Cầu thang lên phòng tập hẹp đến mức hai người đi ngược chiều phải nghiêng vai né nhau. Tường hai bên dán đầy poster lớp thanh nhạc, tuyển guitarist, dạy trống cấp tốc; nhiều tờ đã bong mép, băng keo ngả vàng. Từ tầng trên vọng xuống tiếng trống điện tử đếm nhịp sai, rồi một giọng nam hát phô ở nốt cao, bị ai đó cắt ngang bằng tiếng cười.

Hoàng đi sau Phương Anh nửa bậc.

Bảy giờ tối, Nguyễn Đình Chiểu vẫn kẹt xe. Tiếng còi dưới đường leo lên theo khe cửa sắt, trộn với mùi bụi, mùi dây điện nóng và mùi nước lau sàn rẻ tiền. Đây không giống bất kỳ quán cà phê startup nào anh từng ngồi với anh Tuấn hay Khánh. Không có ly cold brew, không có laptop MacBook xếp thẳng hàng, không có bảng trắng viết KPI. Chỉ có một căn nhà cũ bị chia thành nhiều phòng nhỏ, mỗi phòng bán thời gian theo giờ cho những người cần âm thanh lớn hơn căn phòng trọ của mình.

Phương Anh dừng trước cửa tầng ba. Trên cánh cửa gỗ có tấm biển nhựa: PHÒNG 3 — 120.000/giờ — VUI LÒNG KHÔNG HÚT THUỐC.

“Nhớ lời tôi nói không?” cô hỏi.

“Không nói như nhà đầu tư.”

“Và đừng mở đầu bằng rủi ro.”

Hoàng nhìn cô.

“Nhưng rủi ro là thứ họ đang có nhiều nhất.”

“Vậy càng không nên quăng hết lên bàn trong năm phút đầu.”

Bên trong có tiếng người gọi: “PA hả? Vô đi!”

Phương Anh đẩy cửa.

Âm thanh đầu tiên đập vào Hoàng không phải nhạc, mà là tiếng quạt máy. Chiếc quạt đứng đặt sát góc phòng xoay qua xoay lại, cánh quạt bám bụi, mỗi vòng phát ra tiếng cạ nhựa khô. Tường dán mút cách âm màu xám, có chỗ tróc ra để lộ mảng hồ cũ. Dây điện bò dưới sàn như rễ cây, quấn quanh chân micro, pedal, sạc laptop. Một chai nước suối uống dở nằm cạnh con chuột không dây; trên nắp chai có vệt son mờ.

Phòng nhỏ hơn Hoàng tưởng. Bốn người ngồi rải quanh laptop đặt trên một cái thùng carton úp ngược.

Người đứng dậy đầu tiên là một chàng trai gầy, tóc dài chạm gáy, áo thun đen in hình một festival âm nhạc nào đó đã phai. Anh ta cầm tai nghe quanh cổ như một phần cơ thể.

“Lâm,” Phương Anh giới thiệu. “Làm beat, phối khí.”

Lâm đưa tay ra. Bàn tay anh khô, ngón trỏ có vết chai nhỏ do dây đàn hoặc bàn phím.

“Nghe PA nói em làm app gì đó,” Lâm nói, rồi nhìn mặt Hoàng lâu hơn một nhịp. “Em học lớp mấy?”

“Lớp mười.”

“Trời.” Lâm cười, không giấu ngạc nhiên. “Vậy chắc tụi anh phải nói chuyện cho dễ hiểu ha.”

Phương Anh liếc sang. “Anh cứ nói bình thường.”

Hoàng bắt tay xong, không phản bác. Anh đã quen với ánh mắt ấy: một phần tò mò, một phần hạ thấp mức kỳ vọng để khỏi thất vọng. Với nhóm này, vỏ bọc tuổi tác có thể tệ hơn cả buổi gặp Mekong. Nhà đầu tư nhìn số liệu trước khi nhìn tuổi. Nghệ sĩ nhìn người ngồi trước mặt, nghe giọng, đo xem người đó có hiểu thứ họ đang ôm không.

Cô gái ngồi cạnh micro đứng lên sau Lâm. Tóc cô cắt ngang vai, mặc áo sơ mi trắng rộng, cổ tay đeo dây thun buộc tóc. Mặt mộc, dưới mắt có quầng mệt của người thức khuya tập bài.

“Mai,” cô nói trước khi Phương Anh kịp giới thiệu. “Hát chính. Em học Nhạc viện.”

Cách cô dùng chữ “em” làm Hoàng phải điều chỉnh lại xưng hô. Anh trong cơ thể mười lăm tuổi, nhưng trước mặt là sinh viên lớn hơn. Nếu anh xưng “anh” theo thói quen nội tâm, căn phòng sẽ lập tức sai nhịp.

“Hoàng,” anh nói. “Mình đến nghe trước.”

Ở góc phòng, một cậu con trai mập hơn, đeo kính gọng đen, đang ngồi trước máy ảnh DSLR đặt trên túi chống sốc. Áo cậu có vệt màu acrylic khô ở gấu tay.

“Quân,” Phương Anh nói. “Thiết kế, quay dựng. Cái thumbnail xấu lần trước là do deadline, không phải năng lực chính thức của bạn ấy.”

“Cảm ơn vì lời bào chữa rất sang,” Quân nói, rồi giơ tay chào Hoàng. “Nhưng đúng là thumbnail xấu thật.”

Người cuối cùng ngồi sát tường, gần như khuất sau chân micro. Cô mặc hoodie xám, mũ kéo sau gáy, tóc dài buộc thấp. Trên đùi là quyển sổ bìa nâu, tay cầm bút nhưng không viết. Khi Phương Anh nhìn sang, cô mới ngẩng lên.

“Hạnh,” Phương Anh nói chậm hơn. “Viết lời.”

Hạnh gật đầu thay cho lời chào.

“Bạn ấy không thích xuất hiện trước camera,” Phương Anh thêm.

“Không thích xuất hiện nói chung,” Quân sửa, rồi bị Hạnh ném cho cái nhìn đủ làm cậu im.

Căn phòng có một khoảng lặng ngắn. Hoàng đặt balô xuống sát chân tường, tránh đè lên dây điện. Anh không mở sổ ngay. Nếu lấy giấy bút ra quá sớm, anh sẽ biến buổi gặp thành buổi thẩm định. Phương Anh đứng cạnh cửa, không ngồi vào trung tâm, giống người dẫn đường rồi tự rút nửa bước.

Lâm kéo ghế nhựa cho Hoàng.

“PA nói em nghe demo rồi.”

“Nghe ba mươi giây.”

“Ba mươi giây mà biết sample dơ luôn hả?” Lâm nhướng mày.

“Biết nó nghe giống sample từ thư viện hơn là thu thật. Còn dơ hay sạch thì phải hỏi anh.”

Nụ cười của Lâm bớt nhẹ đi. Anh cúi xuống laptop, gõ mật khẩu. “Oke. Nghe full đi rồi chửi sau.”

Mai kéo micro sang một bên, lấy chai nước uống một ngụm. Hạnh cúi nhìn quyển sổ. Quân chỉnh loa kiểm âm nhỏ đặt trên thùng carton, vặn volume vừa đủ. Màn hình laptop hiện phần mềm làm nhạc với nhiều track xếp chồng, tên file lẫn tiếng Việt không dấu và tiếng Anh viết tắt.

Lâm bấm play.

Tiếng đàn tranh mẫu mở ra trước. Lần này qua loa kiểm âm, Hoàng nghe rõ hơn các vết cắt. Chuỗi nốt đầu hơi quá sạch ở đuôi, thiếu tiếng móng chạm dây, nhưng giai điệu có dáng. Nó không cố cổ trang hoá Việt Nam theo kiểu trang trí rẻ tiền; chỉ gợi một mái hiên thấp, một đường mưa xéo qua sạp hàng. Beat vào sau tám nhịp, tiếng kick mềm, bass được giữ nhỏ. Giọng Mai cất lên gần hơn bản điện thoại: không phô trương, âm sắc hơi khàn ở chữ cuối.

“Chiều nay mưa qua chợ cũ,

Mẹ gấp đôi tà áo ướt,

Rau thơm nằm trong rổ nhỏ,

Ai trả giá một mùa xa…”

Hoàng không phải người dễ bị âm nhạc kéo đi. Não anh tự động tách lớp: hook giai điệu ở câu ba, cấu trúc verse hơi dài, đoạn pre-chorus có thể cắt bốn nhịp, vocal cần thu lại sạch, sample đàn tranh phải thay. Nhưng đến đoạn điệp khúc, Mai trong bản demo luyến chữ “về” thấp xuống rồi nâng lên, không đúng sách vở nhưng dính tai. Quân, ngồi đối diện, nhìn Hoàng như chờ xem mặt anh có đổi không.

Hoàng giữ mặt bình thường.

Phương Anh thì nhìn anh nhiều hơn nhìn loa.

Bài kết thúc bằng một tiếng mưa giả, chắc là lấy từ pack âm thanh miễn phí. Đuôi file bị cắt cụt nửa giây, làm căn phòng rơi vào tiếng quạt máy quá nhanh.

Lâm xoay ghế về phía Hoàng.

“Sao?”

Một chữ, nhưng chứa đủ tự ái của người đã thức nhiều đêm để chỉnh từng lớp âm.

Hoàng nhìn bốn người trong phòng. Nếu trả lời bằng ngôn ngữ sản phẩm, anh sẽ nói: bài có điểm móc, cần làm sạch nguồn quyền, cải thiện packaging, kiểm tra kênh phân phối. Nếu trả lời bằng lời khen an toàn, anh sẽ mất quyền hỏi sâu ở bước sau.

Anh chọn câu ở giữa.

“Đoạn điệp khúc có thể ở lại trong đầu người nghe. Đặc biệt chữ ‘về’.”

Mai cúi xuống nhìn chai nước. Ngón tay cô xoay nắp chai nửa vòng.

Lâm hỏi ngay: “Còn lại?”

“Bản demo chưa đủ sạch để đem đi xa.”

Quân thở ra. “Câu này nghe giống nhận xét đồ án ghê.”

“Vì nó đúng kiểu đồ án,” Lâm nói. “Tụi mình làm trong phòng này, laptop này, tiền thuê theo giờ.”

“Không phải sạch theo nghĩa đắt tiền,” Hoàng nói. “Sạch theo nghĩa không ai có thể chỉ vào một phần trong bài rồi hỏi: cái này của ai?”

Hạnh ngẩng lên lần đầu sau khi bài phát xong.

Lâm dựa lưng vào ghế. “PA kể vụ bản quyền rồi hả?”

“Chỉ kể là có bài chưa đăng.”

“Vậy để anh nói trước.” Lâm kéo laptop lại, mở thư mục sample. “Cái đàn tranh này anh lấy từ một pack trên mạng. Nó ghi free. Không nhớ link, chắc trong ổ cứng cũ còn file zip. Beat anh làm. Bass anh làm. Mưa thì free sound effect. Vậy có vấn đề gì?”

“Có giấy phép kèm pack không?”

“Giấy phép gì?”

“File text, trang web ghi điều kiện sử dụng, hoặc email mua.”

“Free mà.”

“Free có nhiều loại. Free để nghe thử. Free cho dùng cá nhân. Free cho thương mại nhưng phải ghi credit. Free thật. Nếu không biết loại nào, khi bài không ai nghe thì không sao. Khi bài có tiền hoặc có người dùng trong video, nó thành vấn đề.”

Lâm nhìn Phương Anh. “PA, em đem luật sư tới hả?”

“Không,” Phương Anh nói. “Nếu là luật sư, anh đã bị hỏi câu này bằng chữ khó hơn.”

Quân bật cười. Mai không cười. Cô nhìn Hoàng.

“Nếu tụi em chỉ đăng YouTube thôi thì sao?”

“YouTube cũng là phân phối. Có quảng cáo, có Content ID, có người tải lại. Ngay cả khi chưa bật kiếm tiền, bài vẫn có khả năng đi ra khỏi tay mình.”

Quân giơ tay như trong lớp học. “Ảnh bìa thì sao? Cái ảnh chợ cũ em lấy trên Google, chỉnh màu lại. Chưa đăng chính thức.”

“Ảnh đó của ai?”

“Không biết. Tìm ra đẹp thì lấy.”

“Vậy không dùng.”

Quân nhăn mặt. “Tự chụp thì xấu.”

“Xấu còn sửa được. Không rõ quyền thì không sửa được.”

Căn phòng bớt thoải mái đi thấy rõ. Lâm tháo tai nghe khỏi cổ, đặt xuống bàn. Mai ôm chai nước bằng hai tay. Hạnh viết gì đó vào sổ, nét bút mạnh hơn trước.

Hoàng biết mình đang làm đúng điều Phương Anh dặn đừng làm quá sớm: kéo rủi ro lên bàn. Nhưng từng câu hỏi giống như nhấc tấm vải khỏi một cái máy đang chạy bằng dây cột tạm. Nếu không nhìn bây giờ, sau này cái máy hỏng ở chỗ đau hơn.

Anh hạ giọng.

“Mình hỏi không phải để chê bài. Mình hỏi vì nếu muốn bài này đi xa hơn kênh YouTube của nhóm, mọi phần phải biết chủ.”

Mai hỏi: “Đi xa là đi đâu?”

“Ít nhất là đăng qua kênh có thể nghe ngoài Việt Nam, có metadata đúng tên mọi người. Sau đó mới tính phụ đề, bài giới thiệu, cấp phép nếu có ai muốn dùng.”

“Metadata là gì?” Quân hỏi.

“Dữ liệu đi kèm bài hát. Tên bài, tên tác giả, người biểu diễn, người giữ quyền bản ghi, năm phát hành, mã định danh nếu có. Nó là cách hệ thống bên ngoài biết bài này thuộc về ai.”

Lâm xoa mặt. “Nghe hết muốn khỏi đăng luôn.”

Hạnh nói nhỏ: “Không đăng thì cũng không ai lấy.”

Đó là câu đầu tiên của cô ngoài lời chào. Giọng Hạnh thấp, hơi khàn, không có ý đùa. Mai quay sang nhìn cô, nhưng Hạnh đã cúi xuống quyển sổ.

Hoàng nghe được lớp sợ trong câu ấy. Không phải sợ thất bại. Sợ bị nhìn thấy rồi bị lấy mất.

Phương Anh lúc này mới bước vào, kéo một cái ghế nhựa ngồi xuống cạnh Hoàng nhưng hơi lệch về phía nhóm.

“Hay mình đi từng phần?” cô nói. “Không cần giải quyết hết tối nay. Hoàng hỏi để biết hiện trạng trước.”

Lâm nhún vai. “Hỏi đi.”

Câu ấy bật ra có cạnh, nhưng không phải từ chối.

Hoàng lấy sổ từ balô. Anh mở trang trắng, viết tên bài tạm ở đầu: Mưa qua chợ cũ. Bên dưới kẻ bốn cột: lời, nhạc/beat, giọng/bản ghi, hình ảnh. Anh không dùng laptop. Giấy bút trong căn phòng này ít tạo khoảng cách hơn màn hình.

“Lời ai viết?”

Mai chỉ Hạnh.

Hạnh nói: “Em viết bản đầu. Mai sửa vài chữ khi hát.”

Hoàng ghi: Lời: Hạnh — Mai sửa chữ khi thu.

“Giai điệu vocal?”

Mai nhìn Lâm. Lâm nhìn lại.

“Câu verse Hạnh có ngân nga demo bằng điện thoại,” Mai nói. “Em sửa lại cho dễ hát. Điệp khúc Lâm đưa vòng hợp âm, em tìm melody.”

Lâm chen vào: “Cái hook chữ ‘về’ là Mai.”

Mai mím môi, như không quen được ghi công trước mặt người khác.

Hoàng ghi từng phần. Không ai nói nhanh nữa. Việc buộc họ kể lại bài hát được tạo ra thế nào làm căn phòng đổi nhịp. Bản demo không còn là một file nằm trên laptop; nó tách ra thành những lần gửi voice, sửa chữ, thức khuya, cãi nhau vì một đoạn luyến.

“Beat?”

“Anh,” Lâm nói. “Nhưng nhịp trống tham khảo một bài future garage nước ngoài. Không copy melody.”

“Tham khảo đến mức nào?”

“Cấu trúc nhịp thôi. Kick snare tự làm.”

Hoàng ghi: Beat: Lâm — cần kiểm tra tham chiếu nhịp.

“Đàn tranh sample?”

Lâm mở thư mục, lục vài giây, rồi nhăn mặt. “Anh không thấy file license. Để về tìm ổ cũ.”

“Cho vào danh sách đỏ.”

“Danh sách đỏ là sao?”

“Không dùng bản phát hành nếu không chứng minh được quyền. Có thể thay bằng sample mua rõ giấy phép, hoặc thu nhạc cụ thật.”

“Thu thật mắc lắm.”

“Chưa quyết định tối nay. Chỉ đánh dấu.”

Quân chồm tới nhìn trang sổ. “Hình ảnh thì em làm. Nhưng ảnh chợ cũ lấy mạng. Font tải free.”

“Font cũng có giấy phép.”

“Cả font cũng có bản quyền?” Quân kêu lên. “Ủa vậy sống sao?”

Lần này Mai cười trước. Tiếng cười làm căn phòng bớt căng trong vài giây.

Hoàng nói: “Dùng font mã nguồn mở hoặc font có license thương mại. Chụp ảnh riêng. Hoặc vẽ minh hoạ tự làm. Anh làm design thì phần đó anh xử lý được.”

Quân gật chậm. “Được. Cái đó em chịu trách nhiệm. Chỉ đừng bắt em vẽ cái nón lá phát sáng.”

“Không ai bắt,” Phương Anh nói.

“Em nói trước. Nhạc dân gian phối điện tử mà visual cứ nón lá phát sáng là em nghỉ.”

Lâm bật cười. Hạnh cũng cong môi rất nhẹ, rồi che bằng cách cúi xuống sổ.

Hoàng tiếp tục hỏi.

“Bản ghi hiện tại thu ở đâu?”

“Phòng này,” Mai nói. “Mic của Lâm. Tối hôm trước mưa lớn, thu được tiếng mưa ngoài cửa luôn.”

“Có ai ngoài nhóm tham gia không?”

“Không.”

“Có ai từng nghe file full chưa?”

Mai đếm trên tay. “Chị họ PA. Hai bạn cùng lớp em. Một anh trong khoa sáng tác, nhưng chỉ nghe đoạn đầu. Chưa ai cầm file.”

Lâm nói: “Anh gửi bản mp3 trong group chat thôi.”

“Group chat có ai?”

“Bốn đứa tụi anh với PA.”

Phương Anh lắc đầu. “Tôi chỉ có đoạn demo ba mươi giây Lâm gửi riêng. Không có file full.”

Hoàng ghi tiếp. Càng viết, anh càng thấy đây là một loại due diligence khác hẳn NỢ SỔ. Với phần mềm, anh kiểm tra code, server, database, user flow. Với bài hát, anh kiểm tra ký ức của từng người về phần mình đóng góp. Sai số không nằm ở dòng code, mà ở câu “hình như đoạn đó của tôi” khi tiền bắt đầu xuất hiện.

Hệ thống mở ở rìa mắt, rất thấp, không có thông báo mới. Chỉ có dòng nhiệm vụ nhánh và hạn chót 120 ngày. Nó không nhảy ra đánh giá Lâm, không chấm điểm giọng Mai, không nói Hạnh có tiềm năng viết lời hay không. Ở căn phòng này, nó ít hữu dụng hơn cái bút bi trong tay anh.

Lâm nhìn trang giấy đầy chữ, rồi nhìn Hoàng.

“Giờ em nói thật đi. Nếu tụi anh làm hết mấy cái này, có đảm bảo bài nổi không?”

“Không.”

Câu trả lời quá nhanh làm Lâm khựng lại.

Hoàng đặt bút xuống. “Không ai đảm bảo được. Quyền sạch không làm bài hay hơn, không làm người ta bấm nghe nhiều hơn. Nó chỉ đảm bảo nếu bài có cơ hội đi xa, mọi người không tự vấp ở bước đầu.”

“Vậy khác gì mua bảo hiểm cho một thứ chưa chắc sống?”

“Gần đúng.”

Lâm cười khan. “Nghe hấp dẫn ghê.”

Mai nhìn Lâm. “Nhưng nếu không làm thì sao?”

“Thì đăng như mọi người vẫn đăng,” Lâm nói. “Có ai rảnh kiện một bài vài trăm view.”

Hạnh ngẩng lên. “Nếu hơn vài trăm?”

Lâm không đáp ngay.

Phương Anh ngồi yên, để câu hỏi đó đi hết vòng. Hoàng nhận ra cô làm rất ít nhưng đúng thời điểm. Cô không bảo vệ anh, cũng không ép nhóm. Cô để họ tự nghe lỗ hổng của mình.

Quân gãi đầu. “Em hỏi ngu nha. Nếu giờ tụi mình ký giấy chia phần, lỡ sau này cãi nhau thì sao?”

“Thì nhìn giấy.”

“Lỡ giấy làm mất tình bạn?”

Hoàng nhìn cậu. “Không có giấy cũng cãi. Lúc đó mọi người nhìn trí nhớ của nhau. Thường trí nhớ mỗi người tự đứng về phía mình.”

Câu ấy làm phòng yên xuống. Hoàng biết mình vừa nói hơi thẳng. Nhưng đó là sự thật anh đã thấy quá nhiều lần trong giới startup, và trong ngành nội dung còn tệ hơn. Lúc chưa có gì, mọi người hào phóng. Khi có tiền, công sức cũ tự phình ra trong ký ức từng người.

Mai đặt chai nước xuống.

“Vậy giấy đó ghi gì?”

“Ghi ai tham gia phần nào, tỷ lệ chia quyền hoặc doanh thu nếu có, ai được quyền quyết định phát hành, credit hiển thị thế nào, nếu có người rời nhóm thì phần đã đóng góp xử lý ra sao.”

“Nghe giống công ty.”

“Bài hát cũng là một tài sản chung.”

Vừa nói xong, Hoàng nghe chính câu của mình rơi sai chỗ.

Mai nhìn anh. Mắt cô không giận, nhưng có gì đó khép lại.

“Tụi em không viết nó vì tài sản,” cô nói.

Lâm dựa khuỷu tay lên gối, quay mặt đi. Quân thôi nghịch dây máy ảnh. Hạnh nhìn thẳng vào Hoàng, lần đầu không né.

Phương Anh không cứu câu đó cho anh.

Hoàng ngồi giữa căn phòng dán mút cũ, bàn tay đặt trên trang sổ vừa kẻ cột. Anh biết phản xạ của mình: giải thích rằng tài sản không phủ nhận cảm xúc, quyền sở hữu bảo vệ người sáng tạo, cấu trúc rõ giúp tác phẩm sống lâu. Tất cả đều đúng. Nhưng nếu nói ngay, nó sẽ giống một slide thuyết trình đang cố thắng một câu hỏi không nằm trong bảng tính.

Anh ngậm câu trả lời lại.

Tiếng xe dưới đường lọt qua khe cửa. Ai đó ở phòng bên tập guitar một vòng hợp âm cũ, lặp đi lặp lại, sai cùng một chỗ.

Hoàng nhìn Mai.

“Ừ. Mình nói sai thứ tự.”

Mai không ngờ anh nhận nhanh như vậy. Cô chớp mắt.

Hoàng nói tiếp: “Bài này trước hết là của mọi người vì mọi người làm ra nó. Việc giấy tờ chỉ nên giúp người khác không giành mất câu đó. Nếu giấy tờ làm mọi người thấy bài không còn là của mình, thì cách làm giấy tờ đó sai.”

Hạnh viết một dòng vào sổ.

Lâm quay lại. Sự phòng thủ trên mặt anh chưa mất, nhưng đã bớt sắc.

“Em nói nghe hay. Nhưng cuối cùng ai trả tiền mấy cái sạch đó? Thu lại, mua sample, luật sư, phát hành quốc tế. Tụi anh không có nhiều.”

Đây mới là câu hỏi thật. Hoàng biết nó sẽ đến, chỉ không nghĩ Lâm đặt sớm như vậy.

Phương Anh nhìn sang anh. Ánh mắt cô nhắc: đừng hứa.

Hoàng gấp sổ lại một nửa, để cây bút nằm ngang trang.

“Chưa bàn tiền tối nay.”

Lâm nhíu mày. “Sao lại chưa?”

“Vì mình chưa biết bài này cần gì, mọi người muốn gì, và cái gì có thể làm hợp pháp với chi phí thấp nhất. Nếu bàn tiền ngay, mọi người sẽ nghe thành mua bán. Mình không đến để mua bài.”

Hạnh hỏi: “Vậy đến để làm gì?”

Câu hỏi của cô nhỏ nhưng sắc hơn câu của Lâm. Hoàng quay sang.

“Để xem có thể giúp bài này đi ra ngoài phòng này mà tên của mọi người vẫn còn trên nó không.”

Hạnh giữ mắt anh thêm vài giây rồi cúi xuống. “Tên nào cũng được à?”

“Nghệ danh cũng được, nếu thống nhất và ghi đúng trong hồ sơ.”

Ngón tay Hạnh dừng trên bìa sổ.

Mai nhìn cô, như vừa nghe điều gì đó bạn mình cần nghe.

Quân phá khoảng lặng bằng cách giơ tay lần nữa. “Nếu có nghệ danh thì em xin đổi tên producer của Lâm thành Lâm Mưa Cũ.”

“Biến,” Lâm nói, nhưng lần này cười thật.

Không khí lỏng ra. Hoàng tranh thủ quay lại việc cụ thể.

“Tối nay mình chỉ cần chốt một việc: trước khi đăng chính thức, đừng dùng bản hiện tại. Ít nhất phải kiểm tra sample đàn tranh và ảnh bìa. Nếu không rõ, thay.”

Lâm thở dài, nhìn laptop như nhìn một người bạn vừa bị bác sĩ bắt kiêng. “Đoạn đàn tranh đó là linh hồn bài.”

Mai nói: “Không phải. Linh hồn là câu của Hạnh.”

Hạnh lắc đầu. “Là giọng của Mai.”

Quân chen vào: “Là thumbnail sắp tới của em.”

“Cút,” cả Lâm và Mai nói cùng lúc.

Hoàng nhìn họ cãi qua lại, và lần đầu trong buổi tối anh thấy thứ Phương Anh muốn anh thấy. Không phải bản demo. Không phải dòng tiền chưa nằm trong phần mềm. Là một nhóm người chưa biết tự bảo vệ nhưng đã có thứ đáng để bảo vệ. Sự lộn xộn của họ không giống bug trong hệ thống; nó giống một cái chợ sáng trước giờ mở cửa, hàng hoá chưa bày xong, người bán gọi nhau, nền đất còn ướt, nhưng nếu dọn nhầm tay có thể mất luôn mùi của nó.

Anh mở sổ lại, xé một trang nhỏ, viết bốn dòng:

Việc cần làm trước khi đăng:

1. Tìm nguồn sample đàn tranh, giấy phép đi kèm.

2. Bỏ ảnh mạng; Quân tự chụp hoặc tự vẽ.

3. Mỗi người ghi lại phần mình đóng góp vào bài.

4. Chưa ký gì nếu chưa hiểu từng dòng.

Anh đẩy tờ giấy vào giữa phòng.

“Bốn việc này không cần tiền ngay.”

Lâm cầm lên đọc. “Cái số bốn nghe giống cảnh báo lừa đảo.”

“Đúng.”

“Bao gồm giấy của em luôn?”

“Nhất là giấy của mình.”

Lâm nhìn Hoàng, rồi bật cười. “Thằng nhỏ này kỳ ghê.”

Phương Anh nói: “Em đã nói anh cứ nói bình thường.”

“Bình thường quá nên hơi sợ.” Lâm đưa tờ giấy cho Mai. “Nhưng được. Anh về tìm cái license chết tiệt đó.”

Quân lấy điện thoại chụp lại tờ giấy. “Em lo ảnh. Có cái chợ cũ gần nhà bà ngoại, để cuối tuần em về chụp.”

Mai đọc dòng thứ ba lâu hơn. “Mỗi người tự ghi phần mình đóng góp… ghi kiểu nào?”

“Ngôn ngữ bình thường. Ví dụ: Hạnh viết bản lời đầu ngày nào, Mai sửa câu nào, Lâm làm beat và vòng hợp âm nào, Quân làm hình ảnh. Không cần văn bản luật. Chỉ cần trung thực và có ngày tháng.”

“Để sau này làm giấy?”

“Để trước hết mọi người tự rõ với nhau.”

Hạnh đưa tay nhận tờ giấy từ Mai. Cô đọc xong, gấp lại cẩn thận hơn mức cần thiết, rồi đặt vào quyển sổ bìa nâu.

Lâm nhìn đồng hồ treo trên tường. “Còn hai mươi phút phòng. Nghe lại không? Hay nghe xong em lại phát hiện thêm cái gì phạm pháp?”

“Nghe lại,” Hoàng nói. “Lần này mình muốn nghe đoạn điệp khúc.”

Mai đứng dậy, kéo micro về gần. “Bản thu trong máy thôi hay hát live?”

Lâm hỏi: “Giọng còn không?”

“Còn một ít.”

Phương Anh ngồi lùi về sau, nhường khoảng giữa cho Mai. Lâm mở project, tắt bớt vocal track trong đoạn điệp khúc. Quân chỉnh máy ảnh theo thói quen, rồi nhớ ra chưa được phép quay, hạ máy xuống. Hạnh ngồi sát tường, tay ôm sổ.

Mai nhắm mắt nửa giây trước khi vào câu. Không có ánh đèn sân khấu, không có khán giả, micro cũng chỉ là loại đủ dùng. Nhưng khi cô hát chữ “về”, âm thanh trong phòng khác đi. Nó vẫn chưa hoàn hảo. Có chỗ hơi thở gấp, có nốt cuối mỏng. Dù vậy, câu hát kéo theo một hình ảnh rất cụ thể: một khu chợ nhỏ sau mưa, mái tôn còn nhỏ nước, người mẹ đứng lựa trái cây dập bỏ sang một bên để dành phần lành cho con.

Hoàng không thấy sống mũi cay hay xúc động theo cách người ta hay kể. Anh chỉ ghi nhận một điều rất rõ: nếu làm sạch quyền mà làm mất chữ “về” này, tất cả quy trình đều vô nghĩa.

Bài dừng. Lần này không ai hỏi ngay.

Phương Anh nhìn Hoàng. Không phải để kiểm tra anh có khen không. Cô muốn biết anh có nghe ra phần không thể đưa vào bảng cột hay chưa.

Hoàng đóng nắp bút.

“Đừng sửa đoạn đó,” anh nói.

Mai mở mắt.

“Đoạn nào?”

“Chữ ‘về’. Thu lại thì giữ cách hát đó.”

Mặt Mai sáng lên rất nhanh rồi cô kìm lại, cúi xuống chỉnh dây micro. Lâm gật gù như vừa được xác nhận điều mình đã tranh luận nhiều lần. Hạnh ghi một dấu nhỏ vào sổ.

Cuối giờ, cả nhóm thu dọn. Dây điện được cuốn vội, laptop bỏ vào balô, chai nước rỗng ném trượt thùng rác rồi Quân phải nhặt lại. Phòng bên đã đổi sang một nhóm khác, tiếng guitar điện méo tiếng vang qua tường. Chủ phòng gõ cửa nhắc còn năm phút.

Hoàng đeo balô lên vai. Lâm giữ anh lại ở cửa.

“Ê Hoàng.”

“Dạ?”

“Em lớp mười thiệt hả?”

“Thiệt.”

“Vậy sao nói chuyện như ông bầu ba mươi tuổi?”

Phương Anh đứng cạnh cửa nghe thấy, khoanh tay chờ xem anh trả lời.

Hoàng nói: “Tại em làm app cho mấy cô chú tiệm tạp hoá. Bị hỏi tiền nhiều nên già trước tuổi.”

Quân cười lớn. “Câu này đưa vô bio được nè.”

Lâm vỗ nhẹ lên khung cửa. “Oke. Tối nay chưa hứa gì, đúng không?”

“Chưa hứa gì.”

“Nhưng tuần sau nói tiếp?”

“Nếu mọi người làm bốn việc kia trước.”

“Khó tính.”

“Đỡ hơn rối sau.”

Lâm không phản đối nữa. Anh quay vào xách túi, miệng lẩm bẩm “license, license” như chửi một hợp âm khó.

Ngoài hành lang, Hạnh đi chậm hơn những người khác. Khi ngang qua Hoàng, cô dừng nửa bước.

“Nghệ danh có cần giống tên thật không?” cô hỏi.

“Không.”

“Nếu sau này muốn đổi?”

“Được, nhưng phải ghi lại đường nối giữa tên cũ và tên mới trong hồ sơ nội bộ. Người nghe có thể không biết. Người chia tiền phải biết.”

Hạnh gật. “Vậy được.”

Cô đi xuống cầu thang trước, tay giữ quyển sổ sát ngực.

Mai là người cuối cùng rời phòng. Cô tắt đèn, kéo cửa lại, rồi đứng với Hoàng và Phương Anh ở chiếu nghỉ. Ánh đèn huỳnh quang ngoài hành lang làm mặt cô nhợt hơn trong phòng.

“Hoàng,” Mai nói. “Em hỏi cái này được không?”

“Được.”

“Nếu tụi em ký giấy hết, chia phần hết, ghi quyền hết…” Cô tìm từ, ngón tay miết đường may túi vải. “Thì bài hát còn là của tụi em không?”

Dưới đường, một xe máy nẹt ga làm cửa kính rung lên. Từ tầng dưới có người bê ampli đi lên, phải nghiêng người né họ. Phương Anh không nói. Cô nhìn Hoàng, nhưng lần này không phải ánh mắt nhắc nhở; cô cũng chờ câu trả lời.

Hoàng đã có đáp án theo logic.

Có. Nếu hợp đồng ghi rõ tác giả giữ quyền, nếu split sheet minh bạch, nếu bản ghi thuộc nhóm, nếu nhà phân phối chỉ lấy phí dịch vụ, nếu không mua đứt quyền, thì bài hát vẫn là của họ. Thậm chí còn “của họ” hơn trước vì có bằng chứng.

Đó là câu trả lời đúng.

Nhưng ở chiếu nghỉ hẹp, trước cô gái vừa hát chữ “về” bằng giọng còn khàn, câu trả lời ấy nghe như tiếng máy in hợp đồng.

Hoàng nhìn xuống tờ giấy bốn việc còn một bản chụp trong điện thoại Quân, nhìn cây bút trong tay mình, rồi nhìn Mai.

Anh nhận ra lực cản đầu tiên của nhiệm vụ này không nằm ở thị trường quốc tế, cũng không nằm ở sample đàn tranh hay ảnh Google. Nó nằm trong nỗi sợ rất thật của người sáng tạo: rằng khi người làm kinh doanh bước vào, thứ họ viết lúc không ngủ được sẽ bị gọi bằng những cái tên khác, đóng dấu, chia phần, rồi rời khỏi tay họ.

Anh mở miệng, nhưng câu trả lời cũ không đi ra.

Ở rìa tầm nhìn, Hệ thống vẫn giữ nguyên dòng nhiệm vụ:

Sản phẩm văn hoá do người sáng tạo Việt Nam nắm quyền rõ ràng.

Hoàng đọc chữ “nắm quyền” và lần đầu thấy nó không đủ.

Mai vẫn chờ.

Anh hạ tay đang cầm bút xuống.

“Mình cần nghĩ cách trả lời câu đó cho đúng,” Hoàng nói.

Mai nhìn anh một lúc, rồi gật. Không hài lòng hẳn, nhưng không bỏ đi.

Phương Anh bước xuống bậc đầu tiên. “Vậy tuần sau mình bắt đầu từ câu đó.”

Không ai nói thêm. Cả ba đi xuống cầu thang hẹp, qua những tờ poster bong mép và tiếng nhạc lẫn nhau từ các phòng tập. Bên ngoài, Nguyễn Đình Chiểu ướt sau một cơn mưa ngắn. Đèn xe kéo thành vệt trên mặt đường, còn trong đầu Hoàng, chữ “quyền” vừa mất đi vẻ chắc chắn của một ô đánh dấu.

Lần này, anh không thể thắng bằng cách điền đúng biểu mẫu.