Chương 21 — Bát muối ớt

Cơn đói cào cấu ruột gan tôi từ lúc trời còn tối mịt.

Từng khớp xương sườn bên trái nhói lên buốt rát sau cú đá mũi sắt của gã đòi nợ hôm trước. Mỗi hơi thở của tôi đều nặng nhọc, mang theo vị máu tanh nồng nhàn nhạt. Đêm qua, mẩu bánh mì mốc đứa bạn nhỏ bẻ đôi nơi bờ mương chỉ đủ làm dịu cơn cồn cào trong chốc lát. Khi bóng tối nuốt trọn gian nhà lụp xụp, bụng tôi lại lép kẹp dán chặt vào cột sống.

Tiếng lẹp kẹp của đôi dép nhựa mòn vẹt vang lên bên thềm xi măng. Mẹ ngồi nhóm bếp dầu bên đôi quang gánh. Đôi mắt mẹ trũng sâu, quầng thâm sì vì hai đêm thức trắng sau khi bố bỏ trốn biệt tăm. Trên trán mẹ, vệt trầy dập đầu lạy van bọn chủ nợ vẫn còn rớm dịch vàng. Thấy tôi khập khiễng lê bước tới mép cửa, mẹ thở dài, thả nhúm cọng rau muống già nhặt thừa vào chiếc đĩa sứt của tôi:

“Ăn tạm đi con… Nhà chẳng còn hột gạo nào đâu…”

Vị chát xít của cọng rau già làm lưỡi tôi tê dại. Tôi cố nuốt trôi xuống dạ dày trống rỗng. Trong buồng tối, cậu út nằm trở mình trên manh chiếu rách. Một bên má nó vẫn sưng tím sau trận đòn của lũ trẻ xóm thợ hôm qua. Manh áo trắng rách toạc vai bết đầy bùn cống vẫn vắt góc tường. Hôm nay là ngày thứ hai của kỳ hạn ba ngày. Mẹ quẩy đôi gánh trĩu nặng bước ra ngõ trong làn sương mù đùng đục, mong bán sạch hai nồi bún kiếm tiền trả lãi.

Cậu út không dám đến trường. Nó kéo tôi lại gần, vùi đầu vào lưng tôi tìm hơi ấm. Trưa hè oi nồng nung nóng mái tôn xi măng, ve sầu trên rặng xà cừ bến than kêu ran buốt óc. Trong cóng gạo sứt chỉ còn mấy hạt thóc lép. Cậu út tu ừng ực gáo nước lã cầm hơi, rồi đổ một bát nước mưa cho tôi liếm láp. Hai đứa ngồi nép bên cột hiên nứt nẻ, mắt dán chặt ra con ngõ ngập đá dăm bỏng rát.

Quá trưa, tiếng đòn gánh kĩu kịt bất thường vang lên đầu dốc.

Bóng mẹ liêu xiêu bước tới. Đôi quang gánh trĩu nặng đè cong thanh tre, hai nồi nhôm vẫn đầy ắp nước dùng và bún nát ế ẩm bốc mùi khét lẹt dưới nắng gắt. Mẹ bước từng bước lảo đảo, manh áo nâu ướt đẫm mồ hôi dán chặt vào dẻ sườn gầy guộc. Cùng với mùi mắm tôm ôi nồng, tôi còn ngửi thấy mùi khói thuốc lá thơm gắt và bùn cặn tanh tưởi bám trên quai bồ.

“Mẹ! Mẹ ơi!” Cậu út hớt hải chạy ùa ra đón.

Vừa bước qua ngạch cửa, đôi chân mẹ đột nhiên khuỵu xuống.

“Rầm!”

Chiếc đòn gánh tuột khỏi vai, hai chiếc bồ đập mạnh xuống bậc thềm. Nồi nhôm lật nghiêng, nước dùng đục ngầu trào lênh láng trên mặt đá dăm nóng bỏng. Mẹ ngã vật ra hiên nhà, bất tỉnh nhân sự, khuôn mặt trắng bệch không còn giọt máu, khóe môi khô nứt rướm máu tươi.

Cậu út thét lên một tiếng xé ruột, lao tới quỳ sụp ôm bờ vai lạnh toát của mẹ. Tôi hoảng loạn chồm tới, thè lưỡi liếm liên tục lên bàn tay thô ráp trơ xương của người mẹ, cất tiếng rên ử ử nghẹn ngào dưới đáy họng. Đứa bạn nhỏ cuống cuồng chạy vào bếp, bưng ra bát nước hòa mẩu đường cặn màu nâu xỉn, run rẩy bón từng thìa vào khóe môi tím tái.

Một lúc lâu sau, mẹ mới thều thào mở mắt, ôm chặt lấy đứa con trai gầy guộc mà khóc nghẹn. Sáng nay, hai gã đòi nợ đứng chặn đầu chợ, đi theo sau dằn mặt, phả khói thuốc xua đuổi không cho ai mua bún. Cùng đường đói lả, mẹ phải gánh cả gánh bún nặng trịch đội nắng trưa cuốc bộ về nhà rồi đổ sụp vì trúng nắng và kiệt sức.

Bữa trưa của ba mẹ con trơ trọi ba củ khoai lang còi sượng nhặt thừa ở chợ rau, luộc vội trên chiếc bếp dầu cặn. Cậu út giã nát quả ớt chỉ thiên chín héo với nhúm muối hạt trong chiếc bát sành nhỏ.

Một bát muối ớt đỏ quạch, cay xè hiện ra trên mặt chõng tre. Mùi ớt nồng gắt xộc thẳng vào mũi làm tôi hắt hơi liên hồi, cay xè sống mũi. Cậu út bẻ đôi củ khoai chấm vào bát muối ớt ép mẹ ăn lấy sức, khuôn mặt nó đỏ gay vì vị cay xé họng. Nhìn tôi đói lả run rẩy dưới chân, nó bóc từng mẩu vỏ khoai còn dính ruột vàng, trút chút nước vo gạo đùng đục nơi đáy nồi vào mảnh đĩa mẻ cho tôi cầm hơi.

Tôi liếm láp từng giọt nước nhạt thếch, nuốt những mẩu vỏ khoai dai ngoét vào chiếc bụng rỗng tuếch đau nhói.

Mẹ ngồi tựa vách đất nứt nẻ, ánh mắt đờ đẫn nhìn ra cổng sắt:

“Hết trưa nay là tròn hai ngày rồi… Mai bọn nó quay lại siết nhà… biết lấy gì trả đây…”

Đúng lúc đó, từ con ngõ đá dăm vắng lặng vang lên ba tiếng “Keng! Keng! Keng!” chát chúa. Một thanh sắt đập mạnh vào cánh cổng tôn nhà bên cạnh dằn mặt. Mùi da thuộc và khói thuốc lá khét lẹt lướt qua bờ dâm bụt, kèm giọng quát lạnh tanh:

“Bà Bảy nhớ đấy! Mai là hạn cuối! Không ói đủ mười triệu thì dọn xác ra đường!”

Tiếng bước chân xa dần. Trong góc hiên rách nát, cậu út ôm chặt lấy mẹ khóc nấc từng chặp. Mùi muối ớt cay xè hắt vào sống mũi chú chó đói lả, hòa vào tiếng nấc nghẹn của đứa trẻ quỳ lay mẹ bên đống nồi niêu nguội ngắt và bóng đen của ngày hạn cuối cùng đang sập xuống mái nhà nghèo.