Chương 69 — Chọn người thay vì gió đuôi
Hoàng thức dậy trước báo thức mười phút.
Ánh sáng sớm lọt qua khe rèm kéo hờ, rọi một vệt ngang lên mặt bàn còn bày nguyên từ đêm qua. Năm tờ tiêu chí, bản kế hoạch đầy vết đỏ, bản in mảnh 003, term sheet Singapore. Cây bút đỏ nằm nghiêng trên mép, ngòi khô. Giao diện Hệ thống đã tắt từ lúc nào — hoặc anh không còn nhìn thấy nó vì đã quá mỏi mắt.
Anh nằm ngửa, nhìn trần nhà.
Quạt trần quay chậm, ba cánh mất cân, mỗi vòng kêu một tiếng nhỏ ở trục. Phía ngoài, tiếng xe máy rồ ga đầu hẻm, rồi tiếng mẹ kéo cửa sắt bếp. Mùi cơm nóng bay vào từ hành lang.
Tối qua anh không bấm nút nào.
Nhưng khi mở mắt, anh biết mình sẽ bấm.
Không phải vì đã tính xong. Vì nằm trên giường nhìn trần nhà, đầu óc trống rỗng mười giây, câu đầu tiên hiện ra không phải con số, không phải điều khoản, không phải độ chính xác 68,7%. Câu hiện ra là câu Khoa hỏi ở Đà Nẵng: mày muốn mở rộng hay mày muốn bước ra.
Bước ra nghĩa là không còn một mình.
Hoàng ngồi dậy, gấp năm tờ giấy tiêu chí lại, nhét vào túi quần.
Chiều hôm đó, cả năm người có mặt.
Phòng họp tầng ba trên Lê Văn Sỹ nóng hơn lần trước — điều hoà vừa hỏng chiều qua, anh Tuấn đã gọi thợ nhưng chưa tới. Cửa sổ mở một nửa, tiếng xe từ dưới đường vọng lên kèm bụi mờ. Chiếc quạt đứng góc phòng quay qua quay lại, mỗi lần quay sang phía bàn họp lại hất nhẹ mấy tờ giấy.
Khoa đến đầu tiên, áo thun trắng, dép lào, tóc ướt — vừa tắm xong. Anh kéo ghế ngồi, đặt chai nước suối lên bàn, nhìn Hoàng bằng ánh mắt dò xét quen thuộc: mày gọi thì tao đến, nhưng tao chưa biết mày định nói gì.
Minh đến sau năm phút, laptop kẹp nách, chào ngắn gọn rồi ngồi góc bàn. Anh mặc áo sơ mi xám nhạt, tay xắn đến khuỷu. Lần này anh không mở máy — chỉ đặt nó xuống rồi khoanh tay, lưng tựa ghế.
Phương Anh đi cùng anh Tuấn. Cô mặc áo trắng, tóc buộc gọn, tay cầm một tập giấy mỏng. Cô ngồi cạnh Khoa, không phải cạnh Hoàng — vị trí đó giờ thuộc về anh Tuấn, người cuối cùng ngồi xuống, kéo cái ghế gỗ kêu cọt kẹt.
Năm người quanh bàn.
Hoàng nhìn một lượt. Không ai nói gì. Quạt quay. Xe dưới đường bóp còi.
Anh đặt năm tờ giấy tiêu chí lên bàn, trải ra, mặt viết ngửa.
“Của Khoa,” anh đẩy tờ đầu tiên ra giữa. “‘Thị trường không đợi.’ Tờ của Phương Anh: ‘Quyền quyết định nhân sự kỹ thuật nội bộ, không nhượng cho bên ngoài.’ Tờ của Minh: ‘Quy trình quyết định rõ ràng.’ Tờ của anh Tuấn: ‘Founder không được tự quyết ngoài quy trình.’”
Hoàng dừng, rồi đẩy tờ cuối cùng.
“Tờ của tôi: ‘Giữ được tự quyết chiến lược. Minh vào chính thức. Không để Khoa bị bỏ lại lần nữa.’”
Anh Tuấn nhìn tờ giấy của mình nằm trên bàn, rồi nhìn Hoàng. Khoa đọc lại tờ của anh, miệng mím lại. Minh liếc tờ của chính mình, không phản ứng gì — chỉ chờ.
“Tôi đọc lại không phải để nói tôi nhớ,” Hoàng nói. “Tôi đọc lại vì tôi viết tờ của tôi sau khi nghe bốn người, rồi sáng nay nhìn lại, thấy cả ba câu đều bắt đầu bằng ‘mình’.”
Im lặng.
“Mình giữ. Mình cho. Mình không để.”
Khoa buông chai nước xuống bàn, tiếng nhựa chạm gỗ kêu nhẹ.
“Mày định nói gì?” Khoa hỏi.
“Tôi không nhận term sheet Singapore như hiện tại,” Hoàng nói. “Tôi gửi đề xuất đàm phán lại. Hai điểm: giảm quyền phủ quyết nhân sự, và làm rõ quyền kiểm soát sáng lập không chỉ thuộc về một người.”
Phương Anh gật chậm. Không ngạc nhiên — cô đã đợi câu này.
“Nhưng đó không phải quyết định quan trọng nhất,” Hoàng tiếp. “Quyết định quan trọng là: mình không chờ vốn mới bắt đầu xây tổ chức.”
Anh dừng lại, nhìn từng người.
“Khoa,” anh nói. “Mày muốn xây đội triển khai địa phương. Từ giờ mày có quyền tuyển người, đào tạo, phân công. Đội đó của mày, báo cáo mày. Tôi không duyệt từng người.”
Khoa nhìn Hoàng lâu hơn bình thường. Mắt anh nheo lại một chút — không phải nghi ngờ, là cách anh xử lý khi câu nói đến từ chỗ anh không ngờ.
“Tôi tuyển bao nhiêu người?” Khoa hỏi.
“Bao nhiêu mày thấy cần cho ba tỉnh đầu. Ngân sách có hạn, nhưng quyền quyết định ai vào đội là của mày. Nếu tôi không đồng ý, tôi nói thẳng, nhưng mày có quyền phản biện trước khi tôi quyết.”
Khoa gật một lần. Không cười, không phấn khích. Gật như người vừa được trao một vật nặng và đang giữ thăng bằng.
Hoàng quay sang Minh.
“Minh, anh chính thức từ hôm nay. Kỹ sư nền tảng. Có quyền review toàn bộ kiến trúc, đề xuất rewrite, và phủ quyết thay đổi kỹ thuật nếu anh chứng minh được rủi ro. Nhưng quyền đó đi kèm quy trình: anh phải viết lý do, tôi viết lý do, nếu không đồng ý thì Khoa và Phương Anh bỏ phiếu.”
Minh không phản ứng ngay. Anh nhìn Hoàng ba giây — cái nhìn của người đang đánh giá xem đây là thật hay là hình thức.
“Veto kỹ thuật mà cần phiếu non-technical thì mất ý nghĩa,” Minh nói.
“Không phải veto,” Hoàng nói. “Là tiebreak. Nếu anh và tôi bất đồng, hai người kia quyết. Nếu cả bốn bất đồng, tôi quyết — nhưng phải ghi biên bản.”
Minh nhấc tay lên bàn, ngón tay gõ nhẹ hai lần.
“Được,” anh nói. “Nhưng biên bản phải public trong team.”
“Chấp nhận.”
Phương Anh đã mở tập giấy từ lúc nào. Cô không nhìn Hoàng mà nhìn vào chỗ trống trên bàn, như đang so câu anh nói với tờ giấy trong tay.
“Phương Anh,” Hoàng nói. “Cô phụ trách toàn bộ cấu trúc quyền và dữ liệu tài chính. Cả NỢ SỔ lẫn Cổng Việt. Mọi hợp đồng, mọi dòng tiền, mọi bảng phân chia — đều qua cô trước khi ký.”
Phương Anh ngẩng lên.
“Quyền từ chối?” cô hỏi.
“Có. Nếu cô thấy điều khoản nào rủi ro, cô có quyền dừng giao dịch trước khi tôi hoặc bất kỳ ai ký.”
Khoa liếc Phương Anh. Anh không nói gì, nhưng ánh mắt đó chứa một câu hỏi chưa đủ rõ để thành lời: cô này vừa vào mà được quyền đó?
Phương Anh nhận ra. Cô quay sang Khoa.
“Tôi không quyết định thay,” cô nói thẳng. “Tôi chỉ có quyền dừng khi thấy cấu trúc sai. Còn quyết định đi hay không, tập thể.”
Khoa gật chậm. Chưa hoàn toàn thoải mái, nhưng hiểu được.
Hoàng nhìn anh Tuấn. Anh Tuấn đang dựa lưng vào ghế, tay khoanh trước ngực, không nói từ đầu buổi.
“Anh Tuấn,” Hoàng nói. “Anh giữ pháp lý. Cả hai trụ. Nhưng tôi muốn anh làm thêm một việc.”
“Gì?”
“Cố vấn dài hạn. Không chỉ pháp lý. Nếu anh thấy tôi tự quyết mà không hỏi bàn, anh nói thẳng. Trước mặt mọi người.”
Anh Tuấn cười nhẹ. Không phải cười vui — cười kiểu người đã nghe câu này từ founder khác trong đời, và biết câu nói dễ hơn câu làm.
“Mày biết tao sẽ nói thẳng mà,” anh Tuấn nói. “Vấn đề là mày có nghe không.”
“Đó là lý do tôi nói trước mặt mọi người,” Hoàng đáp. “Để không có cớ không nghe.”
Anh Tuấn nhìn anh lâu hơn một nhịp. Rồi gật.
Im lặng trong phòng kéo dài vài giây. Tiếng quạt quay, tiếng xe, tiếng chân người đi cầu thang bên ngoài.
Minh phá im lặng đầu tiên.
“Về term sheet,” anh nói. “Anh định gửi đề xuất đàm phán lại. Họ có thể từ chối.”
“Có thể,” Hoàng nói.
“Nếu từ chối, mình có phương án B?”
“Tự tăng trưởng. Chậm hơn. Nhưng tổ chức đã có rồi.”
Minh gật, không hỏi thêm.
Khoa đứng dậy lấy chai nước khác, rồi ngồi xuống. Anh nhìn Hoàng, tay vặn nắp chai.
“Hôm nay,” Khoa nói, “lần đầu mày nói ‘mình’ nhiều hơn ‘tao’.”
Hoàng không trả lời ngay. Anh nhìn năm tờ giấy tiêu chí nằm rải trên bàn, mặt chữ ngửa lên, mỗi tờ một nét chữ, một giọng lo. Rồi anh gật.
“Tao đang tập,” anh nói.
Mọi người ra về lúc gần năm giờ.
Anh Tuấn xuống cầu thang trước, tiếng dép gõ từng bậc. Phương Anh đi sau, dừng ở cửa ngoái lại nhìn Hoàng một giây — không phải nhìn cảm xúc, là nhìn người vừa đưa ra quyết định và đang đứng trong hậu quả của nó. Rồi cô quay đi. Minh xách laptop, chào ngắn, xuống nhanh. Khoa ở lại lâu nhất, đứng ở cửa, tay đút túi quần.
“Nếu mày cần người nói thẳng,” Khoa nói, “thì tao luôn ở đó.”
“Tao biết,” Hoàng nói.
Khoa gật, rồi đi.
Căn phòng trống.
Hoàng đứng một mình bên bàn họp. Giấy tờ vẫn bày. Chiếc quạt đứng quay, hất nhẹ góc tờ term sheet Singapore. Mồ hôi trên trán anh khô lại thành mằn mặn trên môi.
Anh mở điện thoại.
Giao diện Hệ thống hiện lên.
Lựa chọn vẫn nằm đó từ đêm qua, không đổi, không đếm ngược.
[A — GIỮ QUYỀN RÚT MẢNH]
[B — KHÓA TẠM, CHUYỂN SANG TỔ CHỨC]
Hoàng đọc lại hai nút.
Anh nghĩ về mảnh 001 — đêm đó, ba nhìn tờ sổ rồi nhìn con, lãi 23%. Anh nghĩ về mảnh 002 — blog đăng, người dùng tăng, server sập, anh tự sửa trong đêm. Anh nghĩ về mảnh 003 — một phần đã sai, và Hệ thống không nói.
Rồi anh nghĩ về Khoa ở hội chợ. Về Phương Anh kéo anh ra hành lang. Về Minh đóng laptop. Về anh Tuấn nói đừng nhận vì danh tiếng tương lai.
Những khoảnh khắc đó không có trong mảnh nào.
Ngón tay anh chạm nút B.
Không dừng lại.
[ĐÃ XÁC NHẬN — KHÓA TẠM QUYỀN RÚT MẢNH THÔNG TIN TƯƠNG LAI] [THỜI HẠN: 180 NGÀY] [CHỈ SỐ TỔ CHỨC ĐANG MỞ KHÓA…]
Hoàng chờ.
Giao diện nhấp nhẹ. Một thanh mới hiện ra bên dưới thanh thuộc tính quen thuộc. Không có âm thanh, không có hiệu ứng. Chỉ một dòng chữ xám, nhỏ, nằm ở vị trí chưa từng có ai nhìn thấy trước đây:
ĐỘ BỀN TỔ CHỨC: Lv.0
Bên dưới, một mô tả ngắn:
Tổ chức chưa được đo. Bắt đầu từ quy trình, con người, và quyết định chung.
Hoàng nhìn Lv.0.
Đôi năm trước, mỗi lần Hệ thống mở kỹ năng mới, anh đều thấy một nhịp sướng — thanh tiến độ đầy, con số nhảy, phần thưởng rơi. Bây giờ không có gì rơi. Không mảnh thông tin. Không kỹ năng. Không dữ liệu thị trường. Chỉ một con số tròn trĩnh: không.
Và cảm giác đầu tiên không phải phấn khích.
Nó là hụt.
Giống lúc bước lên bậc thang mà tưởng còn một bậc nữa. Chân đưa ra, không có gì đỡ, bụng hẫng một nhịp. Rất nhanh, rất nhỏ, nhưng thật.
Tay vịn biến mất.
Hoàng đứng trong căn phòng tầng ba không điều hoà, mồ hôi bắt đầu nổi lại sau gáy, nhìn dòng chữ Lv.0 trên giao diện. Anh không tắt nó ngay. Anh để nó hiện lâu hơn cần thiết — như người vừa cắt dây an toàn và đang nhìn xuống.
Rồi anh thở ra.
Không phải thở dài. Thở ra như đặt vật nặng xuống.
Anh gập điện thoại lại, nhét túi quần, xách cặp.
Lúc anh ra đến cầu thang, điện thoại rung.
Không phải tin nhắn nhóm.
Email.
Hoàng mở ra đứng ở bậc thang thứ hai, lưng tựa tường, ánh đèn cầu thang vàng vọt rọi lên màn hình.
Người gửi: quỹ Singapore.
Tiêu đề ngắn.
Anh đọc hai lần.
“Chúng tôi nhận được đề xuất đàm phán lại của bạn. Trước khi phản hồi chi tiết, chúng tôi cần biết: ai là người có quyền quyết định cuối cùng trong tổ chức của bạn?”
Hoàng nhìn câu hỏi đó.
Hai mươi bốn giờ trước, câu trả lời là anh. Một mình anh. Anh đã trả lời câu hỏi đó theo cách đó suốt bốn năm — với Hệ thống, với Khoa, với anh Tuấn, với Khánh từ Mekong, với chính mình. Mỗi lần ai hỏi “ai quyết”, câu đầu tiên hiện trong đầu luôn là “tôi”.
Anh đứng ở cầu thang tầng hai, nghe tiếng dép ai đó đi xuống phía dưới, tiếng xe máy nổ ngoài đường, tiếng quạt máy trên tầng ba còn quay.
Rồi anh mở bàn phím, gõ.
“Không chỉ một người. Chúng tôi sẽ đến cùng nhau.”
Ngón tay dừng trên nút gửi.
Anh nhìn câu đó. Nó ngắn. Nó nghe ngây thơ. Nó có thể khiến nhà đầu tư nghĩ team yếu, không có leader rõ ràng, không có người dám ký cuối cùng.
Anh vẫn nhấn.
Điện thoại báo đã gửi.
Hoàng đứng thêm một lúc trên cầu thang. Tường vôi bong một mảng nhỏ ngang tầm mắt. Bậc thang thứ tư có vết nứt dài mà chủ nhà chưa sửa. Từ tầng dưới vọng lên tiếng nói chuyện của ai đó nghe không rõ.
Anh không thấy nhẹ nhõm.
Anh thấy trống.
Nhưng lần này, khoảng trống đó không giống đêm qua — đêm qua nó là sợ. Bây giờ nó giống căn phòng vừa dọn xong: chưa biết kê gì vào, nhưng đã bỏ được thứ không thuộc về mình.
Hoàng đi xuống cầu thang, ra đường.
Nắng chiều Sài Gòn xiên qua hàng me, đổ bóng dài trên mặt đường nhựa nóng. Anh đón xe ôm về Bình Thạnh. Trong đầu không có con số nào nhảy. Không có tiến độ nào chạy. Chỉ có câu trả lời vừa gửi và năm người vừa rời phòng họp.
Lv.0.
Bắt đầu lại từ đầu.