Hoàng mở mắt khi tiếng chuông báo thức từ chiếc điện thoại cục gạch Nokia cũ vang lên.

Theo thói quen hình thành suốt sáu năm, nhãn cầu anh đảo nhanh về góc dưới bên phải tầm nhìn. Anh đợi một dòng chữ màu bạc xuất hiện. Một dòng thông báo tiến độ, một thông tin nhắc nhở về lượng năng lượng sinh học tiêu thụ trong giấc ngủ, hoặc chí ít là một vài chỉ số lấp lánh để khởi đầu ngày mới.

Không có gì cả.

Chỉ có trần nhà trọ quét vôi xanh nhạt đã bong tróc vài mảng ở góc, để lộ lớp xi măng xám xịt bên trong. Ánh ban mai xuyên qua khe hở của tấm rèm cửa sổ cũ kỹ, rạch một đường chéo màu vàng nhạt lên sàn gạch men loang lổ.

Hoàng nằm yên thêm một phút. Anh đưa tay dụi mắt, rồi lại liếc xuống góc phải. Trần nhà vẫn là trần nhà. Không có giao diện trong suốt. Không có thanh thuộc tính. Không có cảnh báo đỏ.

Anh ngồi dậy, bước xuống giường. Bàn chân chạm vào sàn gạch lạnh buốt khiến anh tỉnh táo hơn. Anh cầm chiếc điện thoại thông minh đặt trên bàn gỗ nhỏ cạnh giường, lướt ngón tay mở khóa. Màn hình nền là hình ảnh mặc định của nhà sản xuất. Không còn biểu tượng hình chiếc khiên bạc hay bất kỳ ứng dụng vô hình nào khác.

Hệ thống đã tháo dỡ hoàn toàn. Đêm qua không phải là một giấc mơ.

Hoàng bước ra gian bếp nhỏ của phòng trọ. Anh lấy ấm điện đổ nước, cắm phích, rồi múc hai muỗng cà phê bột bỏ vào phin. Tiếng nước sôi réo rắt trong ấm nhôm vang lên giữa không gian tĩnh lặng của buổi sớm. Anh đứng nhìn những giọt cà phê đen đặc nhỏ từng giọt chậm rãi xuống chiếc ly thủy tinh. Mùi thơm đắng nồng của cà phê Robusta rang xay bốc lên, quyện với mùi ẩm mốc đặc trưng của căn phòng trọ vào mùa mưa.

Trong sáu năm qua, mỗi khi pha cà phê sáng, anh đều có một bảng phân tích lượng caffeine tối ưu hiển thị ngay cạnh ly. Hệ thống sẽ tính toán dựa trên nhịp tim và chu kỳ giấc ngủ của anh để đưa ra khuyến nghị chính xác đến từng miligam.

Bây giờ, Hoàng chỉ nhìn phin cà phê và đợi. Anh tự tay nhấc chiếc nắp phin lên, thấy bột cà phê đã nở đều, sủi bong bóng nhỏ. Anh rót nước sôi lần hai. Anh làm điều đó hoàn toàn bằng cảm giác của đôi tay.

Đặt ly cà phê xuống bàn làm việc, Hoàng mở laptop.

Màn hình bật sáng. Anh gõ mật khẩu, trình duyệt tự động khôi phục các tab làm việc từ hôm trước. Tab đầu tiên là dashboard quản trị của NỢ SỔ.

Hoàng nhấp ngón trỏ vào nút tải lại trang. Biểu đồ đường cong người dùng bắt đầu chạy.

Số người dùng hoạt động: 23.400. Tỷ lệ giữ chân người dùng (retention rate): 94%. Số tỉnh thành đã phủ sóng: 18.

Hoàng nhìn chằm chằm vào những con số đó. Trước đây, mỗi khi những con số này tăng lên, Hệ thống sẽ lập tức gửi một thông báo chúc mừng kèm theo điểm tích lũy hoặc thỉnh thoảng là các mảnh thông tin tương lai. Phía sau những con số trên màn hình luôn có một lớp màn màu bạc của Hệ thống phủ lên, làm cho chúng trông như những phần thưởng trong một trò chơi mô phỏng mà anh là người chơi duy nhất.

Hôm nay, những con số này nằm trơ trọi trên nền trắng của giao diện web. Chúng chỉ là dữ liệu.

Nhưng khi nhìn kỹ vào con số 23.400, Hoàng nhận ra anh có thể thấy những khuôn mặt đằng sau nó. Anh thấy tiệm tạp hóa của chị Bảy ở Bình Thạnh, nơi chiếc cân mới đã được đặt ngay ngắn; anh thấy những chủ tiệm ở Đà Nẵng mà Khoa đã ngồi uống nước trà đá cùng để thuyết phục họ dùng thử; anh thấy Trâm đang kiên nhẫn trả lời từng tin nhắn hỗ trợ của khách hàng từ văn phòng Tô Hiến Thành.

Những con số này không tăng lên vì một thuật toán của Hệ thống Kiến Quốc. Chúng tăng lên vì Khoa đã chạy rách cả đế giày ở thực địa, vì Minh đã thức trắng đêm để tối ưu hóa database, vì Phương Anh đã rà soát từng điều khoản pháp lý để giữ cho công ty không bị sập trước những đòn ép của Kinh Nam.

Tổ chức này đang sống. Nó tự chạy bằng động năng của những con người thật, bằng mồ hôi và lòng tin mà họ đã xây dựng cùng nhau suốt thời gian qua.

Hoàng nhấp chuột sang tab thứ hai: Hộp thư điện tử Cổng Việt.

Có một email mới gửi từ tối muộn của chị Linh. Hoàng click mở. Chị Linh viết ngắn gọn, không có các thuật ngữ startup phức tạp mà Phương Anh hay dùng, nhưng thông tin vô cùng rõ ràng:

“Hoàng ơi,

Chị gửi báo cáo nhanh của ngày hôm nay bên Tokyo: 1. Anh Tuệ báo đã giao xong lô hàng thứ hai cho ba cửa hàng thực phẩm Việt ở khu vực lân cận Shin-Okubo. Hàng đi theo chuyến bay tối qua của JetLink đã thông quan sạch sẽ vào buổi sáng. Phiếu nguồn gốc song ngữ hoạt động rất tốt, khách Nhật mua mứt gừng và trà sen đánh giá cao vì có thông tin vùng trồng rõ ràng. 2. Cô Diễm nhắn gửi lời cảm ơn đến em và Phương Anh. Tập tài liệu giáo dục đầu tiên có bản quyền số đã được cô in ra cho lớp học tiếng Việt ở Yokohama. Mấy đứa nhỏ thích lắm vì sách in màu đẹp, không bị nhòe như bản photo cũ. Cô Diễm hỏi liệu chúng ta có thể hỗ trợ bản dịch tiếng Nhật cho phần chú thích của tập tiếp theo không. 3. Có một đại diện từ trường cộng đồng người Việt ở Melbourne bên Úc liên hệ qua trang tin Cổng Việt để hỏi về tài liệu giáo dục tiểu học của mình. Họ nói thấy cô Diễm chia sẻ trên nhóm giáo viên kiều bào. Mạng lưới tự giới thiệu lan nhanh quá em ạ. 4. Hiếu bên Osaka báo có một đại lý logistics nhỏ muốn kết nối để thảo luận về việc gom hàng cargo share cho tuyến Fukuoka. Chị chưa hứa gì, đợi em cho ý kiến.

Chị đang ở ga tàu điện về phòng trọ. Tokyo lạnh lắm, nhưng công việc chạy ổn nên chị thấy ấm lòng. Em ở nhà giữ gìn sức khỏe nhé.

Chị Linh.”

Hoàng đọc đi đọc lại bức email của chị gái. Anh tựa lưng vào ghế, tay cầm ly cà phê ấm.

Anh nhớ lại những cuộc gọi video đầu tiên của chị từ Nhật Bản bốn năm trước. Khi đó, giọng chị Linh luôn mang một nỗi sợ hãi mơ hồ về việc bị kẹt lại ở một đất nước xa lạ, làm công việc chân tay vất vả mà không thấy lối ra. Còn giờ đây, chị viết email báo cáo công việc như một điều phối viên thực thụ. Chị tự mình đưa ra các quyết định thực địa, tự mình trả lời khách hàng, và tự mình xây dựng những kết nối mới mà không cần Hoàng phải phê duyệt trước từng dòng.

Cổng Việt đang mở ra. Không phải vì Hệ thống đã khởi động một nhiệm vụ mang tên “Trụ cột văn hóa”, mà vì chị Linh đã chọn bước qua cánh cửa đó, và vì Hiếu, vì anh Tuệ đã chọn đặt lòng tin vào quy trình mà họ đang vận hành.

Hoàng uống một ngụm cà phê. Vị đắng đậm đà lan tỏa trên đầu lưỡi, kéo theo một chút hậu vị ngọt nhẹ ở cuống họng. Không có chỉ số nào đo lượng đường hay lượng caffeine trong cơ thể anh lúc này, nhưng anh biết ly cà phê này ngon.

Anh đóng laptop lại.

Tiếng quạt trần trong phòng trọ vẫn quay đều. Hoàng đứng dậy, đi ra cửa phòng. Anh đặt tay lên tay nắm cửa bằng kim loại hơi rỉ sét, định mở ra để đến văn phòng sớm như mọi khi.

Nhưng rồi, ngón tay anh dừng lại trên lớp kim loại lạnh.

Một khoảng trống bất chợt ập đến, vây lấy anh.

Suốt sáu năm, bước ra khỏi cửa phòng đồng nghĩa với việc bắt đầu một ngày chạy đua với các hạn chót. Hệ thống sẽ hiển thị một danh sách các đầu việc cần làm: gặp anh Tuấn để chốt hợp đồng trước 14 giờ (hạn chót còn 3 giờ); kiểm tra code của Minh để tránh lỗi database (rủi ro hệ thống 40%); chuẩn bị tài liệu cho cuộc họp với Kinh Nam để bảo vệ chỉ số Tín nhiệm. Mỗi bước đi, mỗi quyết định của anh đều có một người chỉ đường vô hình vẽ sẵn vạch xuất phát và đích đến.

Bây giờ, sau cánh cửa này, không có vạch xuất phát nào cả.

Không có ai bảo anh hôm nay phải gặp ai. Không có ai nhắc anh phải làm gì trước, làm gì sau để tối ưu hóa điểm số.

Hoàng đứng im trước cánh cửa gỗ. Cánh tay anh vẫn đặt trên tay nắm cửa. Anh nhận ra mình đang đứng giữa một tự do tuyệt đối, nhưng cũng là một sự lạc lõng chưa từng có. Anh giống như một phi công đã quen bay theo chế độ tự động và các chỉ dẫn từ đài kiểm soát không lưu, nay đột nhiên phải tự mình cầm lái giữa một bầu trời không có bản đồ và cũng không có la bàn.

Anh đứng như vậy rất lâu. Tiếng kim đồng hồ treo tường tích tắc từng nhịp đều đặn.

Hôm nay mình muốn làm gì?

Hoàng tự hỏi bản thân câu đó. Giọng nói trong đầu anh vang lên, nhỏ nhẹ nhưng rõ ràng. Đó không phải là một câu hỏi của Hệ thống hiển thị trên màn hình bạc. Đó là tiếng lòng của chính anh, một thanh niên hai mươi tuổi đang đứng trong căn phòng trọ nhỏ ở Sài Gòn.

Anh không cần phải tối ưu hóa cái gì hôm nay. Anh không cần phải lo lắng về việc chỉ số rủi ro đạo đức hay độ bền tổ chức sẽ giảm nếu anh không làm việc hiệu quả.

Anh muốn nghe giọng của một người bạn.

Hoàng buông tay nắm cửa. Anh quay lại bàn, cầm chiếc điện thoại lên. Anh tìm tên Khoa trong danh bạ và nhấn nút gọi.

Tiếng chuông điện thoại reo vang trong loa. Hoàng đưa điện thoại lên tai, bước ra ban công nhỏ của phòng trọ. Từ đây, anh có thể nhìn xuống con hẻm nhỏ Bình Thạnh bên dưới. Một vài người đi xe máy sớm đang lách qua những vũng nước mưa còn đọng lại từ đêm qua. Tiếng rao bánh mì nóng giòn vọng lại từ đầu hẻm.

Tiếng chuông reo đến lượt thứ tư thì có người bắt máy.

“Alo? Hoàng hả?” Giọng Khoa vang lên, hơi ồn vì tiếng còi xe và tiếng gió thổi mạnh ở đầu dây bên kia. “Có chuyện gì gấp không mày? Tao đang đứng ở chợ cồn Đà Nẵng, chuẩn bị vào gặp mấy đầu mối tiểu thương đây.”

Hoàng nghe tiếng Khoa nói, kèm theo tiếng rao bán đồ ăn sáng bằng giọng Quảng Nam - Đà Nẵng đặc trưng phía sau. Anh nhận ra một cảm giác bình yên kỳ lạ.

“Không có gì gấp đâu,” Hoàng trả lời, giọng anh nhẹ nhàng hơn thường ngày. “Chỉ muốn gọi hỏi thăm xem mày thế nào thôi.”

Đầu dây bên kia im lặng mất vài giây. Tiếng gió rít qua mic điện thoại nghe xào xạc. Rồi giọng Khoa vang lên, đầy sự ngạc nhiên:

“Ủa? Mày gọi điện thoại cho tao mà không có việc gì à? Lần đầu tiên trong đời tao thấy mày gọi kiểu này luôn đó nha. Thường là mày sẽ nói: ‘Khoa ơi, check cái này gấp’, hoặc ‘Khoa ơi, chuẩn bị số liệu cuộc họp’. Hôm nay trời sập hay sao vậy?”

Hoàng cười nhẹ. Anh tựa lưng vào lan can ban công, nhìn một vệt nắng sớm đang chiếu sáng mảng tường vàng đối diện.

“Không có trời sập gì đâu. Chỉ là tao thức dậy, pha cà phê xong, và muốn gọi cho mày thôi.”

“Mày làm tao nổi da gà rồi đó Hoàng,” Khoa cười lớn qua điện thoại. “Nhưng mà tao ổn. Đà Nẵng sáng nay trời đẹp lắm, không mưa như Sài Gòn. Tao vừa ăn xong tô bún bò ngon cực kỳ ở gần chợ. Để lát tao chụp ảnh gửi qua cho mày thèm.”

“Ừ, gửi qua đi,” Hoàng nói.

Hai người bạn tiếp tục nói chuyện điện thoại thêm mười lăm phút nữa. Họ không nói về chỉ số retention, không nói về Kinh Nam, cũng không nói về đối thủ cạnh tranh ở miền Trung. Khoa kể về việc anh phải tập nghe giọng địa phương để không bị hiểu lầm khi nói chuyện với các cô chủ tiệm, kể về một quán bún chả cá ngon mà anh muốn dẫn Hoàng đi ăn khi Hoàng ra Đà Nẵng lần tới. Hoàng lắng nghe, thỉnh thoảng góp vài câu đùa.

Lần đầu tiên sau sáu năm, Hoàng thực sự tham gia vào một cuộc trò chuyện với bạn mình từ chỗ muốn, chứ không phải từ chỗ cần. Anh không cần khai thác thông tin từ Khoa, không cần hướng dẫn Khoa phải làm gì tiếp theo để hoàn thành một cột mốc. Anh chỉ đơn giản là đang ở đó, lắng nghe bạn mình sống cuộc sống của họ.

Khi cuộc gọi kết thúc, Hoàng đặt điện thoại xuống bàn.

Nắng sáng đã tràn ngập căn phòng trọ. Anh mở cửa bước ra ngoài. Không có mũi tên nào chỉ đường trên sàn nhà, nhưng Hoàng biết mình sẽ đi đâu tiếp theo. Anh sẽ đi bộ ra đầu hẻm, ăn một đĩa cơm tấm của tiệm quen, rồi thong thả đi bộ đến văn phòng Tô Hiến Thành.

Hôm nay là một ngày bình thường. Và đó là một ngày do chính anh chọn để nó xảy ra.