Chương 181 — Bài toán ghép tầng

Sương mù Hòa Lạc đặc quánh, gió bấc giật buốt giá quất vào bạt trùm ba xe tải vừa vượt ngàn cây số từ miền Nam ra.

Đồng hồ táp-lô điểm gần bảy giờ sáng. Hoàng Trọng Đạt đứng đợi sẵn ở chốt kiểm soát tầng hầm B1:

“Xe về an toàn là đại phúc! Giấy phép thử nghiệm đã đóng dấu đỏ, thang nâng ở B2 mở sẵn, khoang dã chiến đã tách nguồn riêng.”

Khải gật đầu:

“Sáu mươi tư kén đồng này nặng gần bốn tấn. Chân chì hàn của dàn chip già rất giòn, chớ để va đập.”

Tài nhảy xuống khỏi xe, dặn Tuấn Kiệt:

“Kê đệm xốp dưới cáng rồi đẩy vào thang máy. Can dầu Shell Diala phải để đứng, nghiêng là tràn!”

Từng khối thùng gỗ bọc nhôm tiếp địa trượt trên con lăn vào lòng đất. Xuống khoang dã chiến tầng hầm B2, tiếng gió bấc nhường chỗ cho tiếng ì ầm của quạt thông gió.

Giữa căn phòng rộng trăm mét vuông, giàn thép mười sáu tầng đã dựng sẵn, nối hệ thống ống đồng dẫn dầu tản nhiệt tuần hoàn. Linh mở máy hiện sóng Rigol:

“Tài, Kiệt, đo điện trở cách điện mười sáu khay trước. Giá trị giữa thanh nguồn và khung tiếp địa không dưới mười mega-ohm, kẻo đổ dầu vào sẽ thành bẫy điện dung.”

Khải mở sơ đồ kiến trúc bus:

“Ghép tầng lần này căng hơn nhiều so với thử phiến đơn dưới rạch Bà Tàng. Một phiến КР580ВМ80А xung nhịp 2.5MHz chỉ gánh 64KB bộ nhớ. Muốn cõng nổi mười ngàn phiên thanh toán thay máy chủ ngoại quốc bị cấm vận, ta phải ghép mười sáu phiến chạy song song trên bus dữ liệu tám bit và bus địa chỉ mười sáu bit chung. Độ lệch pha giới hạn bao nhiêu?”

Linh nhìn sơ đồ:

“Không quá ba mươi nano-giây. Lệch quá ngưỡng đó, dữ liệu đè nát nhau, cụm Chronos-12 sập nguồn vì xung đột phần cứng.”

Cửa sắt mở, bác Ba Nghĩa vác bó dây đồng bọc men quân sự bước vào:

“Tụi bay tính nối mười sáu tầng bằng cáp bẹ máy tính hả? Cáp bẹ ngâm dầu hai mét, điện dung ký sinh nuốt trọn đỉnh xung nhịp liền! Hồi xưa tao sửa đài thông tin quân sự, bus cao tần leo tầng máy bắt buộc đi bằng dây đồng bọc teflon mạ bạc, tính toán trở kháng cẩn thận, không là sóng phản xạ dội ngược nổ banh tranzito lái dòng!”

Linh gõ nhanh thông số:

“Bác Ba nói trúng tim đen. Khoảng cách mười hai phân giữa các tầng, nếu thiếu mạch phối hợp trở kháng năm mươi ohm ở hai đầu, sóng phản xạ từ tầng mười sáu sẽ dội ngược lại tầng một, biến xung vuông thành răng cưa.”

Bác Ba Nghĩa cười khà, mở bọc xuyến ferit:

“Tao có ferit nhặt ở bãi An Lạc đây, lát sẽ quấn cảm kháng dập nhiễu từng tầng. Giờ Tài với Kiệt gá mười sáu phiến mạch vào rãnh trượt trước!”

Mười sáu khối vi mạch КР580ВМ80А mạ vàng được cố định vào khay phíp. Tài dùng kìm cắt, đo từng nhánh dây đồng bọc teflon đúng cữ mười lăm phân, sai số dưới hai mi-li-mét.

Đến trưa, giàn máy hoàn tất cơ khí. Linh nạp bản mở rộng Kernel 0.9 vào bộ đệm, chuẩn bị cấp điện thử không tải:

“Bác Ba, cấp nguồn ba mươi giây đo dạng sóng. Dòng vượt năm am-pe thì ngắt ngay.”

Bác Ba Nghĩa gạt cầu dao. Tách! Đèn LED xanh ngọc bừng sáng. Linh phát xung 2.5MHz.

Bốn vệt sáng quét ngang màn hình máy hiện sóng Rigol. Cả phòng sững sờ: xung vuông bị bẻ gãy hoàn toàn. Lên tầng mười sáu, đỉnh sóng vát tròn, chân sóng nhấp nhô răng cưa với biên độ vọt lên gần bảy vôn. Nhật ký đỏ rực: lệch pha tám mươi tư nano-giây, bus contention kích hoạt, khóa chết hệ thống.

“Sóng phản xạ từ đầu hở tầng mười sáu dội ngược lại,” Khải chỉ vào vệt răng cưa ba mươi megahertz. “Thanh đồng biến thành đường truyền cao tần không phối hợp trở kháng.”

Bác Ba Nghĩa gật đầu:

“Y như sóng biển đập bờ kè đá rồi dội ngược! Tài, Kiệt, lấy dây men không phẩy ba li ra! Mỗi vòng xuyến ferit cuốn đúng bảy vòng dây, hàn nối tiếp vào đường cấp xung từng tầng. Còn tao làm mạch dập sóng phản xạ cầu cân bằng trên đỉnh tầng mười sáu!”

Bác Ba Nghĩa chọn bốn con điện trở cacbon kho Z75 hàn chéo chữ X trên đỉnh thanh cái, nối qua tụ gốm năm mươi pi-cô-pha-ra xả xuống khung tiếp địa. Cùng lúc, Linh chèn thêm lệnh rỗng NOP vào kernel để vi chỉnh nhịp trượt phần mềm.

Ba giờ chiều, mạch dập hoàn tất. Cầu dao đóng lại.

Trên màn hình Rigol, răng cưa biến mất sạch sẽ. Dải xung nhịp vuông vức hiện lên thẳng tắp, biên độ phẳng lỳ ở 4.9V, sườn xung dựng đứng chỉ mất ba nano-giây.

“Độ lệch pha tụt xuống còn tám nano-giây! Trở kháng đạt năm mươi mốt ohm!” Linh reo lên.

Nhật ký kernel báo xanh ngọc bích: mười sáu lõi nhận diện trơn tru, bộ nhớ ánh xạ 1024KB chia sẻ hoàn tất, thông lượng định tuyến đạt 50.000 gói tin mỗi giây không rơi rớt. Tài và Tuấn Kiệt reo hò, tiếng cười vang khắp căn hầm ngầm.

Khải siết chặt tay bác Ba Nghĩa:

“Không có ngón nghề analog của bác dập sóng phản xạ, cỗ máy này coi như chịu chết.”

Bác Ba Nghĩa cười:

“Thời nào điện cũng chạy theo quy luật tự nhiên thôi con. Chiều đúng nết nó thì nó chạy.”

Đạt bưng vào khay bánh mì kẹp thịt và trà nóng. Mọi người quây quần ăn lót dạ. Riêng Linh vẫn ngồi trước máy hiện sóng số, xoay núm điều chỉnh thời gian sang nano-giây.

Khải mang cốc trà lại:

“Uống ngụm trà đi em. Hệ thống thông suốt rồi, sao nhìn căng thẳng thế?”

Linh mắt dán chặt vào vết quét huỳnh quang:

“Anh Khải, nhìn vào đây.”

Khải cúi xuống. Khi bật chế độ lưu vết tích lũy dao động, hiện tượng kỳ dị lộ ra: cứ sau đúng bốn trăm micro-giây, chuỗi xung đồng hồ trên bus lại trượt ngang một bước nhảy trễ mười hai nano-giây.

Bước nhảy lặp lại chính xác tuyệt đối, không hề biến thiên theo nhiệt độ hay điện áp nguồn.

“Xung nhịp thạch anh gốc hoàn toàn sạch,” Linh chỉ vào chân cắm số bốn mươi mốt ở tầng mười sáu. “Bước trễ này không sinh ra từ bộ dao động. Nó dội ngược về từ chính nhánh cáp phụ mở rộng I/O này.”

Khải quay lại hỏi Tài:

“Tài, chân nhánh dự phòng số mười sáu, sáng nay em có cắm tải vào không?”

Tài ngơ ngác:

“Không hề anh Khải! Đầu dây đó em bịt ống co nhiệt thả lơ lửng, chưa hề nối vào đâu cả!”

Khải và Linh sững sờ nhìn nhau. Một đầu dây bịt kín trôi nổi giữa không trung, làm sao có thể phát ra bước trễ mười hai nano-giây có chu kỳ cơ học hoàn hảo đè lên nhịp tim của cả cụm siêu tính toán?

Giữa căn hầm ngầm tĩnh mịch, vệt sóng xanh nhấp nháy trên máy đo bỗng lạnh buốt như ánh mắt bí ẩn đang rình rập từ trong lòng mạch đồng.