Chương 30 — Cháo khét đáy nồi

Mưa tạnh hẳn khi khoảng trời trên nóc tôn ngả màu xám đục. Gió sớm lùa qua lỗ thủng trên vách nứa, mang theo cái lạnh tanh nồng của bùn rãnh và mùi khói xăng loãng dần sau hàng rào dâm bụt.

Tôi nằm ép bụng xuống mép thềm xi măng, móng chân bấu vào đường nứt rêu xanh. Mặt thềm buốt ngắt thấm qua lông ức. Chiếc nồi đồng gãy một bên quai nằm nghiêng trên đá dăm lầy lội, thân nồi lõm sâu một vệt dài sau trận giằng co đêm qua.

Bên trong buồng tối, tiếng thở của mẹ khò khè từng cơn nặng nhọc. Mùi dầu hỏa cạn đáy bị lấn át bởi mùi mồ hôi chua nồng trộn lẫn hơi nóng hầm hập của cơn sốt.

Thằng bé ngồi bệt dưới đất, hai đầu gối kéo sát ngực. Mảnh giẻ rách buộc ngang trán đã khô cứng, vệt máu va vào cột hiên đóng thành mảng vảy sẫm màu dính bết vào tóc. Đôi mắt nó sưng húp nhìn lên tấm chõng tre:

“Mẹ…”

Nó gọi một tiếng nhỏ khản đặc.

Tấm chõng tre rung lên bần bật. Chiếc chăn bông rách lòi ruột bông đen sì trùm kín tai mẹ. Thân hình gầy guộc run lên từng chặp, hai hàm răng va vào nhau lập cập khô khốc. Cơn sốt rét rừng sau đêm mưa gió đang quật ngã mẹ.

Tôi bước chậm qua ngưỡng cửa đất ẩm, ghé mõm vào mép chõng. Hơi nóng từ mẹ phả xuống mang mùi da thịt kiệt sức. Bàn tay mẹ thò ra khỏi mép chăn, ngón tay khẳng khiu quắp lại, lạnh ngắt như mảnh tôn rỉ. Tôi đưa lưỡi liếm lên ngón tay nứt nẻ của mẹ. Mẹ run giật, môi mấp máy trong mê sảng:

“Nồi… giữ lấy… đừng buông…”

Thằng bé lồm cồm bò dậy, áp tay lên trán mẹ rồi giật thót rụt lại:

“Mẹ nóng quá… Trán mẹ bỏng rát rồi.”

Mẹ không mở mắt, chỉ thở dốc qua kẽ răng.

Thằng bé đứng chôn chân giữa gian nhà trống hoác. Góc buồng từng dựng chiếc xe đạp cũ chỉ còn mảng tường tróc lở với vệt xích rỉ lạnh lẽo. Không còn tiếng chân của bố, không còn khói thuốc lào, chỉ còn sự im lìm rợn người. Bụng nó sôi lên ùng ục. Cả đêm qua đến giờ, hai đứa tôi chưa có hạt cơm nào vào bụng.

Nó nuốt nước bọt đánh ực, bảo tôi:

“Đi tìm cái gì nấu cho mẹ húp, Mi ơi.”

Nó lê đôi dép tổ ong mòn vẹt sang chái bếp dột nát. Mái lá rách toạc, nước mưa rỏ từng giọt buốt giá xuống đống tro bếp nhão nhoét. Thằng bé cúi rạp người, thò hai tay sâu vào chum sành da lươn. Tiếng móng tay cạo đáy sành sột soạt. Dưới đáy chum chỉ còn sót nắm hạt ẩm mốc bết vào mép sành, vài con mọt đen lổm ngổm bò qua đống cám chua. Nó gom từng hạt, vét sạch cũng chỉ được lưng chiếc bát sứt.

“Hết gạo rồi…” Nó lẩm bẩm méo xệch.

Chợt mắt nó dừng lại ở xó rơm mục. Đánh hơi thấy mùi hăng hắc, thằng bé lao tới bới lớp rơm ướt, lôi ra củ khoai lang queo quắt. Đó là củ khoai sùng bị bỏ quên, đầu củ rỗ đen sì vì sâu đục, rỉ ra lớp nhựa đắng nghét.

Nó mang chiếc nồi méo ngoài sân vào bờ giếng, kéo gầu nước mưa rửa sạch bùn đất. Nó trút nắm gạo mốc vào vo nhẹ, gạt đám mọt nổi trên mặt nước rồi thả củ khoai sùng vào nấu chung.

Nó ngồi thụp trước kiềng sắt, bẻ từng que đót ẩm. Bao diêm chỉ còn hai que. Que thứ nhất xòe lên rồi tắt ngấm. Que thứ hai bén vào mẩu giẻ rách xé từ gấu áo. Nó úp hai tay che gió, cúi sát mặt thổi từng hơi nhẹ. Khói củi ẩm cay xè làm nước mắt nó chảy ròng ròng trên đôi má lem tro than. Tôi nằm phục bên chân nó, hắt hơi liên tục vì khói ngột ngạt.

Lửa liếm quanh đáy nồi. Nước trong nồi sôi lục bục. Thằng bé bó gối canh bếp, vết rách trên trán sưng tấy. Vì củi ẩm cháy chập chờn, nắm gạo mốc ít ỏi lắng xuống đáy nhanh chóng bị hun cháy. Mùi gạo khét bốc lên nồng nặc.

Nó hốt hoảng nhấc nồi ra khỏi kiềng, đặt xuống đất ướt. Đáy nồi xèo lên một tiếng buốt tai. Những hạt gạo mốc đã cháy đen thui, đóng vảy khét lẹt. Nước cháo bên trên loãng toẹt, nhuốm màu vàng ố và mang vị đắng ngắt.

Thằng bé đứng trơ nhìn nồi cháo, hai mắt ầng ậng nước. Nó dùng muôi nhôm mòn gạn lớp nước cháo loãng bên trên vào bát sứt men lam, tránh đụng mảng cháy đen dưới đáy. Xong, nó gắp củ khoai sùng chín ra đĩa mẻ.

Bưng bát nước cháo nóng, nó rón rén vào buồng. Tiếng rên của mẹ yếu dần. Thằng bé quỳ bên mép chõng, luồn tay nâng đầu mẹ tựa vào gối nó:

“Mẹ ơi… dậy húp tí nước cháo cho ấm bụng đi mẹ.”

Mẹ cựa mình nhọc mệt, hé mở đôi mắt đỏ quạch:

“Ai… đấy…”

“Con đây, Thành đây mẹ. Nước cháo hơi khét một tí, mẹ chịu khó nuốt nhé.”

Thằng bé múc từng thìa nhỏ, thổi phù phù cho bớt nóng rồi ghé vào môi mẹ. Dòng nước cháo màu vàng đục chảy qua kẽ răng. Cổ họng khô khốc của mẹ giật lên từng cơn khi nuốt vị khét đắng. Cơn đói lả khiến mẹ vẫn nuốt từng thìa ấm nóng. Bón được dăm thìa, mẹ yếu ớt lắc đầu, đẩy nhẹ tay con:

“Thôi… Con ăn đi…”

Mẹ thở dốc ra luồng hơi hầm hập rồi lại thiếp đi mê mệt. Thằng bé đặt bát cháo còn hơn nửa xuống mép phản, kéo chăn trùm ngực mẹ, quệt vội giọt nước mắt lăn trên má.

Nó bưng đĩa khoai sùng vào buồng, ngồi bệt xuống đất cạnh chân chõng tre.

Tôi tiến lại gần, nép sát vào gối nó. Bàn tay lạnh ngắt của nó đặt lên đầu tôi, vuốt mảng lông sau gáy. Nó cầm củ khoai bẻ đôi. Tiếng bục gãy giòn vang lên. Ruột khoai xám ngoét, sượng trơ với đường gân sâu đục bốc mùi hăng hắc.

Nó đặt nửa củ ngọn ít sâu xuống đất trước mặt tôi:

“Ăn đi Mi. Hết sạch rồi, còn mỗi củ này thôi.”

Nó đưa nửa củ rỗ đen lên miệng cắn một miếng. Cơ mặt nó co rúm lại khi nhai phần ruột sượng đắng ngắt, nuốt xuống khó nhọc. Nhưng nó vẫn cắn tiếp miếng thứ hai.

Tôi cúi đầu ngoạm lấy mẩu khoai trước mặt, nghiền nát lớp ruột cứng. Vị đắng xộc thẳng vào đầu lưỡi, chát ngắt và ngai ngái mùi nhựa hà. Cơn đói cồn cào khiến tôi nuốt trọn miếng khoai sùng đắng chát xuống cuống họng rát bỏng, rồi liếm sạch những vụn đen vương trên đất.

Ăn xong, đứa nhỏ ngồi bó gối tựa lưng vào chân chõng, lặng lẽ nhìn ra khoảng sân vắng tanh loang lổ vệt sơn đen. Tôi gối mõm lên bàn chân trần lạnh ngắt của nó, cảm nhận ngón tay gầy guộc luồn vào lông cổ tôi siết nhẹ.

Gian nhà rỗng ruột chìm trong câm lặng. Mùi khét của đáy nồi cháo và vị đắng chát của mẩu khoai sùng vẫn quẩn quanh nơi cuống họng, buốt nghẹn và cay đắng, đánh dấu bữa ăn kiệt quệ tận cùng của mái ấm nghèo sau đêm bão giông tan tác.