Bữa cơm tất niên
Chiều ba mươi Tết, trời Sài Gòn dịu mát một cách lạ lùng. Không còn cái nắng gắt ban trưa làm nhựa đường bốc mùi hăng hắc, gió từ phía sông Sài Gòn thổi qua những rặng dừa nước ở bán đảo Thanh Đa, len lỏi qua từng khúc quanh của con hẻm Bình Thạnh, mang theo cái se lạnh hanh hao của ngày cuối năm.
Hoàng đứng tựa lưng vào mép cửa sắt đã tróc vài mảng sơn xanh của ngôi nhà cũ. Anh mặc chiếc áo thun xám đơn giản, quần tây lửng, đôi dép xốp mòn gót nằm một góc dưới chân. Trước mặt anh, con hẻm nhỏ như một dải lụa chật chội được dọn dẹp sạch sẽ đến không ngờ. Những chậu vạn thọ trổ bông vàng rực đặt ngay ngắn trước hiên mỗi nhà, tỏa ra thứ mùi hăng nồng đặc trưng mà chỉ cần hít một hơi, người ta liền nhận ra Tết đã chạm ngõ. Tiếng nhạc xuân từ chiếc loa cũ của nhà đầu hẻm vọng lại, xen lẫn tiếng lách cách của chổi tre quét lá rụng, tiếng trẻ con đùa nghịch réo gọi nhau vang vọng.
Từ trong nhà, mùi nhang trầm lan tỏa từ bàn thờ tổ tiên vừa được lau dọn sạch sẽ bay ra, quyện với mùi dầu mỡ chiên xào xèo xèo dưới bếp. Hoàng hít một hơi dài, lồng ngực căng tràn sự nhẹ nhõm. Đã sáu năm trôi qua kể từ cái đêm anh thức dậy trong thân xác của một đứa trẻ mười bốn tuổi. Sáu năm chạy đua với những con số, những bản đồ tương lai và những hạn chót nghẹt thở của một giao diện vô hình. Giờ đây, góc mắt anh trống trơn. Không có chỉ số tin cậy nhấp nháy, không có cảnh báo rủi ro đạo đức, cũng chẳng còn thanh tiến độ nào thúc ép.
“Hoàng! Ra đỡ phụ tụi tao một tay coi!”
Tiếng Khoa oang oang cắt đứt dòng suy nghĩ của anh. Hoàng quay đầu lại, thấy chiếc Wave cũ của Khoa vừa trờ tới đầu hẻm. Phía sau yên xe, Trâm đang ôm khư khư một chiếc giỏ mây lớn chứa đầy những hũ củ kiệu muối, dưa món và mấy đòn bánh tét còn buộc lạt tre xanh mướt.
Khoa tắt máy xe, gạt chân chống rồi đưa tay quệt mồ hôi trên trán, cười toe toét: “Mẹ tao tự tay làm dưa kiệu đó nha. Bắt tao chở qua cho bác Lan cúng kiệu, trễ một chút là bả cằn nhằn chết tao.”
Trâm bước xuống xe, cẩn thận ôm giỏ mây đi vào hiên nhà. Cô mặc chiếc áo sơ mi màu hồng nhạt giản dị, tóc kẹp gọn gàng, gương mặt rạng rỡ hẳn lên khi nhìn thấy Hoàng: “Em chào anh Hoàng. Chào chú Tân ạ.”
Ba Hoàng từ trong nhà bước ra. Ông mặc chiếc áo thun ba lỗ trắng, chiếc quần cộc kaki sờn gối, tay vẫn cầm chiếc khăn lau bàn. Trông thấy giỏ mây của Trâm mang sang, ông vội đặt khăn xuống, đón lấy giỏ hàng rồi cười khà khà: “Kéo nhau qua chi sớm vậy tụi bay? Vào nhà đi, uống ly nước trà cho mát. Thằng Khoa, mày khiêng giùm tao cái bàn xếp lớn ngoài hiên vô giữa phòng khách coi.”
“Dạ, con làm liền chú Tân!” Khoa xắn tay áo, khom lưng bê chiếc bàn xếp bằng gỗ gõ đỏ dày cộm đặt ở góc hiên. Đây là chiếc bàn mà ba Hoàng chỉ đem ra dùng vào những dịp giỗ chạp hay tất niên lớn trong nhà. Cạnh góc gỗ, những vết xước mòn theo thời gian như ghi dấu từng mùa Tết đi qua gia đình này.
Hoàng bước tới cầm một đầu bàn phụ Khoa. Hai người bạn phối hợp nhịp nhàng, đặt chiếc bàn xếp ngay ngắn giữa phòng khách nhỏ hẹp. Khoa vừa phủi tay vừa liếc nhìn Hoàng, ghé tai nói nhỏ: “Minh với Phương Anh sắp tới chưa? Tao nghe nói Minh nó ghé tiệm trà mướn mua hộp trà mạn ngon lắm để biếu ba mày.”
“Minh điện thoại cho tao nói đang qua rồi. Phương Anh thì đi taxi từ quận Nhất sang, chắc cũng sắp tới,” Hoàng trả lời, anh kéo vài chiếc ghế nhựa xếp quanh bàn gỗ.
Tiếng cười nói của Trâm từ dưới bếp vọng lên, hòa cùng tiếng nước sôi sùng sục. Chị Linh từ trong gian bếp nhỏ đi ra, hai tay bưng đĩa giò lụa vừa cắt khoanh vuông vức đặt lên bàn xếp. Chị Linh trông chững chạc và khỏe khoắn hơn hẳn khoảng thời gian mới từ Nhật trở về. Mái tóc chị cắt ngắn ngang vai, mặc chiếc áo bà ba màu vàng chanh nhã nhặn. Chị nhìn Khoa và Trâm, cười vui vẻ: “Trâm xuống bếp phụ chị xếp đĩa bánh chưng với mẹ nha. Mẹ đang nêm nồi thịt kho dưới kia kìa.”
“Dạ!” Trâm nhanh nhẹn tháo đôi dép, bước xuống gian bếp nhỏ hẹp phía sau.
Chưa đầy mười phút sau, tiếng xe taxi đỗ ngoài đầu hẻm báo hiệu hai người khách còn lại đã đến. Minh bước vào trước. Cậu mặc chiếc áo thun đen dài tay quen thuộc, vai đeo chiếc balo da nhỏ, trên tay ôm một hộp trà bằng thiếc được bọc trong lớp giấy đỏ trang trọng. Đi sau cậu là Phương Anh. Cô mặc chiếc đầm linen màu trắng ngà giản dị, mái tóc búi lỏng bằng một chiếc trâm gỗ, trông thanh thoát và nhẹ nhàng khác hẳn vẻ lạnh lùng sắc sảo thường ngày khi cô ngồi đối chất các điều khoản pháp lý.
Minh bước tới trước mặt ba Hoàng, hơi cúi đầu cúi người rồi đưa hai tay dâng hộp trà thiếc: “Dạ con chào chú Tân. Con nghe nói chú thích trà mạn đậm vị miền Bắc, nên con nhờ người quen tìm mua hộp trà Tân Cương này gửi từ Thái Nguyên vào để biếu chú uống Tết.”
Ba Hoàng đón lấy hộp trà, mắt ông sáng lên khi nhìn thấy nhãn hiệu thiếc in hoa văn chìm cổ điển. Ông gật đầu lia lịa, vỗ vỗ vai Minh: “Khéo quá. Thằng Minh này chu đáo thật. Trà này mà pha nước sôi đầu ngọn lửa, uống lúc sớm mai thì còn gì bằng. Vào ngồi đi con, để chú tráng bộ ấm chén pha thử luôn.”
Minh ngồi xuống chiếc ghế nhựa bên cạnh ba Hoàng. Cậu tự tay đỡ lấy chiếc ấm sứ từ tay ông, chăm chú quan sát cách ba Hoàng tráng chén bằng nước sôi rồi cẩn thận dùng chiếc thìa tre xúc từng nhúm trà khô cho vào lòng ấm. Chàng kỹ sư công nghệ vốn quen thuộc với các kiến trúc mã nguồn phức tạp nhất của NỢ SỔ, giờ đây lại ngồi im lặng, tỉ mỉ học cách châm nước nóng chảy dọc theo vành ấm để không làm cháy lá trà mộc.
“Nước đầu con phải đổ nhanh ra, gọi là rửa trà,” ba Hoàng vừa rót nước vừa giải thích chậm rãi, giọng ông trầm ấm. “Nước thứ hai mới giữ lại hãm chừng ba mươi giây. Trà mạn không nên ngâm lâu quá, lá trà ra nhựa sẽ bị đắng chát, mất cái ngọt hậu.”
Minh chăm chú lắng nghe, thỉnh thoảng gật đầu ghi nhận như đang tiếp thu một bài giảng cấu trúc dữ liệu quan trọng nhất đời mình.
Ở phía bên kia phòng khách, Phương Anh bước đến đứng cạnh Hoàng. Cô nhìn Minh đang ngồi rót trà cạnh ba Hoàng, rồi quay sang nhìn Hoàng, cười nhẹ: “Nhìn cậu ta không giống một CTO đang quản lý codebase cho trăm ngàn người dùng chút nào nhỉ?”
Hoàng nhìn theo hướng mắt cô. Gương mặt Minh lúc này phẳng lặng, không còn những nét nhíu mày mệt mỏi mỗi khi rà soát log lỗi server. “Ở đây không có CTO nào cả,” Hoàng nói, giọng anh dịu lại. “Chỉ có những người con về ăn cơm tất niên thôi.”
Mẹ Hoàng bước lên từ bếp, hai tay bưng đĩa thịt kho hột vịt nóng hổi nghi ngút khói đặt vào giữa bàn xếp. Đĩa thịt kho óng ánh sắc vàng đỏ của nước màu dừa, miếng thịt ba chỉ vuông vức mềm mại xen lẫn những quả trứng vịt tròn trịa được kho kỹ đến nứt nhẹ vỏ. Mùi nước mắm ngon và tiêu sọ thơm lừng tỏa ra lập tức lấp đầy không gian nhỏ hẹp của căn phòng.
“Tụi con ngồi xuống hết đi,” mẹ Hoàng lau tay vào vạt tạp dề, cười hiền hậu. “Chị Linh bưng nồi canh khổ qua lên nữa là cả nhà mình ăn cơm được rồi.”
Mâm cơm tất niên ba mươi Tết được bày biện thịnh soạn trên chiếc bàn xếp gỗ lớn. Ngoài đĩa thịt kho hột vịt đặt ở trung tâm, còn có đĩa bánh chưng xanh xắt miếng đều tăm tắp ăn kèm củ kiệu chua ngọt, đĩa giò thủ dai giòn do chị Linh tự tay đổ khuôn, bát canh khổ qua nhồi thịt nóng hổi nghi ngút khói để mong mọi cái khổ của năm cũ qua đi, và một đĩa nhỏ tôm khô củ kiệu đỏ au.
Mười người ngồi quây quần xung quanh chiếc bàn gỗ lớn. Ba Hoàng ngồi đầu bàn, bên cạnh ông là mẹ Hoàng và chị Linh. Hoàng ngồi giữa Khoa và Phương Anh, đối diện họ là Minh, Trâm và hai bạn trẻ trong đội triển khai địa phương mà Khoa vừa đưa sang cùng ăn cơm Tết.
Không có một câu chuyện công nghệ nào được nhắc đến. Không ai bàn luận về việc NỢ SỔ đã đạt bao nhiêu người dùng hoạt động trong tháng này, cũng không ai nói về việc Cổng Việt đang chuẩn bị mở rộng sang thị trường Melbourne vào quý tới. Bữa cơm diễn ra với những câu chuyện đời thường giản dị nhất.
Khoa gắp một củ kiệu bỏ vào miệng, nhai giòn rụm rồi nói lớn: “Bác Lan ơi, bánh chưng năm nay bác luộc khéo quá, nếp dẻo quánh mà nhân đậu xanh thơm phức luôn. Con đi miền Tây ăn Tết hụt mấy lần vì kẹt xe dưới cầu Mỹ Thuận, giờ được ăn miếng bánh chưng nhà mình mới thấy đúng vị Tết.”
Mẹ Hoàng cười híp cả mắt, gắp thêm cho Khoa một miếng thịt ba chỉ dày: “Ngon thì ăn nhiều vô con. Thằng Khoa dạo này chạy ngược chạy xuôi dưới miền Tây nhìn gầy đi hẳn. Mẹ con bên nhà có than thở chuyện mày suốt ngày đi công tác không?”
“Dạ có chứ bác,” Khoa vừa ăn vừa trêu. “Mẹ con nói con đi miết rồi quên luôn đường về nhà. Đợt này con phải ở lỳ Sài Gòn ăn Tết cho bả đỡ cằn nhằn.”
Mọi người xung quanh bàn ăn đều cười rộ lên. Trâm ngồi bên cạnh nhẹ nhàng huých tay Khoa: “Anh Khoa chỉ giỏi nói dối. Mẹ anh vừa gọi điện cho em sáng nay hỏi anh có chịu về dọn nhà phụ bả không, anh bảo bận đi trực kho Bình Thạnh chứ gì.”
Khoa gãi gãi đầu, cười chữa ngượng: “Thì kho Bình Thạnh của chú Tân cũng cần có người trông coi chứ bộ.”
Ba Hoàng nhấp một ngụm trà nóng, gật đầu đồng ý: “Thằng Khoa nói đúng đó con. Công việc dưới kho đợt này nhờ tụi nhỏ dọn dẹp ngăn nắp theo hệ thống thẻ màu nên chú khỏe hẳn. Chú Tân chuẩn bị bàn giao lại hết cho tụi nó để năm sau đưa bác Lan về quê miền Tây làm vườn rồi.”
Hoàng nhìn ba mình. Gương mặt ông đã có thêm nhiều nếp nhăn quanh khóe mắt, bàn tay chai sần thô ráp nâng chén trà sứ, nhưng ánh mắt ông toát lên sự bình yên tự tại của người đã hoàn thành sứ mệnh của mình. Ông không còn phải thức khuya chạy xe ôm ngày mưa ngập để lo tiền học phí cho con nữa. Con trai ông đã lớn, và quan trọng hơn, ông đã tự mình xây dựng được một quy trình kho đạt chuẩn mặt đất bằng chính kinh nghiệm sống đời thường của mình.
Chị Linh mỉm cười, gắp miếng giò thủ cho mẹ: “Mẹ ăn miếng giò này đi. Con tự đổ khuôn đó. Hồi ở Tokyo thèm miếng giò thủ muốn chết mà không có chỗ nào bán đúng vị Việt Nam mình.”
Mẹ Hoàng đón lấy miếng giò, ánh mắt nhìn con gái tràn đầy sự yêu thương: “Con về nước là mẹ vui nhất rồi. Tiền bạc bao nhiêu cũng không bằng cả nhà mình được ngồi ăn bữa cơm tất niên đông đủ thế này.”
Hoàng ngồi yên lặng gắp một miếng bánh chưng nhỏ ăn kèm củ kiệu. Vị dẻo của nếp, vị bùi của đậu xanh và vị chua ngọt cay nồng của củ kiệu hòa quyện trên đầu lưỡi. Anh nhìn quanh bàn ăn, quan sát từng gương mặt đang hiện diện trong căn phòng nhỏ hẹp này.
Đây chính là những con người đã cùng anh đi qua bao thăng trầm của sáu năm qua. Khoa — người bạn cùng lớp năm mười lăm tuổi từng đứng một mình giữa hội chợ Bình Thạnh với tấm banner viết tay để mang về những người dùng đầu tiên cho NỢ SỔ, giờ đây đã là một trưởng nhóm triển khai thực địa chững chạc, có thể tự mình xây dựng đội ngũ mà không cần anh dẫn dắt. Phương Anh — cô gái thông minh từng ngồi vẽ sơ đồ dòng tiền ở góc lớp, người đã dựng nên lớp giáp pháp lý vững chắc bảo vệ tổ chức và chuẩn bị sang Anh học luật quốc tế để thực hiện ước mơ lớn hơn của đời mình. Minh — chàng kỹ sư công nghệ bướng bỉnh từng muốn rời bỏ công ty vì cảm thấy bị gạt ngoài các quyết định, giờ đây đã tự tin làm chủ toàn bộ kiến trúc hệ thống và học được cách chịu trách nhiệm cho mỗi dòng code của mình. Chị Linh — người chị gái từng phải xuất ngoại lao động chân tay đầy cô đơn ở Nhật Bản, nay đã tìm lại chỗ đứng kiêu hãnh với vai trò điều phối viên cộng đồng Cổng Việt. Và ba mẹ anh — những người lao động nghèo Bình Thạnh luôn lo lắng con mình đi sai đường nhưng chưa một lần ngừng tin tưởng vào anh.
Tất cả họ đang ngồi đây, ăn một bữa cơm thật, cười những nụ cười thật. Tổ chức mà anh xây dựng không phải là một cỗ máy phần mềm lạnh lùng vận hành bằng các chỉ số tương lai được rút trước từ Hệ thống. Nó được xây dựng bằng lòng tin giữa những con người thật, bằng sự chia sẻ quyền lực và trách nhiệm thật sự.
Góc mắt Hoàng không có bất kỳ giao diện bạc nào hiện lên để đánh giá độ bền tổ chức hay chỉ số tin cậy nội bộ. Nhưng anh biết, chiếc móng mà họ cùng nhau đóng xuống mặt đất này đã đủ sâu để chống chịu mọi dông bão của tương lai.
Phương Anh liếc nhìn Hoàng. Cô nhận ra khoảng lặng yên của anh giữa tiếng cười đùa ồn ào của Khoa và Trâm. Cô nghiêng đầu sang, nói nhỏ: “Anh lại đang tính toán chiến lược gì trong đầu nữa à?”
Hoàng quay sang nhìn cô, lắc đầu nhẹ, nụ cười của anh tự nhiên và nhẹ nhõm: “Không. Tao chỉ đang nghĩ… bánh chưng mẹ tao nấu ngon thật.”
Phương Anh nhìn anh lâu hơn một chút, rồi khóe môi cô cong lên, mỉm cười nhẹ. Đó không phải là nụ cười xã giao hay nụ cười phân tích lạnh lùng của một đối tác tài chính. Đó là nụ cười của sự thấu hiểu bình yên giữa hai người bạn đã đi qua dông bão và biết rằng mình đã cập bến an toàn.
“Đúng vậy,” cô nói khẽ. “Ngon thật.”
Ba Hoàng đặt chén trà xuống bàn gỗ, ông nhìn quanh một lượt mười người đang quây quần bên bàn ăn. Ông cầm chai nước ngọt lớn, rót đầy vào từng chiếc ly nhựa đỏ xếp trước mặt mọi người. Khi đến lượt Hoàng, ông dừng lại rót đầy ly nước cho con trai rồi vỗ vỗ vai anh:
“Nào, tụi bây nâng ly lên coi!”
Cả bàn ăn lập tức dừng đũa, đồng loạt cầm ly nhựa của mình lên. Khoa hét lớn: “Cụng ly đón năm mới tụi bay ơi!”
Ba Hoàng nâng ly nước ngọt của mình lên ngang ngực. Gương mặt ông đỏ hồng vì ấm áp và chén trà nóng. Ông nhìn những người bạn trẻ đang ngồi quanh bàn ăn của gia đình mình, giọng ông trầm ấm, rõ ràng: “Năm mới, chúc tụng gì thì chúc, tao chỉ mong tụi bây làm người tử tế.”
“Dạ!” Cả bàn đồng thanh hô vang.
Những chiếc ly nhựa chạm vào nhau vang lên những tiếng cốp vui tai giữa phòng khách nhỏ. Tiếng cười đùa vui vẻ của Khoa, tiếng nói của Trâm, ánh mắt rạng rỡ của chị Linh và nụ cười hiền hậu của mẹ Hoàng hòa quyện vào nhau.
Từ phía xa ngoài đầu hẻm, tiếng pháo hoa đón giao thừa sớm vọng về, trầm và ấm, rải những âm thanh rộn rã lên bầu trời đêm Sài Gòn đang sáng dần dưới những vệt sáng lộng lẫy của mùa xuân mới. Hoàng nâng ly uống một ngụm nước ngọt mát lạnh, cảm nhận cái ngọt ngào lan tỏa trong cổ họng. Anh nhìn bóng mình và bóng những người đồng hành in trên vách tường quét vôi vàng nhạt của ngôi nhà cũ.
Tương lai không còn là thứ để đoán trước nữa. Nó đang hiển hiện ngay tại đây, ấm áp và trọn vẹn trong bữa cơm tất niên chiều ba mươi Tết này.