“Hai mươi phần trăm,” Hoàng nói.

Tờ giấy của Hạnh vẫn nằm giữa bàn, mép giấy rung lên theo gió quạt. Câu trả lời vừa rơi xuống, tiếng quán cơm xung quanh nghe rõ hơn: chén sứ va vào nhau trong bếp, tiếng cô phục vụ gọi thêm hai phần sườn, tiếng xe máy nổ máy ngoài hẻm.

Lâm ngả lưng ra sau. “Hai mươi phần trăm cái gì?”

“Doanh thu bản ghi trong mười tám tháng đầu,” Hoàng đáp. “Không phải quyền tác giả. Không phải lời. Không phải giai điệu. Không phải bản phối như một phần sáng tạo của anh nếu nhóm thống nhất nó thuộc nhóm. Chỉ là phần tiền phát sinh từ bản thu phát hành sau khi trừ phí nền tảng và phí chuyển tiền bắt buộc.”

Quân với tay lấy bút nhưng dừng lại giữa chừng, như sợ viết nhầm sẽ làm con số thành thật hơn.

Hạnh nhìn Hoàng. “Sau mười tám tháng?”

“Nếu tiếp tục để bên mình vận hành phân phối, báo cáo, cấp phép, thì còn tám phần trăm phí dịch vụ. Nếu nhóm muốn tự đi tiếp, có quyền kết thúc theo điều kiện báo trước. Con số đó phải viết rõ.”

Mai hỏi rất nhỏ: “Còn quyền hát live?”

“Của mọi người. Biểu diễn, đi diễn, quay clip live, giới thiệu bài hát là của nhóm, trừ khi phần biểu diễn đó dùng bản thu phát hành trong một hợp đồng thương mại riêng. Nhưng việc này phải để chị Trang kiểm tra câu chữ.”

Chị Trang đặt ly trà đá xuống. “Đúng hướng. Nhưng đừng ký miệng ở đây. Hoàng, em ghi thành bản nháp. Viết bằng tiếng người. Sau đó đưa chị rà phần pháp lý, Tuấn rà phần người đứng. Các bạn ở đây đọc từng dòng. Không hiểu dòng nào thì dòng đó chưa được phép tồn tại.”

Lâm cười khô. “Nghe ghê vậy chị.”

“Không ghê bằng ký xong mới hiểu.”

Phương Anh nãy giờ không chen vào. Cô ngồi cạnh Hoàng, một tay giữ ly trà, một tay gõ nhẹ lên thành nhựa. Mắt cô không nhìn con số hai mươi phần trăm. Cô nhìn phản ứng từng người quanh bàn.

Hoàng biết con số ấy chưa làm ai tin. Nó chỉ làm nỗi sợ có hình dạng. Ít nhất bây giờ mọi người có thứ để phản đối, hỏi, sửa. Một thỏa thuận mờ mới thật sự nguy hiểm; nó để mỗi người tưởng tượng phần xấu nhất theo kinh nghiệm riêng.

Hạnh gấp mảnh giấy lại, nhét vào sổ bìa nâu.

“Em muốn đọc bản nháp trước khi nghe giải thích,” cô nói.

“Được.”

“Và không ai được nói ‘cái này bình thường thôi’ nếu tụi em thấy lạ.”

“Được.”

Lâm liếc Hoàng. “Mày trả lời nhanh quá. Nghĩ sẵn rồi hả?”

“Có.”

“Vậy sao hồi nãy không nói luôn?”

“Vì nếu nói trước khi mọi người hỏi, nó giống báo giá. Còn đây là câu trả lời cho điều mọi người cần biết.”

Lâm không phản bác ngay. Anh cầm muỗng chọc vào miếng cơm nguội, rồi buông xuống.

Chị Trang đẩy ghế đứng dậy, khoác túi vải lên vai. “Chị phải đi. Gửi chị bản nháp trước chín giờ tối mai. Chị chỉ sửa rủi ro pháp lý, không quyết định ai lấy bao nhiêu. Việc đó là của các em.”

Chị nhìn Hoàng thêm một nhịp.

“Và nhớ: người chưa đủ tuổi không thể đứng một mình trước hợp đồng. Đừng để sự tự tin làm giấy tờ thành vô hiệu.”

“Dạ.”

Khi chị Trang đi rồi, bàn ăn vẫn chưa tan ngay. Không ai còn muốn ăn cơm nguội, nhưng cũng chưa ai đứng lên. Phương Anh là người đầu tiên kéo ghế.

“Về thôi,” cô nói. “Ở đây thêm chỉ làm mọi người nghĩ ra nhiều thứ tệ hơn.”

Quân bật cười ngắn. “Bạn nói câu nào cũng giống kết luận họp.”

“Vì cuộc họp này đáng ra kết thúc mười phút trước.”

Mai cầm túi lên. Trước khi đi, cô dừng cạnh Hoàng.

“Nếu viết bản nháp,” cô nói, “anh ghi phần quyền biểu diễn rõ giúp em nha. Em sợ sau này hát bài của tụi em mà phải xin phép người khác.”

“Anh sẽ ghi.”

Cách cô dùng chữ “tụi em” làm Hoàng chú ý. Không phải “bài của em”, cũng không phải “bài của anh Lâm”. Sau một buổi cơm đầy chữ quyền, Mai vẫn đang cố giữ bài hát là một vật chung. Hoàng không biết đó là điểm mạnh hay rủi ro, nhưng anh ghi nó vào đầu.

Hạnh đi ngang qua sau cùng. Cô không nói thêm. Quyển sổ bìa nâu ôm sát trước ngực, tờ giấy câu hỏi đã biến mất bên trong, nhưng ánh mắt cô nói rõ: câu hỏi chưa biến mất.

---

Tối đó, Hoàng không mở dashboard NỢ SỔ trước.

Thói quen của anh là về nhà, tắm, ăn cơm, kiểm tra log server, kiểm tra người dùng trả tiền, trả lời tin nhắn Khoa nếu có, rồi mới chuyển sang việc khác. Nhưng hôm nay anh đặt laptop lên bàn học, kéo một file trống, gõ tiêu đề:

THỎA THUẬN HỖ TRỢ PHÁT HÀNH BẢN GHI — BẢN NHÁP DỄ ĐỌC

Anh nhìn dòng chữ ấy gần một phút rồi xóa hai chữ “dễ đọc”. Nếu một văn bản phải tự giới thiệu mình dễ đọc, thường là nó không dễ.

Bên ngoài phòng, mẹ đang nói chuyện với ai đó ở bếp, giọng thấp vì sợ làm anh học. Ba chưa về. Tiếng quạt bàn cũ xoay từ trái sang phải, mỗi lần tới mép lại kêu cạch một tiếng. Mùi cá kho tiêu còn vương ở hành lang.

Hoàng bắt đầu bằng phần một.

1. Bài hát không được bán đứt.

Anh dừng tay. Câu này nghe như khẩu hiệu. Anh sửa:

1. Quyền tác giả đối với phần lời và phần nhạc thuộc về những người sáng tạo ra chúng theo tỷ lệ do nhóm tự thống nhất. Bên hỗ trợ phát hành không mua, không nhận chuyển nhượng, không yêu cầu đứng tên đồng tác giả.

Dài. Nhưng rõ.

Phần hai: bản ghi. Phần ba: chi phí ứng trước. Phần bốn: doanh thu. Anh cố tránh chữ “recoup”, “master”, “net revenue”, dù trong đầu các khái niệm đó xếp hàng rất gọn. Thay vào đó anh viết: tiền về từ nền tảng sau khi nền tảng đã trừ phần của họ; phí chuyển khoản quốc tế nếu có; chi phí quảng cáo nếu nhóm đồng ý trước bằng văn bản; không tự ý trừ chi phí mới.

Đến mục hai mươi phần trăm, anh gõ chậm hơn.

Trong 18 tháng đầu kể từ ngày phát hành chính thức, bên hỗ trợ phát hành nhận 20% doanh thu bản ghi thực nhận để bù công vận hành, ứng chi phí ban đầu và quản lý phân phối. Sau thời hạn này, nếu nhóm tiếp tục sử dụng dịch vụ, mức phí giảm còn 8% doanh thu bản ghi thực nhận.

Anh đọc lại. Vẫn có mùi “bên hỗ trợ” quá sạch sẽ. Nhưng nếu dùng “bên Hoàng” thì không đúng pháp lý; nếu dùng tên công ty thì cấu trúc chưa xong. Anh để tạm dấu ngoặc:

(tên pháp nhân sẽ xác định sau khi anh Tuấn và chị Trang kiểm tra).

Một tin nhắn hiện lên từ Phương Anh.

Gửi tôi bản nháp khi xong phần doanh thu. Đừng đợi hoàn hảo.

Hoàng nhìn đồng hồ. 22:38.

Anh gửi file.

Năm phút sau, điện thoại rung.

Phương Anh: Chỗ này nhìn giống gài người ta.

Hoàng gọi luôn.

Cô bắt máy sau hai hồi chuông. Bên kia có tiếng lật giấy, không phải tiếng điện thoại. Có lẽ cô đã in ra hoặc chép lại phần quan trọng.

“Chỗ nào?” Hoàng hỏi.

“Mục 4.2. Anh viết ‘ứng chi phí ban đầu’ nhưng không ghi trần chi phí. Nếu bài không có tiền, anh nói anh chịu. Nhưng nếu bài có tiền, anh có thể nói chi phí ban đầu là bao nhiêu cũng được rồi thu trước khi chia.”

“Anh có ghi không tự ý trừ chi phí mới.”

“Chi phí cũ thì sao?”

Hoàng kéo file lên. Cô đúng. Anh đã nghĩ trong đầu rằng mình sẽ ứng một khoản hữu hạn: tư vấn, thu lại sample, mix master cơ bản, phí phân phối. Nhưng văn bản chưa buộc anh công khai con số đó.

“Thêm phụ lục ngân sách,” Hoàng nói. “Khoản nào vượt phải được nhóm đồng ý trước.”

“Và phải ghi ai chịu nếu không có doanh thu.”

“Anh chịu.”

“Ghi thẳng.”

Hoàng gõ. “Còn gì nữa?”

“Lỗ hổng ngược lại.”

“Ngược lại?”

“Nếu bài có tiền thật, hai mươi phần trăm sẽ bắt đầu trông rất lớn. Hôm nay họ nghe anh nói bảo vệ, nhưng sáu tháng sau nếu có vài chục triệu về, Lâm có thể nghĩ: tụi mình làm bài hát, Hoàng chỉ đưa lên mạng mà lấy hai mươi phần trăm. Lúc đó dù ban đầu anh đúng, cảm giác bị bóc lột vẫn có thể xuất hiện.”

Hoàng tựa lưng vào ghế. Đèn bàn làm màn hình trắng gắt. “Vậy giảm tỷ lệ?”

“Không nhất thiết. Nhưng phải cho họ thấy họ không bị nhốt. Thêm quyền mua lại hợp đồng dịch vụ.”

“Ý là nhóm trả lại phần chi phí chưa thu hồi và một khoản phí chấm dứt, rồi tự vận hành?”

“Đúng. Hoặc sau một mốc doanh thu nào đó, họ có quyền yêu cầu đàm phán lại. Nếu anh tin đây là hợp tác, đừng sợ cửa ra.”

Câu cuối làm Hoàng im mất hai giây. Anh không thích những cánh cửa ra trong hợp đồng. Người làm sản phẩm quen tối ưu retention; người làm đầu tư quen bảo vệ downside. Nhưng văn hoá không phải SaaS subscription. Nếu khóa nhóm quá chặt, thỏa thuận bảo vệ sẽ biến thành thứ Mai sợ: ký xong, bài hát không còn của họ.

“Anh đang nghĩ cách giữ họ hay giữ bài?” Phương Anh hỏi.

Hoàng nhìn dòng tiêu đề file. “Giữ lòng tin.”

“Vậy viết để người đọc thấy đường ra.”

Hoàng gõ thêm mục mới:

6. Quyền kết thúc hoặc mua lại phần dịch vụ

Câu chữ ban đầu vụng. Anh sửa ba lần. Cuối cùng mục ấy ghi: sau sáu tháng từ ngày phát hành, nếu nhóm muốn tự vận hành hoặc chuyển sang đối tác khác, nhóm có quyền yêu cầu chấm dứt dịch vụ; hai bên đối soát chi phí đã ứng và doanh thu đã thu; nếu chi phí chưa được thu hồi, nhóm có thể thanh toán phần còn lại trong giới hạn trần ngân sách đã thống nhất, không phát sinh quyền mua hoặc chuyển nhượng quyền tác giả.

“Thêm dashboard,” Phương Anh nói.

“Dashboard gì?”

“Doanh thu. Lượt nghe. Nền tảng nào trả bao nhiêu. Chi phí nào bị trừ. Ít nhất mỗi tháng một lần. Tốt nhất là nhóm có quyền xem trực tiếp hoặc nhận ảnh chụp từ tài khoản phân phối.”

Hoàng gần như bật cười. Không phải vì buồn cười, mà vì anh nhận ra mình vừa bỏ sót điều hiển nhiên nhất trong thế giới NỢ SỔ: minh bạch bằng số liệu. Với chủ tiệm, anh đã xây cả sản phẩm quanh việc khỏi cãi nợ bằng trí nhớ. Vậy mà với nhóm nhạc, anh suýt tạo một “quyển sổ nợ” mới nằm trong tay mình.

“Anh vừa làm đúng thứ NỢ SỔ sinh ra để chống lại,” anh nói.

“Ừ,” Phương Anh đáp. “Chỉ khác là lần này anh là người giữ sổ.”

Câu đó không nặng giọng. Chính vì vậy nó trúng hơn.

Hoàng thêm mục dashboard: báo cáo hàng tháng; nhóm được xem số liệu gốc từ nền tảng trong phạm vi tài khoản cho phép; mọi khoản trừ ngoài phí nền tảng phải có hóa đơn hoặc ghi nhận trước; quyền yêu cầu đối soát.

Bên kia, Phương Anh lật giấy thêm lần nữa.

“Credit của Quân đâu?”

“Ở mục hình ảnh.”

“Không đủ. Quân sẽ hỏi credit hiển thị ở đâu: YouTube description, artwork, metadata nếu có, bài post. Ghi rõ nguyên tắc: ai đóng góp sáng tạo đều được ghi tên theo vai trò đã thống nhất, trừ người yêu cầu dùng nghệ danh hoặc ẩn danh.”

“Hạnh.”

“Đúng. Hạnh sẽ hỏi quyền rút tên.”

Hoàng dừng tay. “Nếu rút tên khỏi metadata tác giả thì ảnh hưởng quyền.”

“Vậy ghi rõ: có thể dùng nghệ danh công khai, nhưng tên pháp lý lưu trong hồ sơ nội bộ để bảo vệ quyền. Nếu muốn ẩn hoàn toàn thì phải hiểu rủi ro.”

Anh gõ từng chữ. Căn phòng nhỏ nóng hơn khi đêm xuống; máy quạt thổi qua gáy nhưng không đủ. Ngoài hẻm có tiếng ba dắt xe vào, dựng chân chống. Hoàng nghe tiếng dép của mẹ đi ra hỏi ăn gì chưa, tiếng ba đáp cụt ngủn. Đời sống nhà anh vẫn chạy bằng những câu ngắn, không phụ lục, không điều khoản. Nhưng ngoài kia, một bài hát muốn ra thế giới lại cần mọi thứ được gọi đúng tên.

“Phương Anh,” Hoàng nói sau một lúc.

“Ừ?”

“Vì sao bạn thấy mấy lỗ này nhanh vậy?”

Bên kia yên một nhịp. Rồi cô nói: “Nhà tôi mua đất hay có câu ‘hợp đồng tốt là hợp đồng lúc vui đọc vẫn thấy hơi phiền, lúc giận đọc vẫn còn đường xử’. Tôi nghe riết.”

“Nghe hơi mệt.”

“Rất mệt. Nhưng có ích.”

Hoàng nhìn file. Bản nháp từ sáu mục đã thành mười một mục. Nó chưa đẹp, nhưng có cửa vào, cửa ra, cửa sổ để nhìn doanh thu, hàng rào quanh quyền tác giả và lối riêng cho người muốn dùng nghệ danh.

Lần đầu từ khi quen Phương Anh, Hoàng thấy cô không chỉ đứng ngoài phân tích dòng tiền của người khác. Cô đang đặt tay vào cấu trúc giao dịch. Không phải bằng câu “nên đầu tư” hay “không nên”, mà bằng từng chốt nhỏ khiến sau này người ta ít ghét nhau hơn.

“Gửi tôi bản cuối trước khi gửi nhóm,” cô nói.

“Bạn đang làm việc không lương đó.”

“Ghi nợ đi.”

“Lãi suất?”

“Chưa chốt. Nhưng tôi muốn quyền xem dashboard.”

Hoàng cười thật lần đầu trong ngày. “Được.”

“Và ngủ trước hai giờ. Mai anh còn phải giải thích từng dòng cho người không thích anh.”

“Lâm không ghét anh.”

“Chưa.”

Cuộc gọi tắt. Hoàng ngồi thêm, sửa các mục theo góp ý. Đến gần một giờ sáng, anh gửi file cho anh Tuấn và chị Trang, kèm lời nhắn: Bản nháp nguyên tắc, chưa ký. Nhờ anh/chị rà giúp điểm nguy hiểm.

Anh Tuấn trả lời trước:

Mày chuyển từ server cháy sang người cháy nhanh vậy. Để sáng anh đọc. Nhìn sơ: đừng để VietPath đứng cái này nếu chưa tách sổ.

Chị Trang trả lời sau, ngắn hơn:

Đã nhận. Thêm câu: không ai bị ép ký trong buổi đọc. Và sửa chữ ‘bên hỗ trợ’ thành tên tạm + ghi rõ chưa có hiệu lực pháp lý. Mai nói.

Hoàng thêm câu ấy lên đầu văn bản.

Bản này dùng để đọc và thảo luận. Chưa có hiệu lực ký kết. Mỗi người có quyền mang về hỏi người khác trước khi quyết định.

Anh đọc lại dòng đó. Rồi lưu file.

Ở rìa mắt, Hệ thống hiện nhiệm vụ văn hoá với đồng hồ lùi thêm một ngày. Không có lời khen cho một bản nháp tốt hơn. Nó chỉ đếm.

Hoàng tắt laptop.

---

Buổi đọc hợp đồng diễn ra ở căn phòng tập Nguyễn Đình Chiểu, nơi mọi chuyện bắt đầu.

Lý do rất đơn giản: nhóm không muốn đọc ở quán cơm nữa, Hoàng không muốn đưa họ vào không gian làm việc của anh Tuấn, còn Phương Anh nói một câu chốt: “Đọc giấy về bài hát thì nên để bài hát ở gần đó.”

Căn phòng vẫn mùi mút cách âm cũ, dây điện quấn dưới chân, chai nước suối đặt cạnh laptop của Lâm. Nhưng hôm nay loa không bật. Trên sàn có sáu bản in, mỗi bản kẹp ghim góc trái. Quân mang thêm bút highlight. Mai ôm bình nước giữ nhiệt. Hạnh ngồi sát tường, lưng thẳng, sổ bìa nâu đặt trên đùi.

Lâm cầm bản in lên, lật ngay tới mục doanh thu.

“Đọc từ đầu,” Hoàng nói.

“Tao quan tâm chỗ tiền trước.”

“Em biết. Nhưng nếu đọc chỗ tiền trước, anh sẽ bỏ qua chỗ quyền tác giả. Chỗ đó mới quyết định bài hát có bị bán không.”

Lâm nhìn anh, rồi lật lại trang đầu. “Rồi. Đọc.”

Hoàng không đứng. Anh ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp, cùng độ cao với mọi người. Phương Anh ngồi bên cạnh, không cầm bản in của riêng mình; bản của cô đầy gạch đỏ từ đêm qua. Cô để nó úp xuống, như không muốn nhóm thấy thỏa thuận này đã đi qua tay cô nhiều đến mức nào.

“Dòng đầu tiên,” Hoàng nói. “Bản này dùng để đọc và thảo luận. Chưa có hiệu lực ký kết. Mỗi người có quyền mang về hỏi người khác trước khi quyết định. Nghĩa là hôm nay không ai ký.”

Mai ngẩng lên. “Không ký hôm nay?”

“Không. Nếu sau khi đọc mọi người muốn ký ngay, em cũng không nhận.”

Lâm nhếch miệng. “Sợ tụi tao đổi ý hả?”

“Sợ mọi người đồng ý khi chưa hiểu.”

Câu ấy làm căn phòng dịu xuống một chút.

Hoàng chuyển sang mục một. Anh đọc chậm, không đọc nguyên văn toàn bộ, mà giải nghĩa sau từng đoạn.

“Quyền tác giả phần lời và phần nhạc thuộc về người sáng tạo. Bên hỗ trợ phát hành không đứng tên đồng tác giả. Nghĩa là em không trở thành người viết bài này. Phương Anh không. Anh Tuấn không. Bất kỳ công ty nào đứng sau cũng không.”

Hạnh gạch dưới một dòng. “Nếu sau này sửa lời?”

“Người sửa có đóng góp sáng tạo thì nhóm ghi lại trong phụ lục mới. Nếu chỉ sửa lỗi chính tả hoặc góp ý nhỏ thì không tự thành đồng tác giả. Nhưng trường hợp nào ranh giới mờ, mọi người phải thống nhất bằng văn bản trước khi phát hành bản mới.”

Hạnh viết vào sổ, không phản ứng.

“Mục hai: bản ghi.” Hoàng nhìn Lâm. “Bản thu phát hành thuộc nhóm theo tỷ lệ mọi người thống nhất. Nếu em ứng tiền thu, em không sở hữu bản ghi một trăm phần trăm. Nếu có nhạc công thu thêm, phải có giấy xác nhận riêng.”

Lâm hỏi ngay: “Tỷ lệ bản ghi khác tỷ lệ sáng tác hả?”

“Có thể khác. Ví dụ Hạnh viết lời nhiều, Mai góp melody, anh phối khí và sản xuất bản thu, Quân làm hình. Quyền tác giả bài hát và quyền bản ghi là hai lớp. Nhóm phải tự nói chuyện phần đó. Em không quyết thay.”

“Nhưng nếu tụi tao cãi không ra?”

“Thì chưa phát hành.”

Câu trả lời thẳng làm Lâm nghẹn một nhịp. Anh gõ ngón tay lên bản in.

“Vậy mày có quyền dừng bài?”

“Không. Chính việc mọi người chưa thống nhất làm bài không nên phát hành. Em không có quyền lấy bài đi nếu nhóm không đồng ý.”

Phương Anh lúc này mới nói: “Cái này bảo vệ cả Lâm. Nếu sau này bài nổi, người khác nói anh chỉ bấm máy chứ không có phần trong bản ghi, anh lấy gì chứng minh?”

Lâm liếc cô. “Bạn lúc nào cũng biết đâm câu đúng chỗ ha.”

“Đỡ mất thời gian.”

Quân cười, rồi giơ tay như học sinh. “Tới credit chưa?”

“Tới mục bảy,” Hoàng nói. “Nhưng hỏi luôn đi.”

“Credit của em hiện ở đâu? Em làm artwork, lyric video, quay hậu trường nếu có. Nhưng trên nền tảng nhạc có khi không hiện designer. Vậy ghi kiểu gì?”

Hoàng mở mục bảy. “Nguyên tắc là mọi bài đăng chính thức phải ghi credit theo vai trò: lời, nhạc, giọng hát, sản xuất âm nhạc, artwork, video. Trên nền tảng nào không có ô tương ứng, credit phải nằm ở phần mô tả, website hoặc bài thông báo chính thức. Nếu sau này có press kit gửi báo hoặc blogger, credit cũng theo danh sách đó.”

Quân dùng bút highlight kéo một đường vàng. “Cái này em thích.”

“Và nếu dùng nghệ danh?” Hạnh hỏi.

“Được. Công khai dùng nghệ danh hoặc tên nhóm tùy người. Nhưng hồ sơ nội bộ cần tên pháp lý để bảo vệ quyền và nhận tiền. Nếu ai muốn ẩn hoàn toàn, phải ghi rõ rủi ro: khó chứng minh quyền hơn, khó nhận tiền trực tiếp hơn.”

Hạnh nhìn dòng ấy lâu hơn các dòng khác. “Nếu một ngày em muốn rút tên khỏi phần công khai?”

Hoàng đã chờ câu hỏi này. “Có quyền yêu cầu đổi credit công khai ở những nơi mình kiểm soát: YouTube description, website, bài post. Với nền tảng đã phát hành qua aggregator, có thể gửi yêu cầu sửa metadata nhưng mất thời gian và không đảm bảo mọi nơi cập nhật ngay. Rút tên công khai không có nghĩa mất quyền nội bộ, trừ khi chính em ký chuyển nhượng, mà bản này không có chuyển nhượng quyền tác giả.”

Hạnh gạch hai đường dưới chữ “không có chuyển nhượng”. Lần này bàn tay cô bớt cứng.

Mai lật đến mục biểu diễn. “Em hỏi cái hôm qua. Nếu tụi em đi diễn bài này ở quán cà phê, trường học, sự kiện nhỏ, có cần xin phép bên hỗ trợ không?”

“Không,” Hoàng nói. “Quyền biểu diễn của nhóm không bị hạn chế bởi thỏa thuận phát hành bản ghi. Nếu một bên thứ ba muốn dùng bản thu phát hành trong quảng cáo, phim, video thương mại, đó là cấp phép bản ghi và phải có sự đồng ý theo cơ chế riêng. Nhưng nhóm hát live thì không phải xin em.”

Mai đọc lại dòng trong bản in. Môi cô mấp máy theo chữ, như tự kiểm tra xem câu trả lời có nằm thật trên giấy không.

“Vậy nếu em hát acoustic khác bản thu?”

“Càng là quyền của em và nhóm, miễn là phần tác giả đã rõ.”

Cô gật. Bình nước giữ nhiệt trong tay xoay nửa vòng rồi dừng.

Đến mục doanh thu, không khí căng lại.

Hoàng không né. Anh đọc con số hai mươi phần trăm, mười tám tháng, tám phần trăm sau đó. Anh giải thích ngân sách trần, khoản ứng trước, khoản nào được trừ, khoản nào không.

Lâm hỏi liên tiếp.

“Mix master tính vào chi phí ứng?”

“Có, nếu nhóm đồng ý trước trong ngân sách.”

“Thu đàn bầu thêm?”

“Có, nếu quyết định dùng.”

“Quảng cáo Facebook?”

“Không tự động. Muốn chạy quảng cáo phải có đề xuất riêng: bao nhiêu tiền, mục tiêu gì, trừ vào đâu. Không có chuyện em tự chạy rồi trừ trước khi chia.”

“Phí của chị Trang?”

“Có trong ngân sách pháp lý, ghi rõ.”

“Tiền tụi tao tự bỏ ra trước đó?”

“Có thể ghi nhận là chi phí nhóm đã góp, nhưng không trừ vào phần của bên hỗ trợ. Nếu mọi người muốn tính vào tỷ lệ nội bộ của nhóm, nhóm tự thống nhất.”

Lâm dừng lại, mắt vẫn sắc. “Nếu bài kiếm được nhiều hơn mày nghĩ?”

“Nhóm có quyền yêu cầu đối soát số liệu bất cứ lúc nào theo kỳ tháng. Sau sáu tháng, nhóm có quyền chấm dứt dịch vụ hoặc mua lại phần chi phí chưa thu hồi trong giới hạn ngân sách trần. Nói đơn giản: nếu mọi người thấy bên em không còn xứng đáng với hai mươi phần trăm, mọi người có cửa ra.”

“Cửa ra có mất quyền bài không?” Mai hỏi.

“Không.”

“Có mất bản ghi không?” Quân hỏi.

“Không. Bản ghi thuộc nhóm theo tỷ lệ đã thống nhất. Nhưng việc chuyển tài khoản phân phối có thể mất thời gian kỹ thuật. Cái đó phải ghi quy trình.”

Phương Anh thêm vào: “Và nếu đang có hợp đồng cấp phép với bên thứ ba, ví dụ một video đã mua quyền dùng ba mươi giây trong sáu tháng, thì hợp đồng đó vẫn phải được tôn trọng đến khi hết hạn. Không thể rút giữa chừng làm nhóm bị kiện ngược.”

Lâm nhìn cô. “Cái đó trong bản chưa có.”

“Đúng,” Phương Anh nói. “Nên ghi thêm.”

Hoàng cầm bút viết ngay vào bản của mình: Thêm điều khoản hợp đồng cấp phép đang hiệu lực.

Lâm thấy vậy thì hơi ngồi lùi lại. Có lẽ lần đầu anh nhận ra buổi này không phải màn Hoàng bảo vệ văn bản đã viết. Nó là nơi văn bản bị cắt ra, soi dưới đèn, vá lại trước mặt mọi người.

Hạnh giở tới mục dashboard. “Ai giữ tài khoản phân phối?”

“Ban đầu có thể bên hỗ trợ giữ vì cần giấy tờ pháp nhân và nhận tiền quốc tế. Nhưng nhóm có quyền xem dashboard hoặc nhận báo cáo gốc hàng tháng. Mọi khoản doanh thu, phí nền tảng, phí chuyển tiền, chi phí trừ thêm phải hiện trong báo cáo.”

“Nếu tụi em không tin báo cáo?”

“Có quyền yêu cầu ảnh chụp số liệu gốc hoặc buổi đối soát trực tiếp. Nếu vẫn không thống nhất, tạm dừng chia khoản đang tranh chấp cho đến khi làm rõ; phần không tranh chấp vẫn chia bình thường.”

Quân huýt sáo nhỏ. “Giống app NỢ SỔ phiên bản nhạc.”

Hoàng nhìn cậu. “Đúng. Để khỏi cãi bằng trí nhớ.”

Phương Anh liếc Hoàng. Câu của đêm qua quay lại, nhưng lần này nằm đúng chỗ.

Buổi đọc kéo dài gần hai tiếng. Máy lạnh cũ của phòng tập lúc chạy lúc nghỉ, mỗi lần ngừng là mùi mồ hôi và bụi mút nổi lên rõ hơn. Không ai bật nhạc. Có lúc Lâm nóng lên, hỏi một câu thành hai câu. Có lúc Mai bắt Hoàng đọc lại cùng một dòng ba lần. Quân ghi chú vào lề đến kín cả trang. Hạnh ít nói nhất, nhưng câu nào cũng chạm đúng chỗ có thể thành vết nứt: quyền ẩn danh, quyền sửa lời, quyền gỡ bản demo cũ, quyền không cho dùng hình cô trong video hậu trường.

Hoàng trả lời được phần lớn. Phần không chắc, anh ghi lại thay vì đoán.

Đến cuối, trên bản in của anh có mười bảy chỗ cần sửa.

Lâm đặt bản giấy xuống sàn. “Tao vẫn thấy hai mươi phần trăm cao.”

Hoàng gật. “Có thể.”

“Tao tưởng mày sẽ cãi.”

“Nếu chỉ tính một lần đưa file lên mạng, nó cao. Nếu tính ứng chi phí, pháp lý, thu lại, phân phối, báo cáo, cấp phép, đối soát, rủi ro không thu hồi, thì nó có lý. Vấn đề là mọi người có tin phần việc đó đáng giá không.”

“Và tụi tao chưa tin?”

“Chưa cần tin hôm nay.”

Câu đó làm Lâm nhìn anh lâu hơn. Rồi anh cười, lần này bớt cạnh.

“Mày nói chuyện đôi khi già thấy ghét.”

“Em biết.”

Mai gấp bản in lại cẩn thận. “Em muốn thử.”

Lâm quay sang cô. “Mai.”

“Em nói muốn thử, không phải ký liền.” Cô giữ bản giấy bằng hai tay. “Từ hôm làm demo tới giờ, em sợ nhất là mình không biết mình đang mất cái gì. Hôm nay ít nhất có người giải thích từng dòng. Em vẫn sợ, nhưng em biết mình sợ chỗ nào.”

Quân gật. “Em cũng muốn thử. Với điều kiện credit rõ như mục bảy.”

Hạnh không nói ngay. Cô đóng sổ bìa nâu, cài dây thun quanh sổ.

“Em cần một đêm,” cô nói. “Em muốn đọc lại một mình. Và gửi cho một chị quen từng làm xuất bản xem giúp.”

“Được,” Hoàng đáp.

Lâm nhìn từng người trong nhóm, rồi nhặt bản in của mình. “Vậy một đêm. Mai trả lời. Nếu ký, sửa hết mấy chỗ hôm nay rồi mới nói tiếp.”

“Đúng.”

Phương Anh lấy bản gạch đỏ của cô lên. “Tôi sẽ gom chỗ sửa thành một bản mới. Nhưng quyết định là của nhóm.”

Lâm nhướng mày. “Bạn là gì trong vụ này?”

Câu hỏi không hẳn thù địch. Nó đến muộn, nhưng đáng ra phải đến.

Phương Anh xếp giấy thẳng mép. “Người phát hiện ra nếu các anh chị đăng bài này bừa, khả năng cao sau này sẽ tự ghét nhau.”

“Không chức danh?”

“Chưa cần.”

Lâm bật cười. “Nhóm này ai cũng thích không chức danh ha.”

Không khí nới ra. Quân đứng dậy cuốn dây sạc. Mai bỏ bản in vào túi vải như bỏ một vật dễ gãy. Hạnh là người cuối cùng rời phòng, vẫn không cam kết gì thêm.

Khi cánh cửa phòng tập đóng lại, hành lang Nguyễn Đình Chiểu chỉ còn tiếng xe dưới đường vọng lên. Phương Anh đứng cạnh Hoàng, vai đeo balô, tay cầm xấp giấy đầy vết bút.

“Anh làm tốt hơn hôm quán cơm,” cô nói.

“Vì có người sửa.”

“Nhớ câu đó.”

Hoàng nhìn cô.

Phương Anh không giải thích thêm. Cô đi trước xuống cầu thang, để lại Hoàng một mình trong hành lang hẹp, nơi mùi bụi, mùi dây điện nóng và mùi nước lau sàn cũ trộn vào nhau.

Ở rìa mắt, giao diện Hệ thống mở ra không báo trước.

TRỤ CỘT VĂN HOÁ — KHỞI ĐỘNG

Mốc phụ: HỢP ĐỒNG MINH BẠCH

Tiến độ: 1/1

Không có âm thanh. Không có điểm Di sản. Không có kỹ năng mới. Chỉ một dấu tích xanh nhỏ nằm cạnh dòng chữ, lạnh và gọn như dấu tick trên một form online.

Hoàng đứng yên vài giây.

Nếu là những nhiệm vụ đầu tiên, anh sẽ thấy một mốc phụ hoàn thành như một viên gạch thêm vào con đường. Hôm nay, dấu tích ấy giống một cánh cửa vừa mở. Sau cửa không phải phần thưởng. Sau cửa là phòng thu, chi phí, giọng Mai có đủ giữ được câu cuối không, Lâm có chịu bỏ sample cũ không, Hạnh có tin tên mình sẽ không bị xóa không, Quân có làm được hình ảnh không vay mượn từ mạng không.

Một hợp đồng minh bạch chỉ chứng minh rằng người ta có thể bắt đầu mà chưa phản bội nhau.

Nó không chứng minh bài hát sẽ sống.

Dưới chân cầu thang, Phương Anh gọi lên: “Anh không xuống à?”

Hoàng tắt giao diện, kẹp bản in vào balô.

“Xuống đây.”

Ngoài đường, Sài Gòn buổi tối ẩm và ồn. Xe máy nối nhau qua Nguyễn Đình Chiểu, đèn đỏ kéo dài thành một dòng nóng. Từ đâu đó, có tiếng một quán cà phê bật nhạc bolero cũ, âm thanh méo qua chiếc loa treo ngoài hiên.

Hoàng bước xuống bậc cuối. Trong balô anh là một bản thỏa thuận chưa ai ký. Trong đầu anh, thanh tiến độ đã ghi nhận xong một ô nhỏ.

Còn bài hát thì vẫn đang nằm trong laptop của Lâm, chờ được thu lại từ đầu.