Chương 176 — Thước đo chân rết
Chương 176 — Thước đo chân rết
Gió đêm từ rạch Bà Tàng thốc qua kẽ tôn mục, mang theo mùi sình lầy và vị mặn tanh của nước triều đang ròng. Trong xưởng cơ khí, bóng đèn tuýp bốn mươi oát chao đảo trên sợi dây điện phủ bụi, hắt luồng sáng trắng đục xuống mặt bàn gỗ lim loang lổ vết dầu nhớt.
Thùng gỗ nẹp sắt của Nhà máy Z75 nằm mở toang giữa xưởng. Những phiến mạch vi xử lý gốm trắng viền vàng xếp ngay ngắn trong khay gỗ, tỏa mùi sáp ong nồng quyện với giấy dầu parafin. Trên chiếc ghế đẩu, Khải kê máy tính xách tay kết nối đường truyền về boong-ke Hòa Lạc. Khung hình nhấp nháy, hiện rõ gương mặt phờ phạc của Linh giữa những chồng tài liệu kỹ thuật chất cao.
Linh kéo kính cận lên sống mũi, ngón trỏ gõ vào bản scan tiếng Nga vừa dịch:
“Em vừa rà xong thông số của dòng vi xử lý КР580ВМ80А này. Cấu trúc tương đương Intel 8080, sản xuất theo chuẩn công nghiệp nặng năm 1991. Nếu muốn nhồi nhân Kernel 0.9 vào đây, chúng ta đang húc đầu vào đá chứ không phải lập trình thông thường.”
Khải nhặt một con chip bọc gốm lên lòng bàn tay. Phiến gốm nặng trịch, mát lạnh. Bốn mươi chân rết kim loại chĩa đều sang hai bên với khoảng cách hai phẩy năm mươi tư milimet.
“Khó ở tập lệnh hay đường bus?” Khải hỏi.
Linh xoay camera về phía sơ đồ chân cắm chằng chịt:
“Khó ở tất cả. Vi xử lý hiện đại chạy điện áp một phẩy hai vôn, còn con quái vật này đòi ba nguồn nuôi độc lập cùng lúc. Chân mười một cần âm năm vôn. Chân hai mươi cần dương năm vôn. Chân hai mươi tám cần dương mười hai vôn. Sai lệch thứ tự cấp nguồn hay mất áp âm là lớp bán dẫn bên trong nướng chín ngay.”
Tài ngồi bên cạnh, tay cầm mỏ hàn vừa cắm điện, buột miệng thở dài:
“Nuôi một con chip mà như phục vụ ba ông tướng ăn ba mâm riêng vậy.”
Bác Ba Nghĩa tựa lưng vào cột sắt, mân mê chiếc cờ-lê mười bốn mòn vẹt đầu rồi cười khà:
“Hồi năm 89, mấy ông kỹ sư quân giới Z75 sơ ý đóng cầu dao mười hai vôn trước khi có áp âm, nguyên vỉ vi xử lý nổ bụp bụp như pháo chuột. Tụi tao phải đổ keo bakelite làm mạch trễ ép nguồn âm vô trước nửa giây.”
Linh gật đầu qua màn hình:
“Chưa hết đâu bác Ba. Xung nhịp đồng hồ của nó đòi mạch dao động ngoại vi đưa vào hai pha lệch nhau chín mươi độ, mức logic đỉnh lên tới mười hai vôn. Và quan trọng nhất là tập lệnh chỉ có vỏn vẹn bảy mươi tám lệnh cơ bản, tám thanh ghi tám bit, không có khối tính toán số thực, không có bộ quản lý bộ nhớ ảo MMU. Không gian định tuyến tối đa chỉ sáu mươi tư kilobyte. Trong khi nhân Kernel 0.9 đòi hỏi thanh ghi sáu mươi tư bit.”
Sáu mươi tư kilobyte. Con số quá nhỏ bé. Khải miết nhẹ lên hàng chân cắm:
“Mục tiêu Cung 2 không phải biến nó thành siêu máy chủ xử lý dữ liệu lớn, mà làm cổng chuyển tiếp gói tin và điều khiển rơ-le cho các trạm bù trừ khi Megacore cắt nguồn cung. Bảy mươi tám lệnh đó có đủ dựng vi hạt nhân thời gian thực không?”
“Được, nếu gọt sạch giao diện và chỉ giữ bộ lập lịch đơn nhiệm ưu tiên ngắt cứng trong ba mươi hai kilobyte ROM,” Linh đáp dứt khoát. “Nhưng em phải tự tay ráp từng opcode nhị phân bằng assembly thô. Kho Hòa Lạc chỉ còn mười chín ngày linh kiện dự phòng, không có thời gian chờ đợi đâu.”
Khải nhìn sang Tài và bác Ba:
“Phần mềm để Linh lo. Chúng ta dựng bo mạch thử nghiệm dã chiến, mạch phân áp ba mức và cụm tạo xung đồng hồ hai pha.”
Bác Ba lấy từ tủ sắt ba con ổn áp tuyến tính vỏ nhôm TO-3 gồm 7805, 7812 và 7905. Tài mở ba lô, lôi đế cắm IC bốn mươi chân cùng cuộn dây đồng tháo từ mô-tơ cũ. Dưới kính lúp điện tử, Khải dùng nhíp gắp từng sợi đồng mảnh uốn góc vuông, còn Tài chấm thiếc hàn dứt khoát vào từng chân nguồn.
Đến hai giờ sáng, Linh gửi qua mạng tệp Mini-Bootstrap bốn mươi sáu byte mã máy. Tài nạp dữ liệu vào chip nhớ EEPROM dã chiến rồi cắm song song với vi xử lý trên bo thử nghiệm.
Bác Ba Nghĩa bê bộ nguồn ba biến áp hình xuyến ra bàn:
“Chuẩn bị… Đóng nguồn âm!”
Tách! Kim đồng hồ của Tài nảy chuẩn xác về âm năm phẩy không hai vôn.
“Đóng nguồn chính!” Khải hô.
Bác Ba gạt nốt hai công tắc. Biến áp gầm nhẹ, hai đồng hồ báo dương năm phẩy một vôn và mười một phẩy chín vôn. Nhưng chiếc đèn LED báo trạng thái ở chân cổng vào-ra vẫn tối om.
Mười giây căng thẳng trôi qua. Đồ thị xung nhịp trên máy hiện sóng vẫn nằm bẹp dí.
“Mạch thạch anh không kích nổ,” Tài biến sắc. “Tụ gốm bị rò điện dung…”
Lời chưa dứt, biến áp nguồn đột ngột phát tiếng rít chói gắt. Dòng điện vọt lên hai am-pe.
“Sụt áp ngược! Mức mười hai vôn tràn vào đường bus! Ngắt nguồn ngay!” Linh hét lên.
Khải vồ lấy cầu dao nhưng không kịp.
Bùm!
Nắp nhôm của tụ lọc nguồn một ngàn micro-fara nổ tung, bắn mảnh kim loại cắm phập vào vách gỗ. Khói xám xịt khét lẹt mùi a-xít bốc lên mù mịt. Cuộn dây chặn xung trên lõi ferit bỗng sáng rực như dây may-so rồi bốc cháy ngùn ngụt.
Xoẹt! Tia lửa xanh phụt ra khi sợi dây chì bảo vệ đứt đôi. Bo mạch tắt ngấm. Khải chụp giẻ ẩm dập lửa, còn Tài vội kéo tung cửa cuốn cho gió rạch lùa vào xua tan luồng khói độc cay xè.
Khi khói tan, Khải soi đèn kiểm tra: con chip КР580 lưng gốm vẫn nguyên vẹn sau lớp muội than, bốn mươi chân cắm không suy suyển nhờ lớp vỏ quân sự chịu nhiệt một trăm hai mươi lăm độ. Nhưng toàn bộ mạch cấp nguồn dã chiến đã cháy rụi.
“Người không sao,” Khải thở dốc báo tin cho Linh. “Lõi bán dẫn còn sống, nhưng bộ nguồn đi tong rồi.”
Bác Ba nhặt mảnh vỏ tụ nhôm bị xé toạc, ánh mắt đanh lại:
“Tụ chợ trời không chịu nổi đỉnh xung dội ngược hai mươi lăm vôn. Phải dùng tụ tantalium quân sự vỏ bạc của Z75.”
Linh trên màn hình gật đầu, ngón tay thoăn thoắt ghi lại thông số:
“Em cũng có lỗi khi để chu kỳ lệnh nạp quá sát nhau làm kẹt mạch đếm nội bộ. Em sẽ viết lại bộ đệm trễ trong mã máy. Bác Ba và Tài dựng lại nguồn áp cao. Chúng ta làm lại từ đầu.”
Khải cúi xuống nhặt cuộn dây đồng mới, nhìn người thợ già và Tài:
“Tài, lấy mỏ hàn khác. Đêm nay, chưa thấy chiếc đèn LED kia chớp sáng báo hiệu dòng mã đầu tiên chạy thông mạch, không ai được phép đi ngủ.”
Tiếng búa sắt của bác Ba Nghĩa lại gõ chan chát lên đe thép giữa đêm khuya rạch Bà Tàng, kiên cường như nhịp đập của những mạch đồng vượt qua giông bão.