Lựa chọn của Phương Anh

Tiếng quạt gió của chiếc máy lạnh cũ ở góc phòng làm việc Tô Hiến Thành kêu o o đều đặn trong tĩnh lặng của đêm muộn. Kim đồng hồ trên bức tường quét vôi trắng đã chỉ sang mười một giờ rưỡi. Từ khung cửa kính lớn nhìn ra bên ngoài, đường phố Sài Gòn lúc này chỉ còn là những dải đèn vàng nhòe đi dưới màn sương bụi nhạt, thi thoảng có tiếng còi xe máy của một chuyến xe ôm muộn vọng lại, mỏng và xa xăm.

Trên mặt bàn gỗ ép lớn đặt hai chiếc laptop. Một chiếc của Hoàng hiển thị dashboard tổng của NỢ SỔ và Cổng Việt với những chỉ số xanh mượt, ổn định. Chiếc còn lại của Phương Anh đang mở một chuỗi sơ đồ cây mô phỏng các luồng phê duyệt tài chính và phân quyền hạn mức chi tiêu tự động.

Phương Anh tựa lưng vào ghế, mái tóc buộc gọn sau gáy hơi lòa xòa vài sợi trước trán. Cô không nhìn vào màn hình nữa mà hướng mắt về phía Hoàng, người đang chăm chú đọc tệp tài liệu pdf dài hơn bốn mươi trang về cơ chế ủy thác tài chính mới.

“Đó là lớp phòng vệ cuối cùng tôi dựng cho Cổng Việt,” Phương Anh lên tiếng, giọng cô hơi khàn do nói nhiều từ chiều. Cô dùng ngón tay gõ nhẹ lên góc chiếc máy tính của mình. “Mọi dòng tiền chạy qua hệ thống phân phối số đều được tự động hóa khớp lệnh với hợp đồng đã mã hóa bằng chữ ký số của nghệ sĩ. Khi tiền từ các nền tảng streaming hoặc phí bản quyền từ nước ngoài đổ về tài khoản trung gian, hệ thống tự động trích hai mươi phần trăm đưa vào quỹ dự phòng dài hạn. Phần còn lại tự động phân bổ về tài khoản cá nhân của nghệ sĩ theo đúng tỷ lệ split sheet.”

Hoàng ngẩng đầu lên, ngón tay vẫn đặt trên chuột máy tính:

“Còn phần quỹ dự phòng? Quy định sử dụng thế nào?”

“Nó là cơ chế ủy thác độc lập,” Phương Anh giải thích, cô kéo chiếc laptop về phía mình, lướt ngón tay trên bàn rê để mở tab điều lệ quỹ. “Khoản tiền đó không nằm dưới tên cá nhân của tôi, của anh, hay của bất kỳ ai trong ban điều hành mới. Nó được ủy thác cho một công ty quản lý tài sản độc lập tại Sài Gòn, chỉ được kích hoạt trong hai trường hợp. Một là nghệ sĩ gặp tranh chấp bản quyền ở nước ngoài và cần chi phí thuê luật sư bảo vệ sở hữu trí tuệ. Hai là khi Cổng Việt đối mặt với các vụ kiện tụng pháp lý quốc tế liên quan đến phân phối nội dung. Ban điều hành mới không có quyền rút khoản này để bù đắp chi phí vận hành thường nhật. Kể cả anh, với tư cách CEO, cũng không thể ký lệnh chi nếu không có sự đồng thuận bằng văn bản của hội đồng nghệ sĩ độc lập.”

Hoàng nhìn chăm chú vào sơ đồ phân quyền trên màn hình. Các nhánh phê duyệt được vẽ rõ ràng như một mạch điện tử phức tạp nhưng không hề có dây thừa. Từ việc đề xuất chi, kiểm soát chứng từ, đối soát tự động bằng mã QR của kho mặt đất, cho đến bước duyệt cuối cùng của bộ phận kế toán do Phương Anh bàn giao lại — tất cả tạo thành một chiếc khung sắt vững chãi.

“Tôi đã chạy thử sandbox với ba kỳ thanh toán của nhóm Mai ở Cổng Việt Nhật Bản,” Phương Anh nói tiếp, giọng bình thản. “Hệ thống tự động phát hiện lệch số lẻ của một giao dịch từ TuneCore và treo lệnh để đối soát thủ công trong vòng ba phút. Không có kẽ hở nào cho việc lạm quyền hay thất thoát dòng tiền từ bên trong. Người kế nhiệm tôi chỉ cần chạy đúng quy trình vận hành tiêu chuẩn này là đủ.”

Hoàng đẩy nhẹ chiếc ghế nhựa ra phía sau, cúi người nhấp một ngụm trà nguội đã chuyển sang màu sậm trong chiếc ly sứ.

“Minh và chị Linh đã duyệt qua cái này chưa?”

“Họ ký biên bản đồng thuận chiều nay rồi,” Phương Anh đáp, cô đóng chiếc laptop của mình lại bằng một tiếng cạch dứt khoát. “Minh nói phần tích hợp API đối soát dữ liệu với blockchain hải quan của Melbourne chạy rất mượt. Chị Linh cũng mừng vì từ nay không phải tự tay ngồi kiểm từng hóa đơn của anh Tuệ hay Hiếu gửi về nữa. Hệ thống tự chạy hết.”

Cô dừng lại, hai tay đan vào nhau đặt trên mặt bàn gỗ. Ánh đèn tuýp trên trần phản chiếu vào đôi mắt đen sâu thẳm của cô, một đôi mắt luôn giữ vẻ lạnh lùng, tỉnh táo ngay cả khi cô mệt mỏi nhất.

“Hoàng này,” cô gọi, không dùng từ “tao” quen thuộc như những lúc hai người tranh luận gay gắt ở quán nước ven sông Thanh Đa. “Tất cả các tài khoản admin, mã khóa ủy thác, và liên hệ với các công ty luật độc lập ở Tokyo, Sydney đều đã được bàn giao cho bộ phận pháp lý mới. Biên bản bàn giao tài chính quý này tôi cũng đã ký xong. Từ ngày mai, tôi không còn giữ vai trò điều hành trực tiếp ở đây nữa.”

Căn phòng rơi vào tĩnh lặng. Tiếng quạt gió máy lạnh o o như rõ hơn. Hoàng không tỏ ra ngạc nhiên. Anh biết ngày này sẽ đến. Kể từ khi họ vượt qua cuộc khủng hoảng với Kinh Nam và ký kết thỏa thuận hợp tác bình đẳng ở tầng năm mươi tòa nhà trung tâm, guồng quay của cả hai công ty đã bắt đầu tự vận hành mà không cần sự có mặt liên tục của những người sáng lập.

“Bố tôi muốn tôi sang Anh học luật quốc tế,” Phương Anh nói, mắt cô hướng ra ngoài cửa sổ, nơi những ánh đèn đường đang mờ đi. “Ông đã chuẩn bị hồ sơ từ năm ngoái. Ban đầu tôi từ chối vì thấy Cổng Việt còn quá nhiều thứ chưa xây xong. Nhưng bây giờ, khi nhìn thấy hệ thống tự chạy được mà không cần mình… tôi nhận ra mình không còn lý do gì để ở lại làm một cái checkbox duyệt chi nữa.”

Cô quay lại nhìn Hoàng, khóe môi khẽ cong lên một nét cười nhẹ:

“Anh biết không, khi tôi ngồi làm việc với các luật sư của quỹ Singapore hồi Series A, và sau đó là các điều khoản bẫy của Kinh Nam, tôi nhận ra một điều. Các startup Việt Nam mình luôn thua ngay từ khi chưa bước ra sân chơi quốc tế, không phải vì mình thiếu công nghệ hay thiếu người giỏi. Mình thua vì mình không hiểu luật chơi của họ. Họ dùng các điều khoản ưu đãi thanh lý, quyền phủ quyết, và cấu trúc sở hữu phức tạp để biến những nhà sáng lập đầy khát vọng thành những kẻ làm thuê trên chính đứa con của mình.”

Cô đặt một cuốn sổ tay nhỏ màu đen lên bàn, đẩy nhẹ về phía Hoàng.

“Tôi muốn học về cấu trúc pháp lý quốc tế và sở hữu trí tuệ toàn cầu. Không phải để đi làm cho các công ty luật nước ngoài, mà để sau này, khi có những startup Việt khác muốn ra biển lớn, họ có một người biết cách xây cho họ những chiếc giáp bảo vệ đủ mạnh để không bị nuốt chửng.”

Hoàng cầm cuốn sổ tay lên. Bìa da nhân tạo đã hơi sờn ở các góc. Anh mở ngẫu nhiên một trang, bên trong là những dòng chữ viết tay nhỏ nhắn, sắc sảo của Phương Anh, ghi chú lại từng điều khoản luật của nước ngoài và các kịch bản đối phó tài chính mà họ từng cùng nhau thảo luận trong những đêm trực chiến.

“Đi học bên đó mất bao lâu?” Hoàng hỏi, giọng anh trầm xuống.

“Ít nhất là ba năm cho chương trình thạc sĩ và thực tập chuyên sâu,” cô đáp. “Có thể lâu hơn nếu tôi quyết định làm việc tại các văn phòng luật ở London một thời gian để lấy kinh nghiệm thực tế.”

Ba năm. Đó là một khoảng thời gian dài đối với nhịp sống của một công ty công nghệ, nơi mà mỗi tuần trôi qua đều có thể thay đổi toàn bộ cục diện thị trường. Nhưng Hoàng hiểu, đối với sự phát triển của một con người, ba năm chỉ là một bước đệm cần thiết để bước lên một nấc thang khác.

“Tao ủng hộ mày,” Hoàng nói, dùng lại đại từ quen thuộc của những ngày họ còn là hai đứa học sinh ngồi vẽ sơ đồ dòng tiền trên tờ giấy nháp bỏ quên ở lớp học kinh tế tự chọn. “Mày không thuộc về việc ngồi đây đối soát hóa đơn của tiệm tạp hóa hay đi cãi nhau với mấy đơn vị vận tải nhỏ ở cảng. Mày phải đi xây những thứ lớn hơn.”

Phương Anh nhìn anh, ánh mắt cô giãn ra, mất đi vẻ phòng thủ thường trực.

“Anh không thấy tiếc à? Nhiều người nói tôi đi lúc này là bỏ rơi công ty ở giai đoạn quan trọng.”

“Không tiếc,” Hoàng lắc đầu, anh đặt cuốn sổ tay xuống bàn. “Nếu NỢ SỔ hay Cổng Việt sập chỉ vì một người trong chúng ta rời đi, thì nghĩa là sáu năm qua tụi mình đã xây sai cách. Mình đã xây một cái tháp cát chứ không phải một tổ chức. Mày đi học, Minh lo kỹ thuật, chị Linh lo cộng đồng, Khoa lo thực địa. Mỗi người có một hướng đi riêng, nhưng cái móng tụi mình đặt xuống đất này đã đủ sâu rồi.”

Anh dừng lại một chút, mắt nhìn vào ly trà nguội:

“Với lại… vị trí của mày ở đây chưa bao giờ chỉ là một người giữ sổ sách hay đối tác kinh doanh thông thường. Không có mày kéo tao lại những lúc tao định cắm đầu chạy theo chỉ số, có lẽ tao đã biến cái công ty này thành một cỗ máy lạnh lùng từ lâu rồi.”

Phương Anh yên lặng nhìn anh. Lần đầu tiên sau nhiều năm làm việc chung, cô không đưa ra một phân tích logic nào để phản biện lời nói của anh. Cô biết anh nói thật. Giữa hai người họ chưa bao giờ tồn tại những lời ngôn tình sáo rỗng, chỉ có sự thấu hiểu khắc nghiệt và lòng tin cậy tuyệt đối được thử thách qua từng cuộc chiến thực tế ở mặt đất.

Cô đứng dậy, đi tới bên khung cửa kính lớn, nhìn xuống con đường Tô Hiến Thành lúc này đã hoàn toàn vắng bóng người. Chỉ còn những vệt sáng vàng từ đèn cao áp hắt lên những tán lá cây dầu xanh mướt sau cơn mưa đêm nhẹ.

“Tôi đã xây xong cái lồng sắt để bảo vệ công ty này,” Phương Anh nói, cô không quay đầu lại, giọng cô hòa vào tiếng quạt gió rì rầm của máy lạnh. “Giờ anh định bay đi đâu?”

Hoàng đứng lên, đi tới bên cạnh cô. Anh nhìn xuống bóng mình và bóng cô in mờ nhạt trên mặt kính cửa sổ, dưới ánh đèn đường vàng vọt của con hẻm Sài Gòn quen thuộc. Anh đút hai tay vào túi quần, cảm nhận sự vững chãi của nền xi măng dưới chân mình.

“Tao không bay đi đâu cả,” Hoàng đáp, giọng anh bình thản nhưng chắc nịch như khối pallet gỗ dưới kho Bình Thạnh. “Tao muốn đứng trên mặt đất này.”