, không cần cài thêm gì.”
Mười một giờ hai mươi mốt: “Câu hỏi này tao không biết: họ hỏi có thể dùng chung tài khoản cho hai cửa hàng khác nhau không.”
Hoàng dừng lại. Tính năng đó chưa có — app hiện tại một tài khoản gắn với một tiệm. Câu hỏi hay. Anh gõ: “Chưa có, nhưng nói với họ là sẽ thêm trong hai tháng tới. Nếu họ quan tâm để tao ghi lại phản hồi.”
Một phút sau: “Họ đăng ký rồi.”
Mẹ gọi lên ăn trưa lúc mười một giờ rưỡi.
Hoàng xuống, ngồi vào bàn. Mẹ nấu canh khổ qua nhồi thịt — mùi hơi ngọt, thứ mẹ hay nấu khi ba không về ăn trưa vì biết ba không thích. Hoàng múc cơm, ăn, nghe mẹ kể chuyện hàng xóm chị Tuyết vừa sinh thêm đứa thứ ba.
Điện thoại để trên mùng. Anh không mang xuống bàn ăn — ba mẹ anh không có quy tắc ngầm gì về điện thoại trong bữa cơm, nhưng có cái gì đó trong anh không muốn ngồi nhìn màn hình trong lúc mẹ đang nói chuyện.
“Con ăn ít vậy?” Mẹ nhìn tô cơm của anh.
“Bình thường mà mẹ.” Hoàng múc thêm một muỗng canh. “Ngon lắm.”
Mẹ cười, tiếp tục kể về chị Tuyết. Hoàng ăn và nghe, không phải giả vờ — tiếng mẹ kể chuyện có cái gì đó giống như mưa nhỏ, cứ chảy đều không cần ai trả lời cũng không sao.
Mười hai giờ kém mười, anh lên phòng lại.
Có ba tin nhắn từ Khoa trong lúc ăn.
[11:43] “Tao thử cái mày nói — không đứng sau bàn mà đi ra. Bắt chuyện trước khi người ta dừng. Khó lắm mày ơi người ta cứ đi nhanh.”
[11:51] “Tìm được cách rồi. Không hỏi về app. Hỏi họ bán gì trước. Họ kể xong mình mới dẫn sang.”
[12:02] “5 đăng ký trong vòng 40 phút.”
Hoàng đọc ba tin nhắn liên tiếp, không theo thứ tự bình thường của việc đọc — mắt anh nhảy ngay đến tin thứ ba trước khi quay lại đọc từ đầu.
Năm đăng ký. Bốn mươi phút. Bằng gần một ngày đi hẻm của Khoa hồi tháng trước.
Anh đọc lại tin thứ hai.
“Không hỏi về app. Hỏi họ bán gì trước.”
Khoa tự phát hiện điều này. Không có trong tài liệu mười hai trang. Không có trong FAQ. Không có trong bất kỳ script nào Hoàng viết — vì anh không nghĩ đến nó, vì cách anh tiếp cận vấn đề không bắt đầu từ đó. Anh bắt đầu từ giải pháp: đây là sản phẩm, đây là tính năng, đây là giá trị.
Khoa bắt đầu từ người: anh bán gì, câu chuyện của anh là gì.
Hoàng nhìn hai tin nhắn đó thêm một lúc, rồi gõ: “Làm tiếp vậy đi.”
Buổi chiều Hoàng nhận tin nhắn theo cụm — không phải liên tục, mà từng đợt, như Khoa bận rồi lại rảnh.
Một giờ mười hai: “Tao đang ăn bánh mì với chị bán vải. Chị hỏi tao học trường nào. Tao nói Trần Phú. Chị nói con chị cũng học đó.”
Một giờ ba mươi mốt: “Chị bán vải đăng ký rồi. Giới thiệu thêm hai người bán cạnh.”
Hai giờ hai mươi: “Hỏi mày: có khách hỏi tính năng nhắc nợ tự động không. Ý họ là kiểu tự gửi SMS hoặc gọi điện nhắc người nợ. Mình có chưa?”
“Chưa có. Nhưng đây là ý tưởng hay — để tao ghi lại. Hỏi họ số điện thoại, tao liên hệ lại khi có tính năng.”
“Được rồi.”
Hai giờ năm mươi bảy: “Pin laptop còn 12%. Sạc dự phòng tao mang theo đủ cho điện thoại demo thôi. Mày có giải pháp gì không.”
Hoàng nhìn câu hỏi đó. Không có giải pháp kỹ thuật nào ở đây — pin laptop hết thì hết. Anh gõ: “Chuyển sang dùng điện thoại làm thiết bị demo. Màn hình nhỏ hơn nhưng vẫn chạy được. Có thể xin sạc nhờ bàn nào đó gần ổ điện.”
“Oke. Tao thử.”
Đến ba giờ, khoảng lặng dài nhất trong ngày bắt đầu.
Hoàng không nhận tin nhắn nào từ Khoa trong vòng bốn mươi lăm phút. Anh không nhắn hỏi — Khoa đang bán, Khoa đang kết nối với người, Khoa đang làm thứ mà Khoa biết làm, và tiếng điện thoại rung không giúp ích gì.
Anh ngồi trong phòng với bảng Hệ thống hiển thị lặng lẽ ở góc tầm mắt.
NGƯỜI DÙNG THỰC: 336/500 — HẠN CHÓT: 10 NGÀY.
Con số đã tăng từ sáng — những đăng ký buổi sáng từ từ được kích hoạt, cộng với nhịp thường của các ngày trước. Nhưng con số đó không phải thứ anh đang nghĩ đến.
Anh đang nghĩ đến Khoa đang ngồi ăn bánh mì với chị bán vải, hỏi con chị học trường nào, nghe người ta kể chuyện con cái trước khi dẫn họ đến điện thoại demo.
Anh không thể làm vậy. Không phải vì không biết làm — anh biết cơ chế, anh hiểu logic của nó: tạo kết nối cá nhân trước, giải pháp sau. Anh biết lý thuyết từ lâu.
Nhưng giữa biết và làm được có khoảng cách, và trong khoảng cách đó là thứ Khoa có mà anh không có: sự thật sự muốn ngồi lại và hỏi người ta bán gì, không phải để đạt mục tiêu mà vì người ta đang ở trước mặt và có câu chuyện.
Hoàng nhìn ra cửa sổ. Nắng chiều xiên qua khe hở mành, kẻ một vệt sáng chéo trên sàn gỗ cũ. Từ ngoài hẻm vọng vào tiếng trẻ con chơi bóng nhựa.
Anh nhớ đến chị Bảy tạp hoá — người dùng đầu tiên, người mà chính Hoàng đứng trước tiệm nhìn ba phút hồi tháng trước và thấy app có hình dạng. Anh đã không vào hỏi thăm chị. Anh đứng nhìn và đi về lập kế hoạch.
Khoa ngồi ăn bánh mì với chị.
Ba giờ bốn mươi tám, điện thoại rung lại.
“Mày ơi có chuyện.”
Hoàng lật điện thoại lên tức thì.
“Có anh kỳ lạ lắm. Anh hỏi app này do công ty nào làm. Tao nói VietPath. Anh hỏi sao không thấy thông tin gì trên mạng về app này. Tao nói đang trong giai đoạn thử nghiệm. Anh có vẻ không tin.”
Hoàng đọc và không gõ ngay. Anh cần một giây để tính.
Câu hỏi đó nguy hiểm — không phải theo kiểu thù địch, mà theo kiểu người cẩn thận, người không muốn đưa dữ liệu kinh doanh cho thứ không rõ nguồn gốc. Hợp lý. Đây là 2014, không ai trong hẻm quen với khái niệm SaaS, và “giai đoạn thử nghiệm” nghe dễ đồng nghĩa với “chưa hoàn thiện và có thể mất dữ liệu của tôi.”
Anh gõ: “Nói VietPath có website tại vietpath.com, anh Tuấn là founder, anh ấy có thể liên hệ để xác nhận nếu cần. Nói thêm: tất cả dữ liệu của tiệm chỉ được xem bởi chủ tiệm, VietPath không bán thông tin cho bên thứ ba.”
Rồi gõ thêm: “Nếu anh ấy vẫn không tin thì oke, không cần ép. Người kỹ tính như vậy sẽ cần nhiều lần gặp mới quyết định.”
Hai phút trôi qua. Hoàng đặt điện thoại xuống bàn, ngồi nhìn màn hình laptop trống.
“Anh đó đăng ký rồi. Nói anh ấy sẽ dùng thử một tháng coi sao.”
Hoàng nhìn tin nhắn đó và không gõ gì trong vòng mười giây.
“Mày làm sao thuyết phục được?”
“Không biết nữa. Tao nói đúng câu mày gửi, rồi nói thêm: ‘Anh thấy tao đứng đây từ sáng tới giờ không? Nếu app này lừa đảo tao không làm vậy đâu.’ Anh ấy cười rồi đăng ký.”
Hoàng đọc câu đó.
Nếu app này lừa đảo tao không làm vậy đâu.
Câu đó không có trong bất kỳ kịch bản nào anh viết. Không thể có trong kịch bản — vì nó là câu của Khoa, dùng chính sự hiện diện của Khoa làm bằng chứng, và bằng chứng đó chỉ có giá trị vì Khoa thật sự đứng đó từ sáng tới giờ, không phải diễn.
Anh gõ: “Câu đó của mày hay hơn câu của tao.”
Khoa không trả lời ngay. Khi trả lời, chỉ là: “Ừ oke.”
Bốn giờ rưỡi. Hoàng nhận được cụm tin nhắn cuối trong ngày.
[16:22] “Mệt rồi. Pin điện thoại demo còn 8%. Xin sạc nhờ bàn vải được nhưng xin hoài kỳ lắm.”
[16:34] “Có mấy người quay lại hỏi thêm lần hai. Sáng nói để coi, chiều tự trở lại.”
[16:51] “Hội chợ sắp đóng cửa. Tao đang đếm.”
Tin nhắn tiếp theo tới lúc năm giờ kém mười ba phút.
“147. Mày oke không?”
Hoàng đọc tin nhắn đó. Đặt điện thoại xuống. Rồi nhìn lên trần nhà.
Một trăm bốn mươi bảy.
Anh không tính ngay — không phải vì không muốn, mà vì phản ứng đầu tiên của anh không phải một phép tính. Nó là cái gì đó khác, nặng hơn và kỳ lạ hơn, cái cảm giác của người đứng ngoài nhìn vào qua cửa sổ và thấy bên trong đang diễn ra thứ gì đó mình không phải tác giả.
Một trăm bốn mươi bảy người đăng ký trong một ngày.
Bằng tổng ba tuần Khoa đi hẻm hồi tháng đầu. Không phải anh viết tài liệu tốt — tài liệu của anh chỉ là nền. Không phải anh chuẩn bị kỹ — chuẩn bị không tự nhiên biến thành đăng ký. Một trăm bốn mươi bảy người dừng lại ở gian hàng vì Khoa hỏi họ bán gì, vì Khoa ngồi ăn bánh mì với người ta, vì Khoa nói nếu app này lừa đảo tao không đứng đây từ sáng tới giờ đâu và người ta tin vì câu đó là sự thật.
Hoàng nhìn điện thoại. Câu hỏi trong tin nhắn — Mày oke không? — vẫn nằm đó.
Bảng Hệ thống hiển thị ở góc tầm mắt:
NGƯỜI DÙNG THỰC: 459/500. HẠN CHÓT: 10 NGÀY. PHA 2 ĐANG TIẾP CẬN NGƯỠNG.
Bốn trăm năm mươi chín. Còn bốn mươi mốt người. Mười ngày.
Anh tính trong đầu — không cần bảng Excel, không cần công thức. Nhịp thường mười ngày cho khoảng một trăm hai mươi người, con số đó thừa để bù bốn mươi mốt. Mục tiêu đã trong tầm tay, không còn là toán học chưa có đáp án.
Nhưng anh không phản hồi gì về con số đó.
Anh nhìn vào câu hỏi lần thứ hai: Mày oke không?
Khoa đứng suốt tám tiếng. Khoa không ăn trưa bình thường — tin nhắn lúc một giờ mười hai nói đang ăn bánh mì, nghĩa là ăn tại chỗ với chị bán vải, giữa hội chợ, trong lúc đang thuyết phục. Khoa pin điện thoại còn tám phần trăm phải xin sạc nhờ hàng xóm. Khoa đứng đến khi hội chợ đóng cửa, đếm số, rồi tin nhắn đầu tiên gửi về không phải “tao xong rồi” mà là hỏi Hoàng có ổn không.
Hoàng không ổn hay không, theo định nghĩa thông thường, không liên quan đến Khoa — anh ngồi nhà cả ngày, không có gian hàng, không có nắng chiều, không có người hỏi han. Anh ổn về mặt vật lý, không có gì xảy ra với anh.
Nhưng câu hỏi không phải về vật lý. Câu hỏi là: mày oke không?
Và lần đầu tiên Hoàng nhận ra anh chưa một lần hỏi Khoa câu đó.
Không phải hôm nay. Không phải tuần trước. Không phải trong suốt hai tháng Khoa đi từng hẻm, đứng trước từng tiệm, giải thích app cho người không biết smartphone là gì. Không phải tối anh làm ba đêm code liên tiếp trong khi Khoa đang chạy một mình ngoài đó. Không phải khi Hoàng nói tao có việc tối thứ Sáu và ngắt kết nối bằng ba chữ không giải thích.
Không một lần nào.
Anh ngồi với điều đó.
Bảng Hệ thống vẫn hiển thị: 459/500. Con số đúng, hướng đúng, tiến độ đúng. Không có gì sai về mặt nhiệm vụ.
Nhưng có gì đó không ổn theo cách không phải con số.
Anh gõ trả lời lúc năm giờ mười bảy, sau khoảng bốn phút ngồi nhìn điện thoại.
“Oke. Mày làm rất tốt hôm nay. Nghỉ đi.”
Khoa trả lời trong vòng mười giây: “Mệt vãi. Về coi cơm chưa.”
Rồi sau đó thêm một tin nhắn nữa, không liên quan đến app, không liên quan đến số liệu:
“Cái chị bán vải tên Hà. Chị kể tao nghe chị bán vải ở hội chợ ba năm rồi, vừa mở thêm tiệm online trên Facebook. Chị nói dùng app thử xem có giúp được không vì bây giờ quản lý hai cửa hàng khó lắm.”
Hoàng đọc tin nhắn đó.
Khoa kể chuyện chị Hà không phải để báo cáo, không phải vì có liên quan đến số liệu. Khoa kể vì hôm nay ngồi ăn bánh mì với chị, nghe câu chuyện của chị, và bây giờ về nhà vẫn còn nhớ tên chị.
Anh gõ: “Mày có nhớ số điện thoại chị không? Sau này muốn hỏi về tính năng cho người bán online.”
“Có. Tao lấy số hết rồi.”
“Tốt. Cảm ơn mày hôm nay.”
Khoa không trả lời tin nhắn đó. Hoặc đang đi bộ ra khỏi sân vận động, hoặc đang nhắn với ai khác, hoặc chỉ đơn giản là không cần trả lời câu cảm ơn bằng văn bản.
Hoàng đặt điện thoại xuống.
Ngoài cửa sổ, nắng chiều đã tắt. Hẻm bắt đầu có tiếng xe cộ của người về nhà sau ngày làm việc — tiếng còi, tiếng động cơ, tiếng ai đó kêu nhau ăn cơm. Bình thường. Một chiều thứ Bảy bình thường trong hẻm Bình Thạnh.
Bảng Hệ thống im lặng — không thêm thông báo mới, không nhiệm vụ mới. Chỉ con số nằm đó:
459/500. 10 NGÀY.
Và phần thưởng pha 2 đang tiếp cận ngưỡng — còn bốn mươi mốt người, chín mươi ngày chưa hết, nhịp thường đủ để về đích.
Nhưng cái anh ngồi với lâu hơn con số không phải là 459. Không phải là phần thưởng chờ ở ngưỡng 500.
Là câu hỏi bốn chữ Khoa gửi về sau tám tiếng đứng một mình:
Mày oke không?
Và câu trả lời thật — cái câu anh không gõ — là: Tao không biết. Tao nghĩ tao chưa bao giờ hỏi mày câu đó.