Ông Vũ đến sớm hơn mọi người.

Khi Hoàng mở cửa phòng họp, ông đã ngồi sẵn ở đầu bàn gần cửa sổ, tập hồ sơ giấy cột bằng dây thun đỏ đặt trước mặt. Khoa vào sau, Phương Anh đã có mặt với laptop mở, chị Linh ghé văn phòng sau ba ngày về từ Tokyo. Minh kéo cửa kính vào sau cùng, đặt cốc cà phê xuống, không nhìn ai. Bà Hạnh Nam báo kẹt xe, sẽ đến trễ mười lăm phút.

Ông Vũ mở tập hồ sơ. Trên trang đầu là một bảng phân loại viết tay, chia năm cột, chữ nhỏ và nét bút nhấn. Ông đặt nằm ngang giữa bàn, quay về phía mọi người.

“Tôi chia theo năm nhóm. Một: hàng khô có chứng từ, đóng gói theo tiêu chuẩn, trọng lượng xác nhận được. Hai: hàng cần điều kiện nhiệt độ — đông lạnh, kho lạnh. Ba: hàng dễ vỡ, cần cố định đặc biệt. Bốn: hàng có vấn đề pháp lý — giấy phép chưa đủ, thực phẩm không nhãn đầy đủ, thảo dược chưa đăng ký. Năm: hàng chưa đủ dữ liệu đóng gói hoặc trọng lượng.”

Ông dừng. Cả phòng không ai nói.

Khoa nhìn hai cột cuối — dài nhất.

“Nhóm một chiếm bao nhiêu theo giá trị đơn?”

“Khoảng bốn mươi phần trăm. Phần còn lại nằm chủ yếu ở nhóm bốn và năm.”

Khoa đặt bút xuống.

Chị Linh nhìn bảng, ngón tay chạm vào cột thứ tư. “Ông Vũ, thuốc nam gia truyền nằm nhóm này?”

“Hầu hết nhóm bốn. Thảo dược chưa có mã HS theo quy định Nhật, không có kiểm dịch thực vật. Hải quan Nhật không phân biệt ‘gia truyền’ hay ‘công nghiệp’. Nếu thiếu giấy, họ giữ toàn lô — không chỉ một món.”

“Tức là một thùng thuốc không giấy có thể kéo mười thùng bánh khô hợp lệ?” Phương Anh hỏi, mắt không rời màn hình.

“Đúng. Hải quan Narita có quyền giữ toàn bộ lô để điều tra. Quy trình đó mất từ ba ngày đến ba tuần. Mùa Tết không chờ.”

Chị Linh nhìn ra ngoài cửa sổ. Chị biết những người đặt thuốc nam — không phải vì cần chữa bệnh gấp, mà vì những gói thuốc gắn với tên bà nội, với mùi nước thuốc buổi sáng họ nhớ từ nhỏ. Ký ức theo mùi. Không mua lại được ở Nhật.

Chị giữ câu ấy trong lòng.

Ông Vũ tiếp tục. “Thực phẩm tự làm — bánh, mứt, nem chua từ hộ nhỏ không đăng ký cơ sở sản xuất. Nhật không cho phép nhập thực phẩm chế biến từ cơ sở không có giấy phép vệ sinh theo tiêu chuẩn của họ, bất kể ngon cỡ nào.”

“Có cơ sở nào trong mạng lưới mình đăng ký đủ không?” Khoa hỏi.

Phương Anh lắc đầu. “Đã rà. Không có. Đăng ký hợp lệ theo tiêu chuẩn Nhật cần ít nhất sáu tháng — giấy phép cơ sở chế biến, kiểm định vệ sinh, nhãn song ngữ, giấy phép nhập khẩu từng mã hàng.”

“Sáu tháng,” Khoa lặp lại.

“Đó là trường hợp thuận lợi.”

Khoa rút tập danh sách đơn hàng từ túi, đặt xuống, không mở. Anh biết trong đó có tên những người anh đã gặp: bà chủ tiệm phở ở Koenji đặt bột gạo rang tự làm cho buổi họp mặt mùng hai. Anh Quang từ Yokohama đặt ba gói thuốc bổ pha từ rễ cây nhà bà nội. Cô Hiền ở Nagoya đặt nem chua Thanh Hóa — loại chỉ bà Tám ở Hậu Lộc làm được, bán chợ làng, không đăng ký gì.

Những thứ ấy không có trong danh mục nào của Hải quan Nhật Bản.

“Vậy nhóm bốn và năm — không được bay?”

“Mùa Tết này, không,” ông Vũ nói.

Bà Hạnh Nam đẩy cửa vào lúc đó, mang theo mùi cà phê từ ngoài đường. Bà kéo ghế cuối bàn, liếc qua tờ giấy, nhìn Hoàng.

Ông Vũ lật sang trang khác. “Nhóm hai — hàng cần kho lạnh. Hiện tại tôi không có kho lạnh đủ chuẩn tại sân bay, không có hệ thống theo dõi nhiệt độ liên tục được công nhận.” Ông nhìn bà Hạnh Nam. “Cái đó cũng nằm ngoài mùa này.”

Bà Hạnh Nam gật. “Bánh chưng đông lạnh, giò chả đông lạnh — không bay.”

Giọng bà không xin lỗi. Bà đã từng mất hợp đồng vì chọn không làm điều sai. Bà biết trọng lượng của câu từ chối.

Khoa nhìn bà, không nói thêm.

Chị Linh lên tiếng, chậm rãi — từng chữ như người đang cân trước khi đặt xuống.

“Những thứ bị gạch đỏ — không phải hỏi vì sao gạch. Tôi hiểu vì sao. Nhưng người đặt những thứ đó không đặt vì không biết luật. Họ đặt vì đó là thứ duy nhất có thể gửi từ xa mà cảm giác như có mặt ở nhà đúng ngày. Gói thuốc bổ bà nội làm — không phải vì thiếu thuốc Nhật. Cái bánh tét — không phải vì thiếu tinh bột. Nó là cái ngày.”

Không ai phủ nhận câu đó.

Ông Vũ im lặng một lúc, đủ để câu nói của chị Linh lắng xuống.

“Tôi không phủ nhận điều đó,” ông nói. “Nhưng có hai thứ khác nhau. Một là ý nghĩa của món hàng. Hai là điều kiện để nó bay được mà không kéo theo thứ đáng ra đến nơi. Nếu gói thuốc bị giữ ở Narita và kéo mười thùng bánh khô hợp lệ theo, thì cái Tết của bà Hương Saitama cũng mất. Không phải vì thiếu ý tốt. Vì mình chưa xây xong đường để những thứ đó đi.”

Chị Linh cầm ly nước uống một ngụm. Tay chị không run, nhưng vai hơi sụp xuống — không nhiều, chỉ đủ để Hoàng nhận ra.

“Ông Vũ,” Khoa nói, “có trường hợp ngoại lệ không? Hàng tự làm nhưng đóng gói kỹ, khai đúng, mình chịu trách nhiệm bên cạnh?”

“Tôi đã nghĩ đến điều này.” Ông không thay đổi giọng. “Không phải vì không hiểu ý cậu. Mà vì tôi đã thấy người ta nghĩ vậy trước đây. Một chuyến hàng giấy mình tự làm, khai không đúng mã. Bị giữ ba tuần. Khách không nhận được. Đơn vị vận chuyển vào danh sách kiểm tra thường xuyên của hải quan Nhật. Mất hai năm mới lấy lại uy tín.”

“Đó là một trường hợp.”

“Tôi có thể kể thêm ba trường hợp khác. Hải quan Narita không ưu tiên xử lý nhanh hàng cá nhân nhỏ lẻ không rõ xuất xứ. Họ không quan tâm mình có ý tốt. Họ quan tâm giấy tờ.”

Khoa ngồi yên.

Phương Anh mở một tab mới, gõ không hỏi ai.

Hoàng nhìn bảng phân loại. Nhóm một và nhóm ba — hàng khô đủ giấy, hàng đóng gói cứng không cần nhiệt độ đặc biệt. Trà, cà phê, bánh tráng từ cơ sở có đăng ký, đặc sản khô miền Trung đã xác minh từng nhà cung cấp. Đó vẫn là thứ gì đó. Nhưng so với danh sách ban đầu — cảm giác như mâm cỗ mất đi những món chính, còn lại chỉ đồ ăn phụ.

“Phương Anh, cần làm gì để ký bảng này đúng quy trình?”

“Chữ ký ông Vũ với tư cách cố vấn an toàn, bà Hạnh Nam với tư cách đơn vị vận chuyển, và anh với tư cách đại diện Cổng Việt. Em lưu bản scan vào thư mục quyết định vận hành, đính kèm decision log. Đơn nhóm bốn và năm — hoàn tiền hoặc giữ sang mùa sau khi đủ điều kiện.”

“Sang mùa sau là bao lâu?”

“Thảo dược cần đăng ký — nhanh nhất sáu tháng nếu có đối tác Nhật hỗ trợ. Hàng tươi — lâu hơn. Thực phẩm tự làm từ cơ sở nhỏ — cần giúp họ đăng ký vệ sinh thực phẩm và có mã nhà sản xuất. Việc của năm sau.”

Khoa nhìn xuống tập danh sách. Không cầm bút lên nữa.

“Tức là những người đặt những thứ đó — mình phải gọi lại.”

“Đúng,” Hoàng nói. “Và không để Trâm gọi một mình. Anh và chị Linh phải cùng giải thích với mạng lưới — vì chính anh và chị biết tại sao hơn ai hết.”

Chị Linh không ngẩng đầu ngay. Chị nhìn bàn thêm một lúc. Rồi gật, chậm.

Khoa thở ra. “Mình nói gì với họ?”

“Sự thật,” ông Vũ nói, trước khi Hoàng kịp trả lời. “Những thứ họ muốn gửi — mình muốn chuyển. Nhưng đường để chuyển chưa sẵn. Mình đang xây đường đó. Năm này chưa xong.”

Khoa ngồi im với câu ấy. Rồi anh mở tập danh sách, lật trang đầu.

“Có bao nhiêu đơn cần gọi lại?”

“Bốn mươi bảy đơn nhóm bốn và năm. Đã xử lý hai mươi mốt từ thông báo Tokyo. Còn hai mươi sáu chưa nhận thông báo,” Phương Anh nói.

Ông Vũ cầm bút ký vào tờ bảng. Chữ ký gọn, không hoa mỹ — trông như chữ trong cuốn sổ bay cũ. Bà Hạnh Nam ký tiếp, không nói gì.

Hoàng cầm bút.

Anh nhìn tờ bảng một lần nữa. Những dòng đỏ. Những dòng đen. Cột chú thích: “chưa đủ giấy phép”, “cơ sở chưa đăng ký”, “không có kiểm dịch”, “dữ liệu đóng gói không đủ”.

Mỗi dòng là một người.

Anh ký.

Phương Anh nhận tờ bảng, kiểm tra ba chữ ký, đặt vào máy quét. Ông Vũ thu hồ sơ, đứng dậy. “Tôi cần xem nhóm ba với bà Hạnh Nam — hàng dễ vỡ, cách cố định trong khoang. Không thuộc cuộc họp này.”

Bà Hạnh Nam đứng theo. “Ghé kho tôi chiều nay?”

“Được.”

Hai người đi ra.

Trong phòng còn lại Khoa, chị Linh, Phương Anh, Minh ngồi im từ đầu tới giờ, và Hoàng.

Minh liếc qua bảng phân loại một lần, quay lại màn hình. Anh không nói gì — phần anh quan tâm là nhóm năm: những món bị gạch vì thiếu dữ liệu, bài toán anh đang xây module để giải về sau.

Khoa cầm tập danh sách đứng dậy. Nhìn qua cửa kính ra ngoài hành lang — Trâm đang gõ laptop, tai nghe vắt ngang cổ.

“Tao gọi từ chiều hôm nay,” anh nói. Không xin phép. Chỉ nói.

Rồi mở cửa ra.

Chị Linh nhìn theo. Trên tay chị là tờ danh sách phần mình — cô Minh ở Osaka, anh Thắng ở Fukuoka, bà Năm ở Nagoya đặt nem chua đã ba lần qua các nhóm gom hàng khác đều bị mất.

“Anh Hoàng,” chị nói. “Lần này mình làm đúng hơn lần trước. Nhưng với bà Năm, không biết sau khi nghe chị gọi, bà còn tin lần sau không.”

“Chị cứ gọi,” Hoàng nói. “Mình không kiểm soát được bà tin hay không. Mình chỉ kiểm soát được mình nói gì.”

Chị gật đầu, đứng dậy.

Phương Anh gửi file vào nhóm nội bộ. Tiếng thông báo vang nhẹ trên từng điện thoại.

Hoàng mở điện thoại, nhìn tên file: danh-sach-khong-duoc-bay-tet-2015.pdf.

Tên bình thường. Nhưng bên trong là quyết định không làm nhẹ được dù muốn.

Anh đặt điện thoại xuống mặt bàn. Ngoài cửa sổ, đường Tô Hiến Thành đã kẹt xe. Tiếng còi, tiếng động cơ. Sài Gòn không quan tâm đến những danh sách như thế này. Nhưng đâu đó ở Nagoya, Osaka, Fukuoka, có người đang chờ một cuộc gọi nói cho biết mùa Tết năm này có gì và không có gì.

Hai mươi sáu cuộc gọi. Khoa và chị Linh sẽ gọi.

Phần việc của anh — xong ở dòng chữ ký vừa khô mực.

---

Buổi chiều, Khoa ngồi ở góc văn phòng nơi anh hay làm việc. Danh sách hai mươi sáu đơn trải trước mặt, điện thoại để cạnh, số đầu tiên đã mở sẵn trên màn hình.

Anh không gọi ngay.

Đơn hàng đầu tiên: Trần Thị Hoa — 1 gói thuốc an thần thảo dược, giao Yokohama, ghi chú: gửi cho mẹ vừa phẫu thuật.

Anh đặt điện thoại xuống.

Không có cách nào làm cuộc gọi này nhẹ hơn. Anh biết từ đầu.

Anh cầm điện thoại lên.

Số máy đổ chuông ba hồi. Tiếng chuông đầu dây khác — chuẩn số Nhật, tiếng rè nhỏ của đường dài.

“Alô?”

Giọng phụ nữ, hơi khàn.

“Dạ, chị Hoa ơi, em là Khoa từ Cổng Việt. Em gọi về đơn hàng chị đặt. Em có một phút không?”

“Ừ, em nói đi.”

Khoa nhìn bảng phân loại trên bàn. Cột thứ tư, dòng tên chị Hoa, gạch đỏ. Phía dưới, chữ ông Vũ viết nhỏ: thảo dược nhập khẩu cần kiểm dịch và đăng ký mã HS. Chưa đủ điều kiện. Không bay.

“Gói thuốc chị đặt — chúng em không thể cho bay chuyến này, chị ạ. Không phải vì hàng không đạt. Vì nó cần giấy phép nhập khẩu đặc biệt phía Nhật mà chúng em chưa có. Nếu cố gửi mà không có giấy, hải quan Nhật giữ lại, mẹ chị sẽ không nhận được gì cả.”

Đầu dây lặng.

Khoa không nói thêm. Anh chờ.

“Vậy bao giờ có giấy?” Không gắt. Chỉ mệt.

“Chúng em đang làm. Chưa biết chính xác bao lâu. Nhưng chúng em hoàn tiền trong tuần này, và khi gửi được, sẽ báo chị trước.”

“Mẹ tôi đang dưỡng bệnh. Thuốc này bà hay uống hồi ở nhà.”

“Em biết, chị ạ.” Câu không giải quyết được gì. Nhưng anh nói thật.

“Thôi được. Hoàn tiền đi.”

“Dạ. Em xin lỗi chị.”

“Không phải lỗi của em.” Chị Hoa ngừng một giây. “Chỉ là tiếc.”

Cúp máy.

Khoa đặt điện thoại xuống. Gạch một dòng, ghi cạnh tên chị Hoa: hoàn tiền. Lưu để liên lạc khi có đủ điều kiện.

Anh nhìn xuống tờ danh sách.

Còn hai mươi lăm đơn.

Anh lật sang đơn tiếp theo.

---

Chiều muộn, đèn đường bắt đầu vàng lên ngoài cửa sổ. Hoàng mở bảng phân loại scan trên màn hình, đọc lại từng dòng.

Anh không mở Tấm gương.

Nếu mở, nó sẽ hiển thị chỉ số gì đó. Nhưng không có chỉ số nào đo được cuộc gọi của Khoa cho chị Hoa. Không có chỉ số nào đo được câu “chỉ là tiếc” — hai chữ nặng hơn hàng đống xin lỗi được soạn kỹ.

Anh kéo bảng xuống góc màn hình, mở file kế hoạch mùa sau. Phương Anh đã điền phần đầu: Q1 năm sau — đăng ký mã HS cho thảo dược và dược liệu khô. Liên hệ đối tác tư vấn nhập khẩu dược phẩm phía Nhật.

Anh đọc qua, rồi gõ thêm vào phần ghi chú cuối trang:

Gọi lại chị Hoa khi có giấy.

Anh lưu file.

Qua cửa kính, tiếng Khoa vẫn đang nói điện thoại — giọng đều, không vội, từng câu gọn và thật. Tiếng chị Linh ở bàn bên, cũng đang gọi, tiếng Việt lẫn tiếng Nhật pha xen khi cần thiết.

Hoàng đứng dậy đi ra lấy nước. Trên bàn Trâm, tờ giấy ghi chú theo từng mã đơn — chữ viết tay nhanh, bút xanh bút đỏ đan xen. Cô ghi thêm cả giọng của khách: ai giận, ai thông cảm, ai hỏi thêm về lần sau. Những tờ giấy ấy không vào hệ thống. Nhưng sáng hôm sau khi Khoa cần biết nên gọi lại đơn nào trước, anh sẽ nhìn vào đó.

Hoàng rót nước, mang thêm một ly đặt cạnh tập giấy của Trâm mà không nói gì.

Cô nhìn lên, gật đầu.

Anh quay vào phòng.

Danh sách không được bay nằm trong hệ thống, trong decision log, trong email nội bộ. Những cái tên trên đó — sẽ còn đó đến khi xây được đường để chúng đi qua.

Khoa nhìn dòng tiếp theo trong tập danh sách — thuốc nam gia truyền, đặt bởi một người ở Sendai, ghi chú: mẹ mới mổ, nhớ mùi thuốc nhà. Anh gạch nhẹ ngón tay lên dòng chữ đó một lần, rồi bấm gọi.

Ông Vũ đã nói câu trả lời từ sáng. Tết trễ vẫn là Tết. Còn hàng bị giữ vì sai giấy thì chỉ còn là biên bản.

Không sai. Nhưng nghe câu đó thì dễ hơn phải nói nó với người đang chờ.