Chương 17 — Vết tương bần

Gió sớm lùa qua khe liếp nứa mang theo cái lạnh tanh tưởi của bùn bãi sông Hồng.

Tôi tỉnh giấc khi khoảng trời ngoài ngõ mới chỉ là một vệt xám nhờ nhờ. Chỗ chỏm đuôi gập khúc vẫn tưng tức một dải đau buốt, nhưng chẳng thấm vào đâu so với thứ mùi đặc quánh đang đè nặng trong gian nhà chật chội.

Đó là mùi rượu đế chua lòm bốc lên từ phản gỗ mục.

Bố đã mò về từ lúc rạng sáng. Trong giấc ngủ chập chờn của tôi hồi gà gáy canh tư, nền đất từng rung lên vài nhịp nặng nề. Tiếng cánh cổng sắt rỉ kẹt một vệt dài rợn óc, rồi tiếng đôi dép tổ ong kéo lê bệt xuống đá dăm. Bố ngã vật xuống tấm phản gỗ góc nhà, không buồn cởi chiếc áo may ô bám đầy cáu ghét. Giờ đây, từ khoảng tối sâu hoắm bên trong, tiếng thở khò khè nặng trọc từng chặp hắt ra, giật cục như chiếc máy bơm dầu cũ xóm bãi.

Tôi rón rén thò mũi ra khỏi gầm chõng. Bốn móng chân bấu thật êm lên lớp đất lạnh, không dám gây ra tiếng lạo xạo nào. Bản năng mách bảo tôi rằng lúc này, bất kỳ rung động vụng về nào cũng có thể đánh thức cơn cuồng nộ đang vùi sâu dưới lớp men say kia.

Trước mặt tôi, quang cảnh đêm qua hiện ra trơ trọi dưới làn ánh sáng nhợt nhạt.

Chiếc mâm nhôm méo mó nằm chổng chơ bên hiên. Nồi đất cá kho đêm qua vỡ toác thành từng mảnh gốm đỏ quạch, nằm vung vãi từ thềm xi măng ra sân đá dăm. Nước tương bần màu cánh gián sậm đen đã khô két lại, bám chặt vào từng đường nứt nẻ, quánh thành một mảng thâm xì nhầy nhụa. Những con cá mương bé dập nát, phơi bụng trắng bợt lẫn trong đống cơm nguội ướt bùn.

Ruồi nhặng kéo đến vo ve quanh vệt cá ươn. Từng vệt kiến rỉ rả bò ra từ chân tường ẩm, bu kín những hạt cơm trắng đục còn vương trên rãnh nứt xi măng.

Bụng tôi réo lên cồn cào vì đói lả. Tôi rụt rè hạ thấp mõm, khịt mũi thăm dò rồi thè đầu lưỡi ráp liếm láp vài hạt cơm nguội vương vãi trên kẽ nứt. Hạt cơm khô khốc dính bụi cát bến than xạo xạo trong chân răng, đượm vị mặn chát của tương bần và mùi tanh của mỡ cá ôi thiu. Đắng nghét. Nhưng trong cơn đói, chiếc lưỡi tôi vẫn miệt mài quét sạch từng kẽ đá, nhặt nhạnh từng mẩu vụn sót lại từ mâm cơm ấm cúng bị vỡ vụn tối qua.

Tiếng dép lê lẹt xẹt từ gian buồng trong vọng ra.

Mẹ bước ra thềm với đôi quang gánh không. Tóc rũ rượi, khuôn mặt mẹ hốc hác xám ngoét. Đôi mắt sưng húp, viền mắt đỏ hoe sau một đêm khóc cạn nước mắt. Nơi gót chân trần của mẹ, một vết bầm tím đen sì hằn rõ dấu tích cú ngã đêm qua vào liếp cửa.

Mẹ đứng sững ở bậu cửa, trân trân nhìn bãi chiến trường hoang tàn dưới chân. Đôi môi nứt nẻ bặm chặt ngăn tiếng nấc. Mẹ với lấy chiếc chổi đót cùn dựng bên vách đất, ngồi thụp xuống bậc thềm xi măng. Từng nhát chổi quét qua nền đá phát ra tiếng ràn rạt khô khốc. Mẹ cẩn thận nhặt từng mảnh gốm vỡ của chiếc âu cơm nhét vào chiếc rổ sề rách mép. Những mảnh sứ men lam viền xanh, kỷ vật duy nhất ngày cưới của bố mẹ, giờ chỉ còn là mảnh vụn sắc lẹm cứa vào ngón tay rướm máu. Mẹ gom sạch đống thức ăn hôi tanh đổ dồn vào góc vườn chuối.

Nhưng vệt tương bần thì không thể quét đi được. Nước tương đã ngấm quá sâu vào kẽ nứt li ti của thềm nhà. Dù mẹ chà xát cật lực đến mức tơ đót gãy vụn, vệt màu nâu cánh gián vẫn bám riết lấy mặt đá, quánh lại như một vết chàm thâm độc dưới ánh ban mai.

Từ trong nhà, cậu út rón rén bước ra, ôm bọc vải trước ngực. Trên trán đứa bạn nhỏ, vết sưng đêm qua đã tím bầm lại, vệt máu khô đọng thành đường chỉ đỏ sẫm sát chân tóc. Nó lầm lũi ôm chiếc áo đi thẳng ra góc sân, nơi đặt vại nước mưa bám rêu xanh.

Đó là chiếc áo sơ mi trắng cộc tay mới tinh hôm nào, giờ nhăn nhúm, một bên vạt áo bị nhuộm đen ngòm bởi vệt nước tương và váng mỡ cá kho dập nát. Cậu út ngồi bệt xuống phiến đá xanh, thả chiếc áo vào chiếc chậu nhôm thủng đáy.

Gáo dừa múc nước dội ào ào xuống chậu. Cậu út vớ mẩu xà phòng bánh nồng mùi mỡ bò, bắt đầu chà xát lên vạt áo. Hai bàn tay nhỏ xíu gầy guộc chà lấy chà để lên thớ vải thô. Bọt xà phòng sủi lên rồi nhanh chóng ngả màu nâu đục. Cậu út nghiến răng, dùng hết sức vò mạnh từng nếp gấp:

“Ra đi… ra đi mà…”

Nhưng vệt tương bần quái ác không chịu trôi. Dầu mỡ cá kho đã ngấm chặt vào từng sợi bông vải. Nước xà phòng chỉ làm vết bẩn loang rộng thêm, biến thành một mảng thâm xỉn nhờ nhờ khắp nửa thân áo. Mặt vải thô bắt đầu xơ xước, bung sợi tơi tả, mà màu trắng tinh khôi vĩnh viễn không trở lại.

Tách.

Một giọt nước mắt nhỏ xuống chậu nhôm, làm vỡ mảng bọt xà phòng. Cậu út buông thõng hai tay xuống chậu nước nhớp nháp, gục đầu vào đầu gối nấc nghẹn. Tôi bước lại gần, ép sát thân mình ấm sực vào bắp chân trần của nó, vươn cổ liếm láp từng giọt nước mắt mặn chát trên má bạn.

Cậu út vòng cánh tay ướt bọt xà phòng ôm ghì lấy cổ tôi, vùi mặt vào bờm lông vàng ở gáy tôi mà run rẩy:

“Mẹ ơi… Chiếc áo… không trắng lại được nữa rồi.”

Mẹ bước lại gần, ngồi thụp xuống nâng vạt áo ướt sũng lên. Bàn tay thô ráp run lên khi chạm vào mảng vải ố màu lem luốc. Mẹ thở dài cay đắng:

“Thôi con… vắt khô rồi đem phơi đi. Áo lành lặn là được rồi.”

Mẹ giật lấy chiếc áo, vặn mạnh một vòng rồi vắt ngang qua sợi dây kẽm han rỉ chăng giữa hai thân xoan. Chiếc áo ướt rũ rượi đung đưa dưới gió, mảng ố màu nâu xỉn đập vào mắt trơ trẽn như một vết thương không thể che giấu.

Két… rầm!

Tấm phản gỗ trong buồng tối kêu răng rắc. Tiếng ho sặc sụa nồng nặc khói thuốc lào rít lên từng chặp:

“Nước… Đứa nào… lấy cho tao bát nước!”

Tiếng bố quát tháo cộc cằn vọng ra từ bóng tối. Mẹ quệt vội nước mắt, tất tả múc bát nước bưng vào buồng trong. Cậu út co rúm người sau lưng chiếc vại sành, hai mắt kinh hãi nhìn vào cửa buồng. Mùi rượu chua và khói thuốc lại phả ra xua tan chút tĩnh lặng ban mai.

Nắng sớm bắt đầu rọi xuống bậc thềm trước cửa. Nhưng vệt nắng chẳng thể sưởi ấm được điều gì. Nắng chỉ rọi rõ mảng tương bần thâm sì đã ngấm sâu vào kẽ xi măng nứt toác. Vệt tương loang lổ như một vết thương bầm tím không bao giờ tẩy sạch, câm lặng khắc sâu vào ngưỡng cửa ngôi nhà, báo hiệu chuỗi ngày êm ấm nghèo khó đã vĩnh viễn khép lại sau lưng thềm nhà rêu phong.