Văn phòng Tô Hiến Thành vào buổi chiều muộn mang một nhịp độ khác hẳn sự hối hả của buổi sáng. Nắng quái xiên qua những ô kính lớn hướng Tây, đổ dài những vệt sáng màu hổ phách lên nền gạch men xám. Tiếng còi xe từ vòng xoay Dân Chủ vọng lại chỉ còn là một dải âm thanh rì rầm, đục ngầu qua các bức tường cách âm.

Phương Anh ngồi góc bàn làm việc quen thuộc của cô ở dãy phòng tài chính. Khác với sự bừa bộn thường thấy của phòng kỹ thuật nơi Minh đang gõ phím liên hồi, mặt bàn của Phương Anh xếp ngăn nắp ba xấp tài liệu chính: hồ sơ dòng tiền của NỢ SỔ, sổ đối soát phân phối của Cổng Việt, và xấp hồ sơ dày nhất nằm ở giữa — dự thảo hợp đồng khung mới dành cho các nghệ sĩ độc lập.

Cô cầm chiếc bút dạ kim màu đen, lướt nhanh đầu bút qua các dòng chữ in cỡ chữ mười một. Trên đầu ngón tay cô, vết hằn nhỏ của cây bút vẫn còn đỏ.

Hoàng đẩy cửa kính bước vào. Cậu không mang theo laptop, chỉ cầm một cuốn sổ tay nhỏ bìa da đã sờn góc. Từ ngày tháo dỡ hoàn toàn giao diện ảo của Hệ thống Kiến Quốc, Hoàng có thói quen đi bộ một vòng quanh văn phòng vào cuối ngày, chỉ để quan sát những người đồng hành làm việc. Không còn các thanh trạng thái nhấp nháy, không còn các chỉ số đo lường độ tin cậy hay rủi ro đạo đức hiển thị trên võng mạc, tầm nhìn của cậu trở nên quang đãng và chân thật.

Cậu đứng lại bên cạnh bàn của Phương Anh, mắt dừng trên xấp giấy đầy những nét gạch chân bằng mực đen của cô.

“Nhóm của Mai vẫn chưa ký bản cũ sao?” Hoàng hỏi, kéo chiếc ghế đôn gỗ gần đó ngồi xuống.

Phương Anh không ngẩng đầu lên ngay. Cô viết nốt một ký hiệu nhỏ vào bên lề trang giấy rồi mới đặt bút xuống khay.

“Bản cũ hết hạn mười tám tháng rồi,” cô nói, giọng đều đều của một người quen làm việc với các văn bản pháp lý. “Theo đúng thỏa thuận ban đầu từ năm 2015, sau thời hạn đó, tỷ lệ dịch vụ phân phối của Cổng Việt giảm từ hai mươi phần trăm xuống còn tám phần trăm cố định. Nhưng tôi đang sửa lại khung này trước khi đưa cho Lâm và Mai xem.”

Hoàng nhìn vào những con số được khoanh tròn bằng bút đen. “Tám phần trăm vẫn là mức hợp lý so với thị trường hiện tại. Các đơn vị phân phối truyền thống hoặc các aggregator quốc tế thường lấy mười hai đến mười lăm phần trăm nếu tính cả phí chuyển đổi ngoại tệ và hỗ trợ kỹ thuật địa phương. Sao phải sửa?”

Phương Anh lật trang giấy sang phần phụ lục tài chính. Cô chỉ vào biểu đồ cột vẽ tay mô phỏng doanh thu tích lũy của bài ‘Mưa qua chợ cũ’ và hai bản demo tiếp theo của nhóm Mai đang nằm trên kênh thử nghiệm.

“Mức tám phần trăm là hợp lý khi doanh thu của họ ở mức trung bình,” Phương Anh giải thích, ngón tay cô di chuyển theo đường cong của biểu đồ. “Nhưng trong quý vừa qua, doanh thu từ lượt nghe trực tuyến và bản quyền đồng bộ ở thị trường nước ngoài của họ đã tăng trưởng vượt mốc ba nghìn đô la mỗi tháng. Nếu tính cả đợt cấp phép cho bên du lịch Singapore hồi trước, tổng doanh thu tích lũy đã chạm ngưỡng mà Lâm bắt đầu phải tính toán kỹ.”

Cô ngước mắt nhìn Hoàng, ánh mắt sắc sảo của người luôn nhìn thấy những vết nứt trong lòng tin trước khi chúng xuất hiện.

“Anh còn nhớ khi chúng ta soạn thỏa thuận đầu tiên ở Nguyễn Đình Chiểu không? Lúc đó họ sợ bị bóc lột, sợ bị mất bài hát. Khi đó họ nghèo, hai mươi phần trăm của vài trăm nghìn đồng không là gì. Nhưng bây giờ, khi số tiền nhận về lên tới hàng chục triệu, tám phần trăm của họ là một khoản tiền đủ để Lâm mua một bộ soundcard mới hoặc Mai trả tiền thuê phòng tập cả quý. Nếu chúng ta giữ nguyên mức thu cố định, họ sẽ bắt đầu nhìn Cổng Việt như một cái trạm thu phí tự động — chỉ ngồi đó nhận tiền phân phối mà không tạo thêm giá trị trực tiếp.”

Hoàng im lặng nghe. Cậu nhớ lại lời cảnh báo của Phương Anh từ những ngày đầu: người sáng tạo không sợ nghèo bằng sợ cảm giác bị người khác giữ sổ.

“Cô định sửa thế nào?” Hoàng hỏi.

“Tôi đổi cơ chế thu phí cố định thành cơ chế phân chia doanh thu lũy tiến ngược,” Phương Anh mở một trang mới có tiêu đề Điều khoản 4.3 (Cải biên). “Cụ thể, khi doanh thu tích lũy của một tác phẩm dưới mốc một nghìn đô la, chúng ta lấy mười phần trăm dịch vụ để bù đắp chi phí hạ tầng ban đầu. Khi doanh thu vượt từ một nghìn đến năm nghìn đô, tỷ lệ giảm xuống còn bảy phần trăm. Và khi doanh thu vượt trên năm nghìn đô, Cổng Việt chỉ thu năm phần trăm cố định cho phần vượt trội đó.”

Hoàng hơi nhướn mày. “Năm phần trăm? Mức đó hầu như chỉ đủ bù chi phí vận hành máy chủ, phí giao dịch quốc tế của Hiếu và công đối soát của Trâm. Biên lợi nhuận của Cổng Việt ở trụ này sẽ bằng không, thậm chí là âm nếu phát sinh tranh chấp pháp lý cần luật sư.”

“Về mặt tài chính ngắn hạn, anh đúng,” Phương Anh không né tránh câu hỏi của Hoàng. “Nhưng về mặt tổ chức dài hạn, đó là cách duy nhất để giữ họ lại mà không cần dùng đến những điều khoản ràng buộc độc quyền độc hại. Khi Lâm biết rằng họ càng thành công, phần trăm họ phải trả cho chúng ta càng thấp, họ sẽ không bao giờ có ý định tìm một bên phân phối khác để tiết kiệm vài đồng phí. Họ sẽ coi Cổng Việt là đồng minh bảo vệ lợi ích của họ, chứ không phải kẻ chia phần trên công sức của họ.”

Cô chỉ tay vào một điều khoản nhỏ ở góc dưới trang giấy.

“Tôi cũng thêm điều khoản này: nhóm nghệ sĩ có quyền tự do sử dụng bản ghi cho các dự án phi thương mại hoặc diễn diễn độc lập mà không cần thông qua hệ thống đối soát của Cổng Việt, miễn là họ cập nhật thông tin vào nhật ký hành trình để tránh chồng chéo bản quyền với bên thứ ba. Điều khoản này do tôi tự quyết định và đã soạn thảo xong phiên bản cuối cùng.”

Hoàng nhìn những dòng chữ được đánh máy sạch sẽ. Cậu nhận ra Phương Anh đã thay đổi rất nhiều từ cô gái luôn tính toán margin của quán trà sữa góc đường Xô Viết Nghệ Tĩnh năm nào. Cô không còn nhìn một giao dịch bằng câu hỏi chúng ta lấy được bao nhiêu, mà đang nhìn bằng câu hỏi làm sao để cái khung này không bị gãy khi mọi người đều lớn lên.

“Cái này là do cô tự sửa hoàn toàn?” Hoàng hỏi, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn gỗ.

“Đúng vậy,” Phương Anh đáp thẳng, lưng tựa vào thành ghế gỗ. “Tôi không báo trước cho anh vì tôi biết nếu đi qua quy trình duyệt cũ, anh sẽ yêu cầu Minh chạy mô phỏng tải tài chính hoặc để Khoa đi hỏi ý kiến phản hồi của các nhóm khác. Việc đó mất ba tuần. Trong ba tuần đó, nhóm của Mai chuẩn bị ký một thỏa thuận biểu diễn ở phòng trà quận 1, họ cần pháp nhân Cổng Việt đứng ra bảo lãnh ngay ngày mai. Nếu chậm một ngày, họ sẽ phải dùng pháp nhân cá nhân và chịu thuế thu nhập vãng lai cao hơn.”

Cô đẩy bản hợp đồng đã đóng dấu giáp lai của Cổng Việt về phía Hoàng. Cạnh đó là một cây bút mực đen hiệu Parker mà cô chuẩn bị sẵn.

“Tôi tự sửa vì tôi tin đây là cách giữ họ lâu dài. Anh có veto không?”

Hoàng nhìn bản hợp đồng. Trong bóng tối của ký ức, cậu nhớ lại những ngày Hệ thống Kiến Quốc còn hiển thị các chỉ số. Nếu lúc này thanh thuộc tính [Độ bền tổ chức] hay [Tín nhiệm nội bộ] còn hiện diện, có lẽ chúng đang nhấp nháy một cảnh báo đỏ lòm về việc “mất quyền kiểm soát người điều hành” hoặc “rủi ro phân rã quyền lực tài chính”. Hệ thống luôn thích mọi thứ đi qua một bộ lọc duy nhất là cậu.

Nhưng bây giờ, không có màn hình bạc nào hiện lên. Chỉ có ánh nắng chiều đang nhạt dần trên gương mặt tĩnh lặng của Phương Anh, và xấp giấy chứa đầy những suy tính cẩn trọng của cô để bảo vệ lòng tin của những người đã cùng họ đi từ phòng tập chật hẹp ở Nguyễn Đình Chiểu.

Hoàng cầm lấy cây bút Parker. Cậu không lật lại trang đầu để kiểm tra các con số, cũng không gọi điện cho Minh để hỏi về chi phí hạ tầng.

Cậu đặt bút xuống trang cuối cùng, ký một nét dứt khoát dưới danh nghĩa người đại diện pháp luật của Cổng Việt.

Tiếng ngòi bút kim loại kéo trên mặt giấy ráp nghe sột soạt, rõ ràng và dứt khoát. Hoàng đóng nắp bút lại, đặt nó về chỗ cũ trên khay gỗ.

“Không veto,” Hoàng nói, nhìn thẳng vào mắt Phương Anh. “Ký xong rồi. Cô gửi cho bên Mai đi.”

Phương Anh nhìn chữ ký của Hoàng trên mặt giấy, một thoáng ngạc nhiên xuất hiện trong mắt cô rồi nhanh chóng biến mất dưới vẻ tĩnh lặng thường ngày. Cô cầm lấy tập hồ sơ, cẩn thận bỏ vào phong bì thư bằng giấy kraft màu nâu.

“Cảm ơn anh vì đã không hỏi nhiều hơn,” cô nói, tay miết nhẹ mép phong bì.

“Tôi đã nói với cô từ lúc ở Singapore rồi,” Hoàng đứng dậy, đút hai tay vào túi quần. “Tôi không muốn là người duy nhất giữ sổ nữa. Nếu cô tin đây là cách đúng để giữ lòng tin của họ, thì đó là quyết định của cô. Tôi tin vào mắt nhìn của cô.”

Hoàng bước ra phía cửa kính văn phòng. Cậu dừng lại một nhịp, nhìn bóng mình và bóng Phương Anh phản chiếu mờ mờ trên tấm kính hướng ra đường Tô Hiến Thành. Sài Gòn ngoài kia bắt đầu lên đèn, những vệt sáng xanh đỏ của dòng xe cộ đan xen vào nhau như một hệ thống khổng lồ đang vận hành tự nhiên, không cần bất kỳ một người lập trình nào chỉ lối.

Cậu đẩy cửa bước ra ngoài, cảm giác lòng bàn tay mình vẫn còn hơi ấm của cây bút gỗ. Trên cuốn sổ tay của cậu, không có dòng ghi chú nào mới được viết thêm, nhưng Hoàng biết Cổng Việt vừa đi thêm một bước vững chắc bằng chính đôi chân của những người đứng ngang hàng.