Thư viện trường giờ trưa vắng theo kiểu riêng của nó.

Không phải vắng yên tĩnh — mà vắng theo kiểu mọi người đi ăn cơm hết rồi, chỉ còn lại những ai không muốn ra ngoài. Một nhóm ba đứa lớp tám đang tranh nhau máy tính ở dãy đầu, tiếng chuột bấm lẹt bẹt và tiếng thì thầm nhau. Góc cửa sổ có con nhỏ đang ngủ gật trên cuốn sách mở. Quạt trần ở giữa phòng quay một vòng, dừng lại như đang nghĩ, rồi quay tiếp.

Hoàng chọn máy góc trong cùng, gần ổ cắm điện. Laptop của trường chạy Windows XP, màn hình hơi vàng theo tuổi, bàn phím dính một vài phím giữa. Không lý tưởng, nhưng đủ để test.

Anh mở trình duyệt IE. Load trang. NỢ SỔ v0.1 hiện ra — giao diện trắng đơn giản, chữ đen, hai cột bên trái là danh sách khách hàng, bên phải là số dư nợ cập nhật. Anh gõ tên giả vào ô thêm khách: Chị Bảy. Nhập số tiền, nhấn lưu. Số nhảy lên trong ô tổng cộng — ngay lập tức, không cần làm mới trang.

Anh nhìn vào cái số đó một lúc.

Nó hoạt động. Đã hoạt động từ hai tuần trước, nhưng nhìn nó chạy trên máy trường — cái màn hình vàng ố, trong thư viện này, buổi trưa tháng mười — vẫn có cái gì đó không hoàn toàn quen.

Anh xoá tên giả đi, ngồi lại, mở tiếp tab khác để debug phần form nhập nợ trên màn hình di động. Tay gõ đều. Trong đầu vẫn còn vang câu anh Tuấn nói thứ Bảy tuần trước: Tao lo mày xây được một cái gì đó, rồi không giữ được. Câu đó không phải lời khen. Nhưng cũng không phải lời chê. Nó là quan sát — loại quan sát của người đã thấy đủ thứ sụp đổ vì cùng một lý do.

Anh chưa kịp nghĩ tiếp thì nghe tiếng ghế kéo.

Khoa ngồi xuống cạnh anh.

Không hỏi trước. Không gõ vào vai. Chỉ kéo cái ghế xoay bên cạnh lại, ngồi xuống như kiểu người đã quyết định xong từ trước khi bước vào cửa, và bây giờ chỉ cần ngồi thôi.

Hoàng không nhìn lên ngay. Tiếp tục gõ thêm hai dòng rồi mới dừng tay.

“Mày đi ăn chưa?”

“Ăn rồi.” Khoa nhìn màn hình. Không nói gì thêm.

Màn hình đang mở giao diện NỢ SỔ — form nhập nợ, danh sách tên khách, ô tổng cộng. Không phải game. Không phải Facebook. Không phải bài tập tin học lớp chín.

Hoàng không alt-tab hay đóng cửa sổ. Không cần thiết — Khoa đã thấy rồi.

“Cái này là gì?” Khoa hỏi.

“App.”

“App gì?”

“Quản lý nợ cho tiệm nhỏ.”

Khoa nhìn màn hình một lúc, kiểu nhìn đang đọc chứ không phải hỏi tiếp. Đọc tên các cột — Khách hàng / Số nợ / Ngày cập nhật / Ghi chú. Nhìn cái ô tổng cộng ở cuối bảng. Nhìn cái nút màu xanh nhạt ghi Thêm khoản nợ mới.

Rồi Khoa quay sang nhìn Hoàng.

“Mày làm cái này từ khi nào?”

“Một tháng rưỡi.”

“Tại sao không nói?”

Hoàng không trả lời ngay. Câu đó không cần trả lời ngay.

Khoa cũng không hối. Anh ngả lưng ra một chút, tay để trên đùi, nhìn lên cái quạt trần đang quay chậm phía trên đầu. Dáng người thư giãn nhưng không phải kiểu thư giãn thoải mái — kiểu thư giãn của người đang kiên nhẫn chờ.

“Mày có chuyện gì thì nói thẳng,” Khoa nói. Giọng không lên cao, không xuống thấp — bằng phẳng theo kiểu cố tình. “Tao không phải người ngoài.”

Câu đó ra đơn giản. Nhưng đơn giản theo cách không thể bỏ qua.

Hoàng nhìn màn hình. Cursor nhấp nháy trong ô input trống.

Tao không phải người ngoài.

Đúng. Khoa không phải người ngoài. Khoa là đứa duy nhất đi cùng anh đến trung tâm gia sư chú Hải. Khoa là đứa ngồi đó giải thích cái tool Access cho một ông chủ trung tâm bốn mươi lăm tuổi, trong khi Hoàng ngồi một bên im lặng. Khoa là đứa hỏi anh “mày học để làm gì” và không được trả lời thật. Tháng qua Hoàng nói bận, tắt máy, không giải thích — Khoa không hỏi lại. Nhưng Khoa cũng không biến đi.

Vấn đề không phải là có tin Khoa không.

Vấn đề là: một khi kéo Khoa vào thì không có đường lui. Khoa không phải kiểu người nghe cho biết rồi thôi. Khoa sẽ hỏi. Khoa sẽ muốn làm. Và khi Khoa làm, Hoàng phải chịu trách nhiệm về điều đó.

Anh ngồi yên đủ lâu để Khoa nhận ra anh đang cân nhắc thật — không phải đang tìm cách thoát.

“Tao cần người lo phần khách hàng,” Hoàng nói.

Khoa không phản ứng ngay.

“Người đi gặp chủ tiệm, giới thiệu app, thuyết phục họ dùng thử.” Hoàng tiếp. “Phần kỹ thuật tao lo. Phần đó tao không lo được.”

“Tại sao mày không lo được phần đó?”

Hoàng nhìn Khoa. “Vì mày thấy đó — tao gặp chú Hải lần đó, ai nói chuyện?”

Khoa im một giây. “Tao.”

“Đúng.”

Một cái gì đó trong mặt Khoa dịch chuyển — không hẳn là cười, không hẳn là không cười. Giống như người đang hiểu ra một điều và đang quyết định xem cảm giác đó là tốt hay không tốt.

“Mày cần tao để đi bán,” Khoa nói.

“Đúng.”

“Mày không hỏi tao có muốn không.”

“Tao đang hỏi.”

Khoa nhìn anh một lúc. “Thứ gì đó là gì?”

---

Hoàng xoay màn hình lại phía Khoa một chút.

“Đây là giao diện chính.” Anh chỉ vào cột bên trái. “Tiệm thêm tên khách vào đây — chỉ cần tên, không cần địa chỉ hay điện thoại. Sau đó mỗi lần khách mua chịu, nhập số tiền vào đây.” Chỉ vào ô nhập. “Hệ thống tự cộng lại theo ngày. Cuối tháng muốn in ra tờ giấy hay nhắn tin cho khách thì có nút ở đây.”

Khoa nhìn theo tay anh chỉ. Không nói gì.

“Giờ tiệm nào cũng có quyển sổ viết tay.” Hoàng tiếp. “Mất thời gian cộng sổ, mất sổ thì mất hết, khách cãi số thì không có bằng chứng. Cái này giải quyết ba chuyện đó.”

“Chạy trên điện thoại được không?”

“Được. Chạy trên trình duyệt. Điện thoại nào có 3G là dùng được.”

Khoa gõ tay vào mặt bàn — một ngón, hai ngón — kiểu gõ khi đang nghĩ. “Mày đã test chưa?”

“Test trên Nokia 5800. Chạy được.”

“Mình có ai dùng chưa?”

“Chưa. Chưa thu tiền được vì vấn đề pháp lý.” Hoàng không giải thích thêm — không phải lúc đi vào chi tiết anh Tuấn. “Nhưng app chạy được. Khách có thể dùng thử miễn phí trước.”

Khoa nhìn màn hình tiếp, kiểu nhìn đang đánh giá thật sự. Không phải nhìn vì lịch sự.

“Mày tính bán giá bao nhiêu?”

Hoàng biết câu này sẽ ra. “Một trăm năm mươi ngàn một tháng.”

“Hơi cao.”

“Không cao.” Hoàng giữ giọng thẳng. “Quyển sổ mua bao nhiêu? Hai chục ngàn. Nhưng mỗi tuần mất ba tiếng ngồi cộng sổ. Nếu chị đó kiếm được một trăm năm mươi ngàn trong ba tiếng đó, thì cái app giá ngang quyển sổ. Nếu không kiếm được, thì tiết kiệm công thôi.”

Khoa nhìn anh. “Mày nói cái đó với tao hay mày đang tập nói với khách?”

“Cả hai.”

Góc miệng Khoa nhích lên — lần này là cười thật. Ngắn thôi, nhưng thật. “Ai sẽ là khách đầu tiên?”

“Có chị Bảy trong hẻm nhà tao. Chị đó bán tạp hoá, sổ nợ dày cỡ hai ngón tay, viết từ năm ngoái. Tao đã nói chuyện với chị trước.” Hoàng dừng lại. “Nhưng đó là chị trong hẻm tao. Mày phải đi tìm khách của mày.”

“Nghĩa là mày muốn tao đi gõ cửa từng tiệm.”

“Đúng.”

Khoa ngả lưng ra, tay khoanh trước ngực. Nhìn lên trần nhà một lúc. Phòng thư viện không có trần cao — chỉ có mấy cái đèn huỳnh quang sáng trắng và cái quạt chạy đều. Ở dãy đầu, nhóm ba đứa lớp tám vẫn đang tranh nhau máy.

“Mày định trả tao bao nhiêu?” Khoa hỏi, không nhìn xuống.

“Không có lương.” Hoàng nói thẳng. “Không có tiền ngay bây giờ. Nhưng nếu mình làm được thật sự, khi có doanh thu tao sẽ chia theo tỷ lệ. Bao nhiêu thì mình nói sau.”

Khoa nhìn xuống. “Mày đang mời tao làm không công.”

“Tao đang mời mày vào một thứ chưa biết thành hay không.” Hoàng nhìn thẳng vào mặt Khoa. “Nếu mày cần tiền ngay, đây không phải thứ mày nên làm. Nhưng nếu mày thấy cái này có lý thì đây là lúc để vào.”

Khoa không trả lời ngay.

Bên ngoài cửa sổ, tiếng học sinh bắt đầu đi vào sau giờ ăn — tiếng dép lê khua trên hành lang, tiếng một đứa gọi tên đứa khác. Giờ ra chơi buổi trưa sắp hết.

“Mày không hỏi tao có giỏi không,” Khoa nói.

“Tao đã thấy mày nói chuyện với chú Hải.”

“Chú đó không mua.”

“Không. Nhưng mày nói được đến mức chú ấy ngồi nghe hết. Và giới thiệu thêm một tên.” Hoàng nhìn Khoa. “Tao cần người nói được như vậy. Không phải người cần phải hiểu hết kỹ thuật.”

Khoa ngồi yên một lúc. Gõ hai ngón tay xuống mặt bàn — nhịp không đều, như đang đếm thứ gì đó trong đầu.

Rồi anh nhìn màn hình lần nữa. Nhìn cái danh sách tên khách hàng trống, cái ô số dư bằng 0, cái nút xanh nhạt ghi Thêm khoản nợ mới. Nhìn lâu hơn lần trước.

“Demo cho tao xem một lần nữa,” Khoa nói. “Từ đầu. Giả sử tao là chủ tiệm, tao không biết gì về máy tính.”

---

Hoàng xoay màn hình lại hoàn toàn về phía Khoa.

“Chị mở trang này ra.” Anh chỉ vào thanh địa chỉ — URL đơn giản, không có www phức tạp. “Chị không cần cài gì. Chỉ cần điện thoại có 3G hoặc wifi. Lần đầu vào, chị nhập tên tiệm. Xong rồi.”

“Rồi sao?”

“Có khách mua chịu — chị bấm Thêm khoản nợ mới ở đây.” Hoàng bấm vào. Form hiện ra. “Nhập tên khách. Nhập số tiền. Nhấn Lưu. Vậy thôi.”

Khoa nhìn form. “Tên khách phải nhớ không? Hay đánh gần đúng cũng được?”

“Gần đúng cũng được. Hệ thống tìm kiếm được.”

“Nếu khách trả tiền thì sao?”

Hoàng chỉ vào cột bên phải. “Bấm vào tên khách, rồi nhấn Ghi nhận thanh toán. Nhập số tiền trả. Tự động trừ ra.”

“Nếu chỉ trả một phần?”

“Cũng được. Trả bao nhiêu nhập bấy nhiêu. Còn nợ bao nhiêu nó tự tính.”

Khoa gật đầu chậm, kiểu gật đầu của người đang nhẩm lại trong đầu. “Cuối ngày tổng kết thì sao? Hôm nay tổng cộng thu được bao nhiêu, cho chịu bao nhiêu?”

“Có trang này.” Hoàng chuyển tab. Màn hình hiện bảng tóm tắt theo ngày — tổng nợ mới, tổng thanh toán nhận được, số dư hiện tại. “Chỉ cần nhìn vào đây.”

Khoa nhìn vào bảng tóm tắt. Nhìn lâu.

“Mày làm cái này một mình?”

“Ừ.”

“Từ đầu?”

“Từ đầu.”

Khoa không nói gì thêm. Chỉ nhìn màn hình thêm một lúc, kiểu nhìn của người đang đánh giá lại thứ gì đó mà trước giờ chưa thấy đầy đủ.

Trong phòng, nhóm lớp tám đứng dậy đi ra — giờ trưa sắp hết. Tiếng ghế kéo, tiếng giày dép, tiếng cửa thư viện đóng lại. Phòng vắng hơn một chút.

“Mày mấy tiệm trong hẻm nhà mày?” Khoa hỏi.

“Mười một tiệm. Tám tiệm có sổ ghi nợ tay.”

“Còn các hẻm khác?”

“Bình Thạnh đủ lớn.” Hoàng nhìn Khoa. “Đó là tại sao tao cần người đi nhanh hơn tao có thể đi một mình.”

Khoa ngả lưng ra, nhìn lên trần một lần nữa. Lần này ngắn hơn.

“Mày có bao nhiêu thời gian?”

“Tám mươi ngày.” Không giải thích tại sao con số đó — chỉ nói số.

“Tám mươi ngày để làm gì?”

“Năm trăm người dùng thật.”

Khoa nhìn xuống nhìn anh. “Năm trăm?”

“Ừ.”

“Mày tự đặt ra hay có ai yêu cầu?”

Hoàng dừng lại một nhịp. “Có yêu cầu.”

“Ai yêu cầu?”

“Không tiện nói.”

Khoa nhìn anh, kiểu nhìn người ta nhìn khi biết đang bị giấu thông tin nhưng chưa muốn đẩy thêm. Đôi mắt Khoa không tức — chỉ ghi nhận.

“Năm trăm tiệm trong tám mươi ngày,” Khoa nhắc lại, giọng bằng phẳng. “Sáu tiệm một ngày. Không ngừng.”

“Không cần tất cả trả tiền ngay. Cần họ dùng thử. Đăng ký miễn phí, quen với app, sau đó mới nói đến trả tiền.”

“Vẫn là sáu tiệm một ngày.”

“Gần vậy.”

Khoa gõ tay xuống mặt bàn thêm một lần. Nhịp đều hơn lần trước — không phải đang suy nghĩ, mà đang quyết định.

Bên ngoài, tiếng trống báo hiệu vào lớp vang lên từ hành lang, khô và ngắn. Học sinh bắt đầu di chuyển — tiếng chân, tiếng giọng, tiếng cặp sách đóng mở.

Khoa đứng dậy. Kéo cặp lên vai.

Rồi nhìn Hoàng. “Gửi link cho tao.”

Hoàng nhìn lên. “Mày đồng ý?”

“Tao đồng ý thử.” Khoa chỉnh lại dây đeo cặp. “Mày nói năm trăm người dùng. Tao không biết mình làm được hay không. Nhưng tao muốn biết tao làm được hay không.”

Không phải câu trả lời lãng mạn. Không phải lời hứa lớn lao. Chỉ là: tao muốn biết.

Đủ rồi.

Hoàng lấy tờ giấy học trò từ trong cặp ra, viết URL của NỢ SỔ lên — chữ viết tay, không in hoa. Đẩy sang phía Khoa.

Khoa cầm, nhìn vào URL, gấp lại bỏ vào túi quần.

Rồi đi ra. Không ngoảnh lại.

---

Hoàng ngồi nhìn theo lưng Khoa đi qua cửa thư viện.

Phòng trở về trạng thái gần như trống. Chỉ còn con nhỏ ngủ gật góc cửa sổ — vẫn ngủ, không biết có trống hai người vừa ngồi đây.

Hoàng quay lại màn hình. Cursor vẫn đang nhấp nháy trong ô input trống.

Anh đóng laptop lại.

Không phải vì hết việc — còn bug phần form di động chưa xong. Mà vì cần một lúc ngồi yên với thứ vừa xảy ra.

Khoa biết có sản phẩm. Khoa biết có tám mươi ngày. Khoa cầm tờ giấy đó đi. Từ bây giờ trở đi Hoàng không thể nói bận rồi tắt máy nữa — không phải vì Khoa sẽ tức, mà vì bây giờ Khoa đang làm cái này cùng với anh. Trách nhiệm đó không đặt ở tờ giấy. Nó đặt vào cái câu tao muốn biết tao làm được hay không — câu mà Khoa không nói ra nếu không định làm thật.

Anh nhìn xuống mặt bàn. Vài vết trầy cũ trên gỗ, một mảnh sticker bị bóc chưa hết để lại viền keo.

Trong góc tầm nhìn — Hệ thống không cập nhật gì. Không có dòng thông báo xanh. Không có thanh tiến độ. Không có điểm thuộc tính nào thay đổi.

Anh không cần nó thay đổi để biết điều gì vừa xảy ra.

---

Anh đóng hẳn laptop, xếp dây cắm vào cặp, đứng dậy.

Giờ học đã bắt đầu. Anh đi về phía cửa thư viện — bước chân trên sàn gạch cũ, tiếng dép khua khẽ. Cửa đẩy ra, ánh sáng hành lang trắng hơn ánh đèn huỳnh quang bên trong.

Ở ngoài hành lang, Khoa đang đứng đợi cạnh cột. Tựa lưng vào tường, mắt nhìn xuống điện thoại — đang gõ cái gì đó.

Hoàng dừng lại.

Khoa ngẩng lên. “Anh tao có mấy ông bạn mở tiệm ở Gò Vấp. Tao nhờ anh hỏi thử được không?”

Hoàng nhìn Khoa.

“Được,” anh nói.

Khoa gật đầu, quay người đi về phía lớp. Cặp sách đung đưa theo bước chân.

Hoàng đứng nhìn theo một lúc.

Rồi anh nhìn thẳng vào mắt Khoa — người vừa quay lại nhìn anh một cái trước khi quẹo góc hành lang.

“Khoa.”

“Gì?”

Hoàng đóng laptop trong cặp chặt hơn một chút. “Nếu tao nói mày về chuyện này, mày phải làm thật. Không phải nghe cho vui.”

Khoa nhìn anh một giây. Đầu gật, không do dự.

“Biết rồi.”

Rồi quẹo góc, khuất.

Hoàng đứng ở đó thêm vài giây.

Trong góc tầm nhìn, Hệ thống vẫn im lặng. Không có nhiệm vụ nào cho khoảnh khắc này — không có điểm, không có thông báo, không có cảnh báo. Chỉ là con hành lang buổi trưa, tiếng học sinh đi vào lớp, và một tờ giấy học trò đã được gấp lại bỏ vào túi ai đó.

Anh đi vào lớp.