Bản dự thảo của Kinh Nam đến bằng hai đường.

Một email được gửi lúc 7 giờ 42 phút sáng, tiêu đề lịch sự đến mức không có gì để bắt lỗi: “Dự thảo Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược — Kinh Nam x NỢ SỔ”. Mười một phút sau, lễ tân tầng trệt gọi lên báo có người giao hồ sơ. Phong bì màu kem, giấy dày, góc phải in chìm logo Kinh Nam. Bên trong là một tập tài liệu đóng gáy lò xo, bìa nhựa trong, kẹp thêm danh thiếp của ông Trần Khải Vinh.

Khoa cầm phong bì bằng hai ngón tay, giơ lên trước ánh đèn.

“Lần trước là thư ngỏ. Lần này là… sách giáo khoa.”

“Đừng làm cong gáy,” Phương Anh nói, không ngẩng đầu khỏi màn hình. “Em còn phải scan bản giấy để lưu.”

“Người ta gửi file rồi mà.”

“File để đọc. Bản giấy để nhìn cách họ muốn mình cầm nó.”

Câu ấy làm Khoa dừng lại nửa nhịp. Anh đặt phong bì xuống bàn họp cẩn thận hơn.

Văn phòng Tô Hiến Thành vừa mở cửa chưa đầy một tiếng. Mùi cà phê phin từ quán dưới nhà len qua khe cửa, lẫn với mùi giấy mới và nhựa nóng từ máy in. Trâm đang dán một tờ lịch triển khai đại lý lên bảng trắng. Minh ngồi ở cuối bàn, tay trái xoay cây bút, tay phải kéo file PDF lên màn hình phụ. Hoàng đứng cạnh cửa sổ, nhìn dòng xe buổi sáng dưới đường chậm rì rì trườn qua ngã tư.

Sau thư phản hồi gửi đi hôm qua, anh đã đoán Kinh Nam sẽ không im lặng lâu. Chỉ là anh không nghĩ họ nhanh đến vậy.

Không có cuộc gọi ép lịch. Không có lời dọa. Không có người mặc vest xuất hiện ở cửa văn phòng. Chỉ có một bản dự thảo sạch sẽ, câu nào cũng vừa phải, phần nào cũng có tiêu đề đúng chuẩn.

Chính vì vậy mà nó đáng đọc chậm.

Phương Anh in thêm ba bản. Máy in kêu rít ở góc phòng, kéo từng tờ giấy trắng qua bụng máy. Cô không đưa ngay cho mọi người, mà đặt bút đỏ lên đầu xấp tài liệu, lật mục lục trước.

“Em cần một tiếng.”

Khoa nhìn đồng hồ.

“Một tiếng để đọc hết đống này?”

“Một tiếng để biết chỗ nào phải đọc kỹ. Đọc hết thì cả ngày.”

Minh đẩy ghế ra.

“Anh đọc phần kỹ thuật trước.”

“Không.” Phương Anh cầm bút lên, chấm vào mục “Phạm vi hợp tác”. “Mọi người đọc sau khi em đánh dấu. Nếu mỗi người nhảy vào một chỗ, mình sẽ bị cuốn theo cách họ chia chương. Hợp đồng không chỉ nguy hiểm ở điều khoản, mà ở thứ tự đọc.”

Khoa huýt sáo nhỏ.

“Chị nói câu này nghe giống phim luật sư.”

“Vì ngoài đời người ta mất công ty bằng những câu rất giống văn bản nhà nước.”

Hoàng kéo ghế ngồi xuống.

“Vậy một tiếng. Không ai trả lời email của Kinh Nam trước khi họp.”

Minh gật đầu. Khoa cầm ly cà phê, định nói gì đó rồi lại thôi. Trâm nhìn Phương Anh một lúc, sau đó lặng lẽ gom mấy cuốn sổ chăm sóc khách hàng khỏi bàn họp, như nhường mặt bàn cho một ca mổ.

Trong một tiếng ấy, văn phòng có thứ im lặng khác hẳn mọi ngày. Bàn phím vẫn gõ, điện thoại vẫn reo, nhưng âm thanh bị hạ xuống thấp. Phương Anh đọc không nhanh. Cô dùng bút chì gạch chân, bút đỏ khoanh tròn, giấy nhớ vàng dán ở cạnh trang. Có lúc cô mở file PDF, dùng chức năng tìm kiếm một cụm từ, rồi quay lại bản giấy. Có lúc cô lấy điện thoại chụp một đoạn, phóng to trên màn hình để so hai câu cách nhau hai mươi trang.

Hoàng không nhìn qua vai cô. Anh mở laptop, định xử lý vài phản hồi của đại lý, nhưng mắt cứ dừng ở giao diện hộp thư. Dòng tiêu đề của Kinh Nam nằm trên cùng, gọn gàng như một cái kẹp đã bấm vào ngày làm việc của cả đội.

Anh bấm mở Tấm gương.

Giao diện hiện lên không tiếng động.

Gia đình: 65%. Tin cậy nội bộ: 73%. Rủi ro đạo đức: 41%. Rủi ro kiểm soát dữ liệu: đang tăng.

Không có mũi tên chỉ đường. Không có “phương án đề xuất”. Không có phần thưởng nếu chọn đúng. Tấm gương chỉ phản chiếu một đường nứt đang dài ra trên mặt kính.

Hoàng đóng giao diện.

Nếu muốn biết bản dự thảo này giấu gì, anh phải nghe người trong phòng này.

Đúng một tiếng sau, Phương Anh đặt ba bản tài liệu đã đánh dấu lên bàn. Mắt cô hơi đỏ vì nhìn chữ nhỏ quá lâu, nhưng giọng vẫn đều.

“Em nói trước: bản này không tệ.”

Khoa nhướng mày.

“Đó là tin tốt hay tin xấu?”

“Tin xấu. Bản tệ thì dễ từ chối.”

Minh kéo một bản về phía mình. Những mảng đỏ rải từ trang ba đến trang hai mươi bảy, không dày đặc, nhưng chỗ nào có dấu đều nằm ở đoạn nghe vô hại.

Phương Anh lật đến trang đầu tiên có giấy nhớ.

“Khung họ đưa ra là hợp tác thử nghiệm ba giai đoạn. Giai đoạn một: tích hợp NỢ SỔ với một số đại lý thuộc mạng lưới Kinh Nam. Giai đoạn hai: mở rộng sang kho bãi và điểm bán. Giai đoạn ba: thành lập ban điều phối chung để tối ưu hóa vận hành.”

Khoa gõ ngón tay lên bàn.

“Nghe như thứ chúng ta muốn.”

“Đúng. Vì thế nó nguy hiểm.”

Cô đẩy bản của mình sang giữa bàn, chỉ vào đoạn được gạch chân.

“Điều 3.2: ‘Hai bên thống nhất chia sẻ dữ liệu vận hành theo thời gian thực, bao gồm nhưng không giới hạn ở tồn kho, tốc độ luân chuyển hàng hóa, trạng thái đơn hàng, lịch sử điều chỉnh sổ và hành vi sử dụng hệ thống tại các điểm triển khai.’”

Trâm cau mày.

“Lịch sử điều chỉnh sổ cũng chia sẻ?”

“Có chữ ‘bao gồm nhưng không giới hạn’. Nghĩa là về sau họ có thể đòi thêm trường dữ liệu khác mà không cần sửa bản chất điều khoản.”

Khoa dựa lưng vào ghế.

“Nhưng nếu tích hợp kho thì họ cần dữ liệu thời gian thực thật. Không có tồn kho, tốc độ luân chuyển, trạng thái đơn hàng thì tích hợp kiểu gì?”

“Cần một phần.” Minh lên tiếng. Anh không nhìn Khoa, mắt dán vào đoạn văn. “Không cần toàn bộ lịch sử điều chỉnh, không cần hành vi sử dụng, càng không cần dữ liệu thô thời gian thực đổ về bên họ.”

Phương Anh gật nhẹ, lật sang trang tiếp.

“Điều 5.1: ‘Nhằm bảo đảm tính ổn định, bảo mật và khả năng mở rộng, NỢ SỔ sẽ phối hợp chuyển hạ tầng lưu trữ dữ liệu liên quan đến dự án sang trung tâm dữ liệu do Kinh Nam chỉ định hoặc đơn vị do Kinh Nam ủy quyền vận hành.’”

Căn phòng yên vài giây.

Khoa đặt ly cà phê xuống.

“Chuyển hạ tầng… liên quan đến dự án thôi mà?”

Minh bật cười một tiếng khô.

“‘Liên quan đến dự án’ là cái rổ. Họ chỉ cần đưa đủ đại lý vào dự án, cái rổ đó thành gần hết dữ liệu vận hành của mình.”

Hoàng hỏi:

“Nếu đồng ý điều này, về mặt kỹ thuật chuyện gì xảy ra?”

Minh kéo bản tài liệu lại gần, dùng bút khoanh vào hai cụm “do Kinh Nam chỉ định” và “đơn vị do Kinh Nam ủy quyền”.

“Thứ nhất, mình mất quyền kiểm soát lớp lưu trữ. Ai nắm database, người đó nắm nhịp tim của sản phẩm. Họ không cần xem code vẫn biết điểm bán nào đang dùng nhiều, nhóm khách nào dễ chuyển, lỗi nào xảy ra lúc nào.”

Anh dừng lại, như sắp xếp để lời không trượt thành bực dọc.

“Thứ hai, mình bị khóa vào hạ tầng của họ. Ban đầu là một cụm máy chủ riêng. Sau đó là yêu cầu format dữ liệu theo chuẩn Kinh Nam. Rồi logging theo chuẩn Kinh Nam. Rồi phân quyền theo chuẩn Kinh Nam. Sáu tháng sau, muốn tách ra thì phát hiện nửa hệ thống đã mọc rễ trong đất nhà người ta.”

Trâm kéo ghế sát bàn hơn.

“Như mấy phần mềm cũ ở siêu thị mà mỗi lần sửa phải gọi đúng một đội?”

“Đúng. Legacy không sinh ra vì code xấu. Nó sinh ra vì quyết định hôm nay làm mình không dám đụng vào ngày mai.” Minh gõ nhẹ lên trang giấy. “Cái này không chỉ là thuê chỗ đặt dữ liệu. Đây là trao quyền định nghĩa môi trường sống của sản phẩm.”

Khoa im lặng. Anh có thể cãi về thị trường, về đại lý, về việc không có đường vào mạng lưới của Kinh Nam thì NỢ SỔ sẽ mất bao nhiêu tháng đi từng cửa. Nhưng chữ “môi trường sống” làm anh không tiện nói ngay.

Phương Anh lật tiếp.

“Điều 7.4: ‘Trong thời hạn hợp tác và mười hai tháng sau khi kết thúc, NỢ SỔ cam kết không triển khai giải pháp quản lý kho, sổ bán hàng hoặc công cụ vận hành tương tự cho các đối tác thuộc mạng lưới phân phối, đại lý, nhà cung ứng và đơn vị liên kết của Kinh Nam nếu chưa có văn bản đồng ý của Kinh Nam.’”

“Khoan.” Khoa chồm tới. “Mạng lưới phân phối, đại lý, nhà cung ứng và đơn vị liên kết? Đơn vị liên kết là ai?”

Phương Anh nhìn anh.

“Em tìm trong phụ lục. Không có danh sách cố định.”

“Vậy một cửa hàng bán hàng của Kinh Nam cũng tính?”

“Có thể.”

“Một đại lý lấy hàng qua kho của họ cũng tính?”

“Có thể.”

“Một nhà cung ứng có hợp đồng với họ nhưng cũng bán cho người khác?”

“Cũng có thể.”

Khoa chửi thề rất nhỏ. Trâm liếc anh, nhưng lần này không nhắc.

Phương Anh đặt ngón tay lên đoạn cuối.

“Vấn đề nằm ở chữ ‘công cụ vận hành tương tự’. Nó rộng hơn NỢ SỔ hiện tại. Nếu sau này mình làm thêm module kho, quản lý nhân viên, thanh toán, báo cáo bán lẻ… đều có thể bị kéo vào vùng cấm.”

Hoàng cầm bản tài liệu lên. Giấy trắng, chữ đen, dấu đỏ của Phương Anh. Mọi thứ trông gọn đến mức nếu đọc vội, người ta sẽ thấy đây là sự cẩn thận của một tập đoàn lớn khi bảo vệ mạng lưới của họ.

Anh hỏi:

“Họ có đưa lợi ích tương ứng không?”

“Có.” Phương Anh lật đến phụ lục tài chính. “Phí triển khai ban đầu khá cao. Cam kết hỗ trợ truyền thông trong hệ sinh thái Kinh Nam. Có quyền tiếp cận một số kho bãi, đại lý cấp một. Nếu đạt chỉ tiêu, họ sẽ cân nhắc đầu tư vòng tiếp theo.”

Khoa thở ra qua mũi.

“Nói thẳng thì đó là cái thang máy.”

“Ừ,” Trâm nói. “Nhưng bấm tầng nào là họ giữ nút.”

Khoa nhìn cô, rồi bật cười không thành tiếng.

“Em cũng biết ví dụ đau đấy.”

“Em chăm khách mỗi ngày. Khách nào bị nhà cung cấp giữ nút em nghe đủ rồi.”

Không khí nặng hơn sau câu đó. Bên ngoài, tiếng xe tải nhỏ lùi vào hẻm kêu bíp bíp, đều đặn và vô cảm.

Hoàng không vội kết luận. Anh nhìn Khoa.

“Nói phần anh lo đi.”

Khoa xoa mặt. Cái vẻ đùa cợt thường ngày rút xuống, để lộ một người đã đi đủ nhiều chợ, đủ nhiều kho, đủ nhiều quán tạp hóa nóng hầm hập vào buổi trưa.

“Nếu mình từ chối sạch, họ không cần đánh mình. Họ chỉ cần đi trước một bước.”

Anh kéo tờ giấy nháp, vẽ vài vòng tròn nguệch ngoạc.

“Đây là kho. Đây là đại lý cấp một. Đây là mấy cửa hàng nhỏ đang dùng mình. Hàng của nhiều người trong số họ đi qua kho hoặc tuyến giao của Kinh Nam. Nếu Kinh Nam nói: dùng hệ thống đối tác của chúng tôi thì được ưu tiên hàng, được công nợ tốt hơn, được hỗ trợ khuyến mãi… khách của mình sẽ nghe. Không phải vì họ phản mình. Vì họ phải sống.”

Minh nói:

“Nên ký để họ lấy hạ tầng?”

“Anh không nói ký.” Khoa ngẩng lên. “Anh nói nếu mình chỉ trả lời ‘không’ cho đẹp lòng mình, người ăn đòn đầu tiên không phải mình. Là mấy tiểu thương không có thời gian đọc hợp đồng. Họ sẽ bị kẹt giữa một bên là app họ quen dùng và một bên là nguồn hàng.”

Phương Anh đặt bút xuống. Lần đầu từ đầu cuộc họp, cô không nhìn tài liệu.

“Vậy phải để cửa tích hợp mở.”

“Đúng.” Khoa gõ lên hình mấy vòng tròn. “Nhưng cửa đó không được là cửa sau vào nhà mình.”

Minh kéo bảng trắng về phía mình, đứng dậy. Bánh xe bảng kêu cọt kẹt trên nền gạch.

“Có thể phản thảo theo hướng API giới hạn.”

Anh viết ba dòng:

Dữ liệu tối thiểu. Quyền truy cập theo dự án. Không chuyển lưu trữ gốc.

“Ví dụ một điểm bán đồng ý kết nối với kho Kinh Nam. Mình chỉ gửi dữ liệu cần cho giao dịch đó: mã hàng, số lượng đặt, trạng thái giao, xác nhận nhận hàng. Không gửi toàn bộ lịch sử chỉnh sửa sổ, không gửi hành vi sử dụng, không gửi dữ liệu của điểm bán khác. Mọi thứ qua API có log, có khóa, có thời hạn. Họ muốn audit thì audit log của luồng tích hợp, không audit database của mình.”

Phương Anh tiếp lời:

“Và phải có quyền rút lại đồng ý của từng điểm bán. Dữ liệu của khách hàng nào thì khách hàng đó quyết định phạm vi chia sẻ, không phải Kinh Nam quyết thay bằng một phụ lục tổng.”

Trâm gật.

“Em thêm một ý: giao diện cho khách phải nói rõ đang chia sẻ gì. Đừng để họ bấm một nút ‘đồng ý’ rồi mất hết sổ.”

Khoa nhìn Hoàng.

“Cái này làm được không?”

Hoàng nhìn sang Minh.

Minh đáp ngay:

“Làm được, nhưng không rẻ. Phải thiết kế lớp quyền kỹ hơn, viết tài liệu API, thêm màn hình quản lý kết nối, log truy cập. Và nếu họ cứ muốn dữ liệu thô thì sẽ bảo mình gây khó.”

“Để họ bảo.” Hoàng nói.

Câu ấy rơi xuống bàn họp, không lớn, nhưng đủ để mọi người nhìn sang.

Hoàng cầm bút đen, kéo bản tài liệu của mình lại. Anh không khoanh vào những chỗ Phương Anh đã đánh dấu. Anh viết bên lề ba chữ: “Không chuyển lõi.”

“Chúng ta không từ chối hợp tác. Nhưng hợp tác không có nghĩa là cho họ định nghĩa mình là gì.”

Anh nhìn từng người.

“Phản thảo gồm bốn điểm. Một: không độc quyền. NỢ SỔ có quyền phục vụ mọi tiểu thương, đại lý, nhà cung ứng, kể cả trong mạng lưới Kinh Nam, nếu khách hàng chủ động chọn. Hai: không chuyển hạ tầng lưu trữ gốc. Dữ liệu nằm trên hạ tầng độc lập của NỢ SỔ; mọi tích hợp dùng API giới hạn theo từng dự án. Ba: dữ liệu chia sẻ theo nguyên tắc tối thiểu và có sự đồng ý rõ của chủ dữ liệu. Bốn: quyền kiểm tra chỉ giới hạn ở luồng tích hợp, không mở toàn bộ hệ thống.”

Khoa hỏi:

“Nếu họ nói vậy thì không còn gì để bàn?”

“Thì mình biết họ muốn hợp tác hay muốn mua đường kiểm soát.”

Phương Anh viết nhanh vào sổ. Nét bút của cô đều, không còn do dự như lúc đọc điều khoản đầu tiên.

“Em sẽ soạn bảng phản hồi từng điều. Giữ giọng mềm.”

“Giọng mềm, xương cứng,” Trâm nói.

Khoa bật ngón tay.

“Câu này nên in lên áo công ty.”

“Áo game của anh còn chưa giặt,” Trâm đáp.

Tiếng cười bật lên, ngắn thôi, nhưng đủ làm căn phòng có không khí trở lại. Minh xoay bút, nhìn bảng trắng. Những dòng chữ anh viết không đẹp, nhưng rõ. Dữ liệu tối thiểu. Quyền truy cập theo dự án. Không chuyển lưu trữ gốc.

Hoàng chợt nhớ đến buổi họp kiến trúc đầu tiên, khi cả đội còn lúng túng trước những chữ như ADR, rollback, môi trường production. Ngày đó, độc lập kỹ thuật là một khái niệm trong tài liệu. Hôm nay, nó nằm trong một bản hợp đồng có logo tập đoàn.

Nó đã bước ra khỏi code.

Phương Anh mở laptop, tạo file mới. Tiêu đề hiện lên trên màn hình: “Phản hồi dự thảo MOU Kinh Nam — phiên bản 0.1”.

Cô đọc thành tiếng khi gõ phần mở đầu:

“Chúng tôi đánh giá cao thiện chí hợp tác của Kinh Nam và đồng ý rằng hai bên có thể tạo ra giá trị thực tế cho mạng lưới tiểu thương. Tuy nhiên, để bảo đảm tính bền vững, quyền tự chủ của khách hàng và an toàn dữ liệu, NỢ SỔ đề xuất điều chỉnh một số điều khoản như sau…”

“Ổn,” Hoàng nói. “Không dùng chữ ‘lo ngại’ quá sớm.”

“Em biết.”

Minh kéo ghế ngồi xuống, bắt đầu soạn phụ lục kỹ thuật. Khoa gọi cho hai đại lý thân quen để hỏi lịch giao hàng tuần tới, bằng giọng bình thường như chưa có gì xảy ra. Trâm mở danh sách khách hàng đang có liên quan đến chuỗi cung ứng của Kinh Nam, đánh dấu những người cần được chăm kỹ hơn nếu cuộc chơi đổi nhịp.

Văn phòng lại ồn. Nhưng lần này, tiếng ồn có trật tự riêng của nó. Mỗi người giữ một mép tấm vải, không để nó bị kéo lệch về một phía.

Gần trưa, Phương Anh in bản phản thảo đầu tiên. Máy in nhả giấy chậm hơn thường lệ, như cũng phải cân nhắc từng dòng. Cô đặt bản mới cạnh bản Kinh Nam gửi. Một bên là những câu trơn tru mở đường vào lõi hệ thống. Một bên là những sửa đổi khô khan, nhiều gạch ngang, nhiều điều kiện, nhiều giới hạn.

Khoa cầm lên đọc, đến đoạn loại bỏ độc quyền thì huýt sáo.

“Họ sẽ không thích cái này.”

“Không cần họ thích,” Minh nói. “Cần họ hiểu mình biết họ đang làm gì.”

Hoàng ký nháy vào góc bản phản thảo để xác nhận gửi đi sau khi rà lần cuối. Anh không thấy nhẹ nhõm. Một bản email chưa từng là lá chắn đủ dày trước một tập đoàn. Nhưng nó là đường kẻ đầu tiên do chính họ vạch ra, không phải do Kinh Nam vẽ hộ.

Phương Anh chưa đóng tài liệu cũ. Cô lật lại trang có Điều 7.4, cầm bút đỏ khoanh thêm một vòng quanh đoạn độc quyền. Vòng mực chồng lên vòng cũ, đậm đến mức hằn xuống trang giấy bên dưới.

Cô ngẩng lên, giọng thấp hơn lúc bắt đầu cuộc họp.

“Nếu chúng ta ký cái này, NỢ SỔ sẽ trở thành một module nội bộ của họ. Chúng ta không còn là một nền tảng mở nữa.”