Quán nằm ngay ngã tư Phan Xích Long và Hoàng Văn Thụ, chỗ mấy quán cà phê vỉa hè xếp san sát nhau suốt dãy. Bảy giờ mười lăm, nắng chưa lên tới mặt đường nhưng tiếng xe máy đã rát tai từ lúc nào. Chiếc xe buýt tuyến số 5 thắng kít trước ngã tư, nhả ra một làn khói xám lẫn mùi dầu diesel. Người bán bánh mì phía đối diện đẩy xe ngang qua lề đường, mùi bơ cháy và pate hoà vào khói bụi buổi sáng.

Phương Anh đến trước.

Cô ngồi ở bàn ngoài cùng, lưng tựa vào tường xi măng, bên dưới tấm biển hiệu “Cà phê Sáu Cường” sơn lại bằng sơn xanh đã phai một nửa. Ly trà đá trước mặt chỉ mới uống một ngụm. Chiếc khăn giấy ẩm đặt cạnh ly, cô dùng nó lau mặt bàn rồi gấp lại thành hình tam giác nhỏ, đặt sang một bên. Thói quen của người không muốn bất cứ thứ gì không sạch sẽ chạm vào tài liệu của mình.

Trên bàn, cuốn sổ bìa đen đặt nghiêng.

Hoàng thấy nó từ lúc anh đỗ xe máy cách quán năm mét. Anh tắt đèn pha, bước vào, kéo ghế ngồi xuống phía đối diện. Chiếc ghế nhựa xanh kêu cọt kẹt dưới sức nặng.

“Sáng,” Phương Anh nói.

“Sáng.”

“Anh uống gì?”

“Đen đá.”

Cô vẫy tay gọi chủ quán, rồi quay lại nhìn anh. Không cười. Không gượng ép. Gương mặt cô ở trạng thái trung tính — trạng thái mà Hoàng đã học được qua gần hai năm quan sát — nghĩa là cô đã suy nghĩ đủ lâu để biết mình muốn gì, nhưng chưa quyết định sẽ nói ở mức nào.

“Em đọc lại sổ Cổng Việt,” Phương Anh nói.

Cô mở bìa sổ.

Trang đầu tiên cô lật có một bảng phân bổ doanh thu Quý I. Phương Anh dùng ngón tay trỏ chỉ vào dòng thứ ba: “Phí cấp phép quốc tế — Mưa qua chợ cũ — Singapore.”

“Đây,” cô nói.

Hoàng nhìn vào con số. 300 USD cho 30 giây nhạc. Anh nhớ con số đó, nhớ cả email trao đổi, nhớ cách anh Tuấn sửa câu cú trong hợp đồng tiếng Anh. Không có gì bí ẩn trong con số này.

“Cái gì?” anh hỏi.

“Không phải con số,” Phương Anh nói. “Là thời điểm.”

Cô lật sang trang bên cạnh. Một bảng timeline cô tự vẽ, không phải trong bất kỳ tài liệu chính thức nào của công ty. Dòng thời gian chạy từ tháng 4 năm 2015 đến tháng 9 năm 2015, với các mốc ghi bằng bút đỏ.

“Tháng 4,” Phương Anh nói. “Anh nói với Lâm và Mai: đăng bài trước, phụ đề sau, cấp phép sau.”

“Đúng.”

“Lúc đó, không ai trong nhóm nhạc nghĩ đến cấp phép. Quân còn lo tìm nhà phát hành, Mai lo bảo vệ bản quyền cơ bản. Anh là người duy nhất nói trước về cấp phép thương mại nhỏ.”

“Vì đó là bước logic tiếp theo.”

“Logic?” Phương Anh ngẩng lên. “Với ai?”

Hai người lặng đi một nhịp.

Tiếng xe máy phía trước lớn hơn. Một người đàn ông dừng xe, tắt máy, dựng chân chống, rồi đi vào quán bên cạnh. Tiếng bước chân trên vỉa hè, tiếng ghế kéo, tiếng ai đó gọi cà phê sữa đá cho vợ.

“Anh chưa bao giờ làm trong ngành âm nhạc,” Phương Anh nói. “Chưa bao giờ xử lý hợp đồng phân phối quốc tế. Chưa bao giờ đàm phán với aggregator. Nhưng anh nói ‘cấp phép trước khi ai hỏi’ và đặt ngày rõ ràng. Lúc đó em nghĩ: anh giỏi. Bây giờ em nghĩ lại: anh giỏi kiểu khác.”

Hoàng uống một ngụm cà phê đen. Vị đắng sau lưỡi kéo dài.

“Có một thời điểm khác,” Phương Anh nói. Cô lật sang trang ghi chú, chỗ cô ghi lại cuộc họp đầu tiên về term sheet Singapore. “Anh Tuấn gạch đỏ phần liquidation preference. Em đọc điều khoản mà thấy lạnh sống lưng. Nhưng anh thì sao?”

“Tao cũng thấy lo.”

“Lo kiểu khác,” Phương Anh nói. “Anh lo như người đã thấy cái bẫy từ trước, và lúc đó chỉ xác nhận là nó nằm đúng chỗ.”

Hoàng nhìn cô. Nắng buổi sáng bắt đầu chiếu xiên qua mái hiên tôn, rọi lên tay cô đang giữ sổ. Ngón tay cô mảnh, móng cắt ngắn, không sơn.

“Mày đang hỏi gì?” anh hỏi trực tiếp.

Phương Anh khép sổ lại.

“Tôi không hỏi anh giỏi hay may mắn,” cô nói. “Tôi hỏi tại sao anh biết.”

Tiếng chủ quán bưng cà phê đen đá ra đặt lên bàn. Chiếc ly thuỷ tinh nhỏ, đá đầy, cà phê sánh màu cánh gián. Ông nói tiếng cảm ơn rồi quay vào trong. Từ phía bên kia đường, tiếng radio phát bản tin buổi sáng — giá vàng tăng, thời tiết miền Trung mưa to — trộn vào tiếng xe cộ.

“Tao từng có một nguồn dữ liệu,” Hoàng nói.

Anh nói câu đó bằng giọng thấp hơn bình thường. Không phải vì sợ ai nghe — bàn bên cạnh cách đủ xa, quán vắng người, chủ quán đang rửa ly trong góc. Anh nói thấp vì đây là lần đầu anh đặt những từ này cạnh nhau trước một người khác.

“Nguồn dữ liệu phân tích,” anh nói tiếp. “Tao thu thập từ trước. Thị trường, xu hướng công nghệ, hành vi người dùng ở quy mô lớn. Không phải từ sách. Không phải từ trường. Từ một nơi khác mà tao không thể giải thích chi tiết.”

Phương Anh lắng nghe.

Cô không ngắt lời. Không nhướng mày. Không hỏi “nơi nào.” Cô chỉ nhìn anh bằng ánh mắt mà anh đã thấy nhiều lần — trong phòng họp về term sheet, trong đêm cô phát hiện Phụ lục B, trong lần cô nói “anh đoán đúng quá nhiều lần.” Ánh mắt của người đang lắp ráp dữ liệu.

“Tao dùng nguồn đó để ra quyết định,” Hoàng nói. “Giai đoạn đầu, nó gần như luôn đúng. Thời điểm đối thủ, phản ứng nhà đầu tư, cách thị trường SaaS SME sẽ đi. Tao không phải thiên tài. Tao có bản đồ.”

“Bản đồ,” Phương Anh nhắc lại. Không phải câu hỏi. Chỉ là một từ cô muốn giữ lại trong không khí.

“Bản đồ của một thế giới chưa xảy ra,” Hoàng nói. Anh nhìn xuống ly cà phê. “Nhưng tao đi quá nhanh, làm quá nhiều. Bản đồ bắt đầu sai.”

“Từ bao giờ?”

“Khoảng chuyến Đà Nẵng.”

Phương Anh gật, chậm. Cô nhớ chuyến đó. Cô nhớ cách Hoàng ngồi trong quán mì Quảng nhìn Khoa nói chuyện với chủ tiệm, và gương mặt anh lúc đó — cô gọi là thất thần, nhưng bây giờ cô hiểu đó là gương mặt của người vừa thấy bản đồ rách một mảng.

“Mảnh 003,” Phương Anh nói. “Cái tài liệu nội bộ anh ghi chú ‘kiểm chứng kỹ trước khi dùng.’ Em có lần thấy anh gạch bỏ một đoạn bằng bút đỏ.”

Hoàng nhìn cô.

“Có,” anh nói. “Vì một phần trong đó đã sai.”

“Sai bao nhiêu?”

“Đủ để tao không còn tin nó nữa.”

Im lặng.

Chủ quán bên trong rửa xong, bước ra quét sân. Tiếng chổi tre quét trên nền gạch nghe sột soạt. Chiếc xe ôm trước quán nổ máy, chạy đi. Nắng giờ đã lên cao hơn, chiếu một vệt sáng dài trên mặt bàn.

“Nguồn đó,” Phương Anh nói. “Còn không?”

“Hết.”

“Hết hoàn toàn?”

“Từ hơn hai tháng nay.”

Phương Anh nhìn vào cuốn sổ đen trên bàn, rồi nhìn lại anh.

“Hơn hai tháng,” cô nhắc lại. “Nghĩa là từ trước khi anh nhắn tin nói muốn nói chuyện.”

“Đúng.”

“Anh muốn nói chuyện vì nguồn đã cạn, hay vì anh biết nó sẽ cạn?”

Câu hỏi chạm vào một lớp khác.

Hoàng nhìn cô đủ lâu để Phương Anh hiểu anh đang cân nhắc câu trả lời nào anh có thể đưa ra.

“Cả hai,” anh nói.

Phương Anh gật.

Cô không hỏi thêm về bản chất của nguồn dữ liệu. Không hỏi “nơi khác” là đâu. Không hỏi bằng cách nào một người mười bốn tuổi có thể thu thập phân tích thị trường quy mô lớn. Cô không hỏi những câu đó, và Hoàng biết cô không hỏi không phải vì cô không muốn biết — mà vì cô đã tính trước rằng hỏi sẽ không được trả lời, và cô tới đây để đạt mục tiêu khác.

“Nguồn cạn,” Phương Anh nói. “Team thì sao?”

“Team chưa biết.”

“Khoa không biết?”

“Không.”

“Minh?”

“Không.”

“Anh Tuấn?”

“Anh ấy biết tao có gì đó khác người, nhưng không biết chi tiết.”

Phương Anh đặt tay lên cuốn sổ.

“Tôi cũng không biết chi tiết,” cô nói. “Và tôi không yêu cầu anh nói ra. Hôm nay không phải.”

Hoàng nhìn cô.

“Cái tôi yêu cầu,” Phương Anh nói, “khác.”

Cô mở sổ ra một trang mới. Nửa trang trên ghi một danh sách ngắn, viết bằng bút đen, chữ cô đều và nhỏ.

“Đây là những quyết định trong sáu tháng qua mà anh đưa ra nhanh hơn bất kỳ ai trong team,” cô nói. “Từ chối term sheet đầu tiên. Khóa nguồn dữ liệu tương lai. Chọn rollback đêm incident. Đặt nguyên tắc veto có điều kiện. Mỗi lần, anh đúng. Nhưng mỗi lần, anh không giải thích.”

“Vì…”

“Vì anh có lý do không nói được,” Phương Anh hoàn thành câu của anh. “Tôi biết. Nhưng từ giờ — không có nguồn đó nữa. Anh không thể tiếp tục ra quyết định kiểu đó.”

“Không.”

“Vậy tao hỏi anh,” Phương Anh nói, lần này dùng từ “tao” thay vì “tôi” — sự chuyển đổi nhỏ mà Hoàng nhận ra có trọng lượng. “Khi anh hết bản đồ, anh định đi kiểu gì?”

Hoàng nhìn ra đường. Xe máy chạy ngang, người đi bộ qua vỉa hè, nắng xiên qua hàng cây. Sài Gòn buổi sáng không chờ ai trả lời xong.

“Tao phải học,” anh nói. “Học kiểu khác. Không phải một người đọc bản đồ. Nhiều người đi đường.”

“Một người đi đường,” Phương Anh nói. “Anh có nghĩ tao là một trong số đó không?”

“Mày là người duy nhất nhìn thấy bản đồ bị rách trước khi tao nói.”

“Vì tao đọc sổ,” Phương Anh nói. “Vì tao không phải người kỹ thuật, nên tao không bị cuốn vào code hay kiến trúc. Tao bị cuốn vào câu hỏi khác: tại sao người này biết trước?”

“Nguồn đã cạn.”

“Tao biết anh nói vậy. Nhưng câu hỏi đó không biến mất khi nguồn cạn. Nó chỉ đổi dạng.”

“Đổi thành gì?”

“Thành câu hỏi mới,” Phương Anh nói. “Từ giờ, khi anh ra quyết định, anh dựa vào gì? Trực giác? Team? Hay vẫn thói quen cũ — một mình — chỉ thiếu công cụ?”

Hoàng nhìn cô.

Anh thấy trong mắt Phương Anh không phải nghi ngờ kiểu người đang muốn vạch mặt ai. Cô cũng không giận. Cô đang đặt câu hỏi của một người đang cố xây một cầu thang đủ vững để cả hai có thể bước lên, nhưng cần biết nền móng phía anh có còn hay đã trống.

“Tao đã viết ba nguyên tắc,” Hoàng nói. “Đêm Hệ thống — đêm nguồn cạn.”

Anh không dùng từ “Hệ thống” với ý nghĩa cô hiểu. Anh dùng nó như cách anh gọi cái đã chết — không tên, chỉ là khái niệm.

“Nguyên tắc một: không dùng chỉ số thay đối thoại.”

“Ý anh là gì?”

“Tao từng dùng dữ liệu nội bộ để quyết định thay vì ngồi xuống nói chuyện với người liên quan. Với Khoa, với Minh. Từ giờ không.”

Phương Anh gật.

“Nguyên tắc hai: không dùng kết quả thay minh bạch.”

“Tức là?”

“Tao từng nói ‘đúng, tin tao’ mà không cho người ta thấy lý do. Từ giờ, nếu tao muốn veto hoặc can thiệp, tao phải ghi lý do bằng văn bản. Cả team được đọc.”

“Điều đó khác,” Phương Anh nói. “Khác nhiều.”

“Nguyên tắc ba,” Hoàng nói. Anh dừng lại nửa nhịp. Tiếng xe máy phía trước ồn ào hơn, rồi lắng xuống khi đèn đỏ. “Không dùng sứ mệnh thay con người.”

Phương Anh nhìn anh, chờ.

“Tao từng nói ‘vì NỔ SỔ’ hoặc ‘vì tổ chức’ để biện minh cho quyết định,” Hoàng nói. “Nhưng phía sau câu đó là một người đang giữ bí mật và dùng bí mật đó để duy trì quyền lực. Không phải sứ mệnh. Là tao.”

Im lặng giữa hai người kéo dài ba nhịp thở.

Phương Anh nhìn vào cuốn sổ. Cô lật lại trang đầu tiên, nhìn bảng phân bổ doanh thu Cổng Việt, rồi khép lại.

“Tôi nghe,” cô nói. “Và tôi tin anh muốn thay đổi. Nhưng muốn và làm là hai thứ.”

“Tao biết.”

“Vậy thì tao cần một thứ cụ thể.”

“Gì?”

“Mọi quyết định chiến lược từ giờ phải có người thứ hai biết lý do trước khi nó được thực thi,” Phương Anh nói. “Không phải sau. Không phải khi hậu quả xảy ra. Trước.”

“Người thứ hai là ai?”

“Là tao, Khoa, hoặc Minh. Ai liên quan. Nhưng phải có. Không còn kiểu một người đi trước nửa bước rồi quay lại nói ‘đã xong.’”

Hoàng nhìn cô.

Anh thấy ở cô sự kiên quyết mà anh đã học cách tôn trọng qua hàng chục lần cô đặt câu hỏi mà anh không muốn trả lời. Cô không đòi biết bí mật. Cô đòi có mặt trong quá trình ra quyết định — trước khi quyết định đóng lại.

“Được,” anh nói.

“Tao cần anh nói rõ hơn ‘được’,” Phương Anh nói. “Được nghĩa là gì?”

“Nghĩa là từ giờ, nếu tao muốn chặn, thay đổi, hoặc thúc đẩy một quyết định lớn, tao sẽ nói trước cho một trong ba người, ghi lý do, và chờ phản hồi trước khi làm.”

“Tất cả?”

“Tất cả. Trừ khi tình huống khẩn cấp và không có thời gian chờ. Nhưng nếu vậy, tao phải ghi post-mortem ngay sau.”

Phương Anh nhìn anh.

Lần này cô gật, chậm hơn.

“Tôi nghe,” cô nói. “Và tôi sẽ kiểm tra.”

“Tao biết.”

“Không phải kiểu kiểm tra tay đôi,” cô nói. “Tao sẽ dùng quy trình. Tài liệu. Decision log. ADR mà anh và Minh vừa thống nhất. Nếu anh ghi lý do, tao đọc. Nếu anh không ghi, tao hỏi.”

“Được.”

“Hai tháng,” Phương Anh nói. “Cho anh hai tháng. Nếu sau hai tháng, tao thấy anh giữ lời — tao sẽ tin. Nếu không — tao sẽ nói chuyện lại, và lần đó khác.”

“Khác thế nào?”

“Là tao sẽ hỏi câu hỏi mà anh chưa sẵn sàng trả lời. Và tao sẽ không đồng ý câu ‘hết nguồn’ nữa.”

Hoàng nhìn cô.

Anh thấy trong mắt cô không phải đe doạ. Cô đang nói sự thật. Cô đã đặt giới hạn thời gian, đặt tiêu chí đánh giá, đặt hậu quả cho vi phạm. Cách cô xây khung cho cuộc trò chuyện này — ngắn gọn, có cấu trúc, có thời hạn — chính là cách cô viết Phụ lục B, cách cô soạn quyết định tài chính, cách cô đã giúp anh lật tẩy cạm bẫy Singapore mà không cần ai dạy.

“Được,” anh nói lần thứ ba.

“Được,” Phương Anh nói. “Nói bốn lần ‘được’ trong mười phút. Anh biết đó là gì không?”

“Là gì?”

“Là anh đang trả lời câu hỏi của tao thay vì câu hỏi của chính mình.”

Hoàng nhìn cô.

“Tao chưa hỏi câu nào,” anh nói.

“Đó là vấn đề,” Phương Anh nói.

Cô xếp lại cuốn sổ, gài nắp bút, đặt vào balo. Ly trà đá đã tan hết đá, nước trà loãng, mấy lát chanh mỏng nổi lơ lửng. Nắng buổi sáng giờ đã chiếu thẳng vào bàn, làm cô nheo mắt.

“Nhưng hôm nay,” Phương Anh nói, đứng dậy, “anh đã nói. Đó là lần đầu tiên.”

“Không đủ.”

“Đủ cho ngày hôm nay.”

Cô kéo balo lên vai, nhìn anh lần cuối.

“Từ giờ trở đi,” Phương Anh nói. “Tôi không cần biết nguồn của anh là gì. Tôi chỉ cần biết — anh có định tự quyết định một mình nữa không.”

Hoàng nhìn cô.

“Tao không biết,” anh nói. “Nhưng tao muốn học cách không làm vậy.”

Phương Anh gật, quay bước. Tiếng giày cô trên vỉa hè nghe ngắn gọn, đều đặn, rồi mất hút sau tiếng xe máy vừa nổ máy chạy đi.

Hoàng ngồi lại một mình.

Ly cà phê đen đá trước mặt chỉ còn nước đắng loãng. Nắng trên mặt bàn. Tiếng radio bên kia đường đã đổi sang bài nhạc. Chủ quán rửa xong đống ly, bước ra ngồi ghế bên cạnh hút thuốc.

Anh không mở Hệ thống.

Không cần. Câu hỏi của Phương Anh vẫn treo trong đầu, mỗi chữ nặng hơn chỉ số nào anh từng thấy trong giao diện bạc: “Anh có định tự quyết định một mình nữa không.”

Anh chưa biết câu trả lời.

Nhưng lần này, anh biết đó là câu hỏi đúng.